होमब्रेविंग् इत्यस्मिन् विभिन्नाः बियर-धान्याः स्वादस्य आकारं कथं ददति

बहवः गृहे मद्यनिर्मातारः पृच्छन्ति यत् प्रत्येकं समये तेषां बीयरस्य स्वादः किमर्थं भिन्नः भवति इति। धान्यचयनं स्वादस्य, शरीरस्य, रूपस्य च परिवर्तनस्य महत् कारणम् अस्ति । एकः वैज्ञानिकः अध्ययनः अवलोकितवान् २५० बीयरस्य नमूनानि . धान्यानां, माल्टस्य च रसायनानां प्रभावः जनानां कृते रसः कथं रोचते इति दर्शयितुं विशेषप्रतिमानानाम् उपयोगः कृतः । यथा, सर्वधान्य-ब्रेविंग्-मध्ये फ्लेक्ड्-कॉर्न् अथवा फ्लेक्ड्-व्रीहि-इत्यस्य उपयोगेन बीयरस्य भावः, कथं दृश्यते इति परिवर्तनं भवति । ये मद्यनिर्मातारः सर्वधान्य-मद्यनिर्माणे विवर्णमाल्ट्, पिल्सनर्-माल्ट्, अथवा फ्लेक्ड्-मक्का-प्रयोगं कुर्वन्ति, ते नूतनान् स्वादान्, बनावटं च प्राप्नुवन्ति । द बियर् ग्रेन्स्: द कम्प्लीट् गाइड् फ़ॉर् होमब्रेवर्स् दर्शयति यत् माल्ट् अथवा फ्लेक्स्ड् ग्रेन्स् इत्यस्मिन् लघुपरिवर्तनेन अपि नुस्खायाः बहु परिवर्तनं भवितुम् अर्हति । फ्लेक्ड् कॉर्न्, फ्लेक्ड् ओट्स्, पिल्सनर् माल्ट् इत्यादिभिः धान्यैः सह सर्वधान्य-ब्रेविंग् इत्यनेन ब्रूअर्-जनाः प्रत्येकस्मिन् बैच-मध्ये नूतनान् स्वादान् अन्वेष्टुं शक्नुवन्ति । ये मद्यनिर्मातारः सर्वधान्य-मद्यनिर्माणे खण्डितं कुक्कुटं, खण्डितं व्रीहिं, विवर्णमाल्टं वा प्रयुञ्जते ते स्वस्य बीयरस्य स्वादं, रूपं, भावं च नियन्त्रयितुं शक्नुवन्ति । माल्ट्, पाले माल्ट् अथवा पिल्सनर् माल्ट् इव, ब्रेविंग् इत्यत्र स्वस्य विशेषं स्पर्शं योजयति । सर्वधान्य-मद्यनिर्माणे किञ्चित् खण्डितं कुक्कुटं वा खण्डितं व्रीहिं वा अपि महत् परिवर्तनं कर्तुं शक्नोति । मद्यनिर्मातारः ज्ञायन्ते यत् फ्लेक्ड् कुक्कुटः, फ्लेक्ड् ओट्स्, अन्ये च धान्यानि तेभ्यः नूतनानां वस्तूनाम् प्रयोगस्य अनेकाः उपायाः ददति । माल्ट्, धान्यं, फ्लेक्ड् कॉर्न् च सृजनात्मकस्य ब्रेविंग् इत्यस्य आधारः अस्ति ।

की टेकअवे

• समीचीनधान्यानां चयनेन भवतः बीयरस्य स्वादः, वर्णः, शरीरं च आकारयति, अतः भवतः सङ्गतिं कृत्वा धान्यं चिनुत इष्टशैली.

• पाले माल्ट्, पिल्सनर् माल्ट् इत्यादयः आधारमाल्ट् मुख्यशर्कराः, स्वादाः च प्रदास्यन्ति, विशेषमाल्ट् च अद्वितीयस्वादं वर्णं च योजयति ।

• सहायकधान्यानि यथा फ्लेक्ड् मक्का, व्रीहिः, तण्डुलाः च भवतः बीयरं लघु वा स्निग्धं वा कर्तुं शक्नुवन्ति तथा च नूतनानि बनावटं सुगन्धं च योजयितुं शक्नुवन्ति ।

• एककणिकाभिः अथवा भिन्नैः धान्यमिश्रणैः सह प्रयोगः भवन्तं ज्ञातुं साहाय्यं करोति यत् प्रत्येकं धान्यं भवतः बीयरस्य चरित्रं कथं परिवर्तयति।

• सर्व-धान्य-ब्रेविंग् भवन्तं धान्यानां मिश्रणं कृत्वा उत्तम-परिणामानां कृते मैश-पदार्थानाम् समायोजनं कृत्वा अद्वितीय-बीयर-निर्माणार्थं पूर्णं नियन्त्रणं ददाति ।

बीयर-धान्यम् : होमब्रेवर्स-कृते सम्पूर्णः मार्गदर्शकः

धान्यचयनं किमर्थं महत्त्वपूर्णम्

मद्यनिर्माणे सम्यक् धान्यस्य चयनं अतीव महत्त्वपूर्णम् अस्ति । प्रत्येकं धान्यं बीयरस्य स्वकीयं स्वादं, गन्धं, भावः च ददाति । यवः मुख्यधान्यः अस्ति, परन्तु गोधूमः, राई, व्रीहिः, कुक्कुटः च उपयुज्यन्ते । सर्वधान्य-मद्यनिर्माणं मद्यनिर्मातृभ्यः यत् इच्छन्ति तत् चिन्वितुं शक्नोति । वैज्ञानिकाः प्राप्तवन्तः यवस्य ३७ भागाः ये माल्टस्य स्वादं गन्धं च परिवर्तयन्ति। एते भागाः बीयरं मधुरं, फलयुक्तं, अथवा बटरस्कॉच् अथवा कार्डबोर्ड इव विषमस्वादं दातुं शक्नुवन्ति । सम्यक् धान्यं चिन्वन् बीयरस्य स्वादः, दृश्यं, भावः च कथं परिवर्तते । कुक्कुटः बीयरं लघुतरं कुरकुरां च कर्तुं शक्नोति । व्रीहिः बीयरं मलाईयुक्तं कर्तुं शक्नोति । मार्गदर्शकः सामान्यधान्यानां विषये, केषाञ्चन दुर्लभानां च विषये वदति, यथा स्टौट्-मध्ये व्रीहि-पिष्टस्य विषये । एतेन ज्ञायते यत् मद्यनिर्मातृणां कृते बहवः विकल्पाः सन्ति ।

प्रत्येकं धान्यं कथं कार्यं करोति इति जानन्ति ये मद्यनिर्मातारः विशेषाणि बीयराणि निर्मातुम् अर्हन्ति । एतेन तेषां दुर्रुचिः निवारयित्वा इष्टं बीयरं प्राप्यते ।

सर्व-अनाज ब्रूइंग मूल बातें

सर्वधान्य-ब्रेविंग् उत्तम-धान्य-उत्कर्षणेन आरभ्यते । यदा उष्णजलं धान्यानां स्टार्चं शर्करारूपेण परिणतुं साहाय्यं करोति तदा मशिंग् भवति । यवगोधूमः कुक्कुटधान्यं वा मर्दने उत्तमं ददाति । धान्यस्य बिलम्, प्रायः 6 to 15 pounds for 5 gallons , बीयरस्य स्वादं बलं च सेट् करोति। आधारमाल्ट् अधिकांशं शर्करां ददाति । विशेषधान्यानि वर्णं स्वादं च योजयन्ति । मशिंग् इत्यस्य उत्तमस्वादाः प्राप्तुं सम्यक् तापस्य आवश्यकता भवति । मिलिंग् धान्यं भङ्गयति अतः मर्दनं अधिकं कार्यं करोति। प्रयुक्तानां धान्यानां मधुरं कृमिं छानयितुं धान्यस्य कूर्चानां उपयोगेन प्रक्षालनं भवति । मार्गदर्शकः एतानि पदानि, ब्रेविंग् शब्दान् च व्याख्यायते। मार्गदर्शकस्य उपयोगं कुर्वन्तः मद्यनिर्मातारः स्वादिष्टस्य बीयरस्य कृते कुक्कुटस्य, व्रीहिस्य, अन्येषां धान्यानां च उपयोगं कथं कर्तव्यम् इति शिक्षन्ति ।

सर्वधान्य-मद्यनिर्माणस्य मुख्यपदार्थाः : १.

• भवन्तः इष्टस्य बीयरस्य कृते धान्यानि चिनुत।

• तान् उद्घाटयितुं धान्यानि मिलन्तु।

• धान्यानि सम्यक् आतपे मर्दयन्तु।

• धान्येभ्यः वर्ट् प्राप्तुं लौटर।

• क्वाथ्य, किण्वनं कृत्वा, स्वस्य बीयरस्य आनन्दं लभत।

बीयर-धान्यम् : गृह-मद्यनिर्मातृणां कृते सम्पूर्णः मार्गदर्शकः मद्यनिर्मातृभ्यः सर्व-धान्य-ब्रेविंग्-शिक्षणे सहायकः भवति, मशिंग्-करणात् आरभ्य हल्क-बीयर-कृते मक्का-प्रयोगपर्यन्तं ।

आधार माल्ट्

अधिकांशस्य बीयर-व्यञ्जनानां मुख्यः भागः आधारमाल्ट् इति भवति । मद्यनिर्माता एतानि धान्यानि चिन्वन्ति यतः ते खमीरस्य, वर्णस्य, अन्येषां स्वादानाम् आधारं च ददति । अधोलिखिते सारणीयां होमब्रेविंग् इत्यस्मिन् लोकप्रियस्य आधारमाल्ट् इत्यस्य विषये मुख्यानि वस्तूनि दर्शितानि सन्ति:

आधार माल्ट प्रकार	वर्णपरिधि (°Lovibond) २.	स्वाद प्रोफाइल	शरीर योगदान	ठेठ प्रयोग एवं टिप्पणियाँ
पाले माल्ट (२-पङ्क्ति) २.	२–२.५ इति	लघु, माल्टी, बहुमुखी	मध्यमशरीरं, उत्तमसारार्थं अत्यन्तं परिवर्तितम्	अधिकांशतः सामान्यः आधारमाल्ट्, प्रायः सर्वेषां बीयरशैल्याः कृते उपयुक्तः
पिल्सनर् माल्ट	१.५–२ इति	लघु, कुरकुरा, सूक्ष्म स्वाद	लघु शरीर	पारम्परिकजर्मन-चेक-पिल्सनर्-इत्येतयोः कृते उपयुज्यते, पाले माल्ट्-इत्यस्मात् हल्केन
मारिस् ओटर	२.५–३.५ इति	बिस्कुटं, अखरोटं, समृद्धं, किञ्चित् मधुरं	पूर्णतर शरीर, माल्टी पूर्णता	क्लासिक ब्रिटिश एल्स, विशिष्ट माल्ट चरित्र
स्वर्णप्रतिज्ञा	२–२.५ इति	फलयुक्तं, पुष्पयुक्तं, तृणयुक्तं, लघुमाल्टी	सुखद मुखस्य भावः	ब्रिटिश एल्स, अद्वितीय माल्ट प्रोफाइल
वियना माल्ट	३–४	समृद्धः, माल्टी, किञ्चित् पूर्णता	शरीरं, सुवर्णवर्णं योजयति	शुष्कं परिष्करणं, समृद्धतरं माल्टप्रोफाइलम्
म्यूनिख माल्ट	८–१० इति	अखरोटः, समृद्धः, टोस्टी, माल्टी	महत्त्वपूर्ण शरीर, अम्बर वर्ण	अम्बर बीयर, गभीरता, गन्धः च

पाले माल्ट (२-पङ्क्ति) २.

गृहे मद्यनिर्माणार्थं पाले माल्ट् (२-पङ्क्तिः) सर्वाधिकं प्रयुक्तः आधारमाल्ट् अस्ति । मद्यनिर्मातृभ्यः इदं रोचते यतोहि अस्य स्वादः स्वच्छः, माल्टी च भवति । एतत् बीयरं मध्यमशरीरं, लघुसुवर्णवर्णं च ददाति । अनेकाः गृहमद्यनिर्मातारः ६-पङ्क्ति-स्थाने विवर्णमाल्ट् (२-पङ्क्तिः) चिन्वन्ति । यतो हि तस्य माल्टरसः बलवत्तरः भवति, न च रजःस्वादः भवति । परीक्षणेषु अधिकांशजना: विवर्णमाल्ट् (२-पङ्क्तिः) पिल्सनर् माल्ट् च पृथक् कर्तुं न शक्तवन्तः । तेषां स्वादाः अतीव समीपस्थाः सन्ति। पाले माल्ट् (२-पङ्क्तिः) प्रायः प्रत्येकस्मिन् बीयरशैल्यां कार्यं करोति ।

पिल्सनर् माल्ट

पिल्सनर् माल्ट् इत्यनेन बीयरः अतीव लघुः दृश्यते, स्वादः च कुरकुरा भवति । मद्यनिर्मातारः जर्मन-चेक्-पिल्सनर्-भाषायां स्वच्छरसस्य लघुशरीरस्य च कृते तस्य उपयोगं कुर्वन्ति । पिल्सनर् माल्ट् इत्यस्य वर्णः विवर्णमाल्ट् (२-पङ्क्तिः) इत्यस्मात् लघुतरः भवति । एतत् बीयरमध्ये मृदुस्वादं धारयति । परीक्षणेषु जनानां पिल्सनर् माल्ट् बीयरं पाले माल्ट् (२-पङ्क्तिः) बीयरात् वक्तुं कष्टं भवति स्म । बृहत्तमः अन्तरः वर्णः एव । पिल्सनर् माल्ट् इत्यनेन बीयरं विवर्णं दृश्यते । मद्यनिर्मातारः यदा हल्कं रूपं मृदुमाल्टस्वादं च इच्छन्ति तदा पिल्सनर् माल्ट् इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति ।

मारिस् ओटर

मारिस् ओटर इति ब्रिटिश-माल्ट्-युक्तः यवः यस्य समृद्धः, बिस्कुट-सदृशः स्वादः अस्ति । एतेन बीयरं पूर्णतरं भावः, अखरोटः, मधुरः च स्वादः च ददाति । अन्धपरीक्षासु अधिकांशजना: विवर्णमाल्ट् (२-पङ्क्तिः) इत्यस्मात् मारिस् ओटर इत्यस्मै ज्ञातुं शक्नुवन्ति स्म । जनानां कृते उभयम् अपि रोचते स्म, परन्तु भिन्नकारणात् । मारिस् ओटरः बीयरं दृढं माल्ट् आधारं ददाति । आङ्ग्लशैल्याः एलेस् कृते उत्तमम् अस्ति । अत्यधिकं कटुतां विना हॉप्-स्वादं दर्शयितुं ददाति ।

स्वर्णप्रतिज्ञा

गोल्डन् प्रोमिस् इति अन्यत् ब्रिटिश-माल्टेड् यवम् अस्ति । इदं बीयरं ददाति फलयुक्ताः, पुष्पयुक्ताः, तृणयुक्ताः च स्वराः . अस्य लघुमाल्टीस्वादः अपि भवति, मुखस्य मध्ये सुन्दरं भवति । मद्यनिर्मातारः सौम्यस्य, विशेषस्य माल्ट्-स्वादस्य कृते ब्रिटिश-एल्-मध्ये गोल्डन्-प्रोमिस्-इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति । अयं माल्ट् अन्येभ्यः भिन्नः अस्ति यथा फुल् पिण्ट् अथवा सीडीसी कोपलैण्ड् । ते अधिकं टॉफी वा साधारणस्वादं वा ददति।

वियना तथा म्यूनिख माल्ट्स्

वियना-म्यूनिख-माल्ट्-इत्येतत् बीयरं समृद्धतरं, माल्टियर-स्वादं, गहरे वर्णं च ददाति । वियना माल्टेड् यवः बीयरं सुवर्णं करोति, शुष्कं परिष्करणं च ददाति । एतत् बीयरस्य पूर्णतां योजयति । म्यूनिख-माल्ट्-युक्तं यवं नट्-युक्तं, टोस्टी-युक्तं, समृद्धं माल्ट्-स्वादं च ददाति । एतत् बीयरं दृढं शरीरं, अम्बरवर्णं च ददाति । मद्यनिर्मातारः एतानि माल्ट्-आदीनि अधिकस्वाद-गन्धयुक्तेषु बियर्-कृते उपयुञ्जते, यथा अम्बर-लेगर-बोक्स्-इत्यादीनां कृते । किञ्चित् वियना-म्यूनिख-माल्ट् अपि बीयरस्य स्वरूपं, स्वादं च परिवर्तयितुं शक्नोति ।

युक्तिः : मद्यनिर्मातारः भिन्नानि आधारमाल्ट्-माल्ट्-प्रयोगं कर्तुं शक्नुवन्ति यत् माल्ट्-युक्ते यव-मध्ये लघु-लघु-परिवर्तनेन तेषां बीयरस्य स्वादः, शरीरं, वर्णः च कथं परिवर्तते ।

विशेष माल्ट

विशेषमाल्ट् गृहमद्यनिर्मातृभ्यः बीयरस्य आकारं दातुं शक्तिशालिनः साधनानि ददाति । एतेषां माल्टेड्-धान्यानां अल्पमात्रा अपि एकस्य समूहस्य वर्णं, गन्धं, स्वादं च परिवर्तयितुं शक्नोति । विशेषमाल्टेड् धान्यस्य अद्वितीयं उत्पादनं नूतनानां स्वादानाम् निर्माणार्थं तापस्य समयस्य च उपयोगं करोति । एताः प्रक्रियाः मेलार्ड-विक्रियाः, कारामेल-करणम् इत्यादयः यौगिकाः निर्मान्ति ये माधुर्यं, भृष्टानि स्वराणि, गहनवर्णं च योजयन्ति । केवलं आधारमाल्ट्युक्तैः धान्यैः निर्मितैः बीयरैः विशिष्टं कर्तुं ब्रेवराः विशेषमाल्ट्-इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति ।

स्फटिक माल्ट्स्

स्फटिकमाल्ट्, कदाचित् कारामेलमाल्ट् इति उच्यते, बीयरस्य माधुर्यं, शरीरं च योजयति । मद्यनिर्मातारः प्रायः ४–७% स्फटिकमाल्ट् इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति, परन्तु केचन शैल्याः १०% पर्यन्तं उपयोगं कुर्वन्ति । १०% अधिकं उपयोगेन बीयरम् अति मधुरं कठोरं वा भवितुम् अर्हति । स्फटिकमाल्टेड् धान्यानि अनेकवर्णेषु भवन्ति । लघुस्फटिकमाल्ट् कारमेल-टफी-स्वादं ददाति, कृष्णस्फटिकमाल्ट्-माल्ट्-इत्येतत् किशमिशं, दग्धशर्करा, अथवा कृष्णफलस्य स्वरं योजयति । भिन्न-भिन्न-स्फटिक-माल्ट्-इत्यस्य स्तरीकरणेन, यथा द्वितीयतृतीयभागः ४५ °L, एकतृतीयभागः १२० °L च, अधिकजटिलस्वादाः प्राप्यन्ते । मद्यनिर्मातृभिः स्फटिकमाल्ट्ड्-धान्यानां परिमाणं अवश्यं द्रष्टव्यं, यतः अत्यधिकं मश-पीएच् न्यूनीकर्तुं शक्नोति, कटिजं च जनयितुं शक्नोति । स्फटिकमाल्ट्-धातुः फेनस्य स्थिरतायाः, मुखस्य भावस्य च कृते अपि ब्रेविंग्-कार्यं कर्तुं साहाय्यं करोति ।

कारक	श्रेणी / टिप्पणियाँ	स्वादः तथा ब्रूइंग इम्पैक्ट्
विशिष्टः स्फटिकमाल्टस्य उपयोगः	४-७% (सामान्य), १०% पर्यन्तम्	माधुर्यं, शरीरं, फेनस्थिरतां च योजयति; अत्यधिकं कठोरता, पीएच-प्रकरणं च जनयितुं शक्नोति ।
वर्णेन स्वादः	प्रकाशः कारामेलः, टॉफी	कृष्णा: किशमिश, दग्धशर्करा, कृष्णफलं, भृष्टानि स्वराणि।
स्फटिकमाल्ट् स्तरीकरण	2⁄3 45 °L + 1⁄3 120 °L	स्वादानाम् गभीरताम् अयच्छति, पीएच् नियन्त्रयति च ।

भृष्टा माल्ट्

भृष्टाः माल्टाः ददति बीयरस्य प्रबलस्वादाः यथा कॉफी, चॉकलेट्, दग्धटोस्ट् च। मद्यनिर्मातारः एतानि माल्टेड्-धान्यानि अल्पमात्रायां उपयुञ्जते, प्रायः धान्य-बिलस्य ५% तः न्यूनम् । भृष्टानि माल्टेड् धान्यानि भृष्टकाले उच्चतापात् स्वस्य वर्णं स्वादं च प्राप्नुवन्ति । एतेन पिराजिन्, फिनोल् इत्यादीनि यौगिकानि निर्मीयन्ते, येषु धूमकेतुः, कटुः, मसालेदारः वा स्वरः भवति । स्टोउट्, पोर्टर् च गहनवर्णस्य, साहसिकस्वादस्य च कृते भृष्टानि माल्टेड् धान्यानि उपयुञ्जते । भृष्टानि माल्टेड्-धान्यानि अल्पानि अपि विवर्णं बीयरं कृष्णं कृत्वा तीव्रस्वादं योजयितुं शक्नुवन्ति ।

मद्यनिर्मातारः भृष्टानि माल्टेड्-धान्यानि सावधानीपूर्वकं योजयेयुः । अतिशयेन अन्येषां स्वादानाम् उपरि आक्रमणं कृत्वा बीयरस्य स्वादः दग्धः भवितुम् अर्हति ।

बिस्कुट् तथा टोस्टेड् माल्ट्

बिस्कुट्, टोस्टेड् माल्ट् च बीयरस्य कृते अखरोटस्य, ब्रेड् क्रस्ट्, टोस्टी च स्वादं च आनयन्ति । एतेषां माल्टेड्-धान्यानां वर्णपरिधिः भवति बिस्कुटमाल्टस्य कृते २०–३० एसआरएम तथा अम्बरमाल्टस्य कृते २०–३६ एसआरएम । बिस्कुट् माल्टेड् धान्यानि शुष्कं परिष्करणं, प्रबलं टोस्टेड् गन्धं च ददति । मेलानोइडिन् माल्टेड् धान्येषु मधुरं मधुसदृशं स्वादं भवति । वियना-माल्टेड्-धान्यानि मृदु-टोस्टी-स्वरं प्रददति । मद्यनिर्मातारः एतानि माल्टेड्-धान्यानि लघुतर-बीयर-मध्ये जटिलतां संतुलनं च योजयितुं उपयुञ्जते । मद्यनिर्माणे भट्ट्याः भर्जनस्य च पदानि धान्येषु शर्कराणां प्रोटीनानां च परिवर्तनं कृत्वा एतान् स्वादान् निर्मान्ति ।

माल्ट प्रकार	वर्णपरिधि (SRM) 1.1.	इन्द्रिय लक्षण
बिस्कुट माल्ट	२०–३०	ब्रेड क्रस्ट्, अखरोट, टोस्टेड, शुष्क परिष्करण
अम्बर माल्ट	२०–३६ इति	नट्टी, बिस्कुट, टॉफी
मेलानोइडिन् माल्ट	१७–२५	मधुरं मधुसदृशम्
वियना माल्ट	२.५–४.० इति	किञ्चित् टोस्टी, अखरोटः

विशेषमाल्टेड् धान्यानि मद्यनिर्मातृभ्यः मधुर-कारामेल-तः अखरोट-भृष्टानि यावत् स्वाद-स्तरैः सह बियर्-निर्माणं कर्तुं शक्नुवन्ति । एतेषां धान्यानां सावधानीपूर्वकं उपयोगः ब्रेविंग् इत्यत्र प्रत्येकं बीयरं स्वस्य विशिष्टं स्वादं प्राप्तुं साहाय्यं करोति ।

सहायक धान्यम्

सहायकधान्यानि मद्यनिर्मातृभ्यः बीयरस्य आकारस्य अधिकानि उपायानि ददति । एते कणिकाः शरीरं लघु कर्तुं, किण्वनीयशर्कराः योजयितुं, अद्वितीयस्वादं वा आनेतुं शक्नुवन्ति । अनेकाः शास्त्रीयाः आधुनिकाः च ब्रेविंग् शैल्याः बीयरस्य स्वादं कथं भवति इति परिवर्तयितुं सहायकानां उपयोगं कुर्वन्ति । अधोलिखिते सारणीयां दर्शितं यत् भिन्नानि सहायकधान्यानि बीयरशरीरं किण्वनीयशर्करां च कथं प्रभावितयन्ति:

सहायक धान्य	बीयर प्रकार	बीयर शरीरे तथा किण्वनीयशर्करेषु प्रभावः
गोधूम	अले/लेगर	पूर्णतरशरीरं, अधिकः माल्टगन्धः, कृष्णवर्णः, फेनस्य स्थिरतां न्यूनीकर्तुं शक्नोति
यव	लागेर्	विवर्णवर्णः, अधिकं कटुता, अधिकं कटुता
मक्का (मक्का) २.	अले/लेगर	किञ्चित् कटुः, फेनः न्यूनः, विवर्णवर्णः, एण्टीऑक्सिडेण्ट् न्यूनः च
तांडुलः	अले/लेगर	हल्के वेनिला स्वाद, मोटी फेन, सपाट प्रोफाइल

फ्लेक्ड कॉर्न

ब्रेविंग् इत्यस्मिन् फ्लेक्ड् कॉर्न् इति लोकप्रियः विकल्पः अस्ति । मद्यनिर्मातारः शरीरस्य लघुकरणाय, किण्वनीयशर्कराणां वर्धनार्थं च फ्लेक्ड् मक्का इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति । फ्लेक्ड् कुक्कुटः पूर्वं जिलेटिनीकृतः भवति, अतः सः सीधा पिष्टे गन्तुं शक्नोति । एतेन फ्लेक्ड् कुक्कुटस्य उपयोगः ब्रेविंग् इत्यत्र सुलभः भवति । अनेकाः मद्यनिर्मातारः धान्यबिलस्य २०-४०% भागे फ्लेक्ड् मक्कां उपयुञ्जते । फ्लेक्ड् मक्का बीयरं उज्ज्वलतरं हॉप् चरित्रं ददाति, किञ्चित् मद्यदंशं च ददाति । एकस्मिन् परीक्षणे १३ जनानां मध्ये १० जनाः माल्ट्ड् कुक्कुटस्य अपेक्षया फ्लेक्ड् कॉर्न् इत्यनेन सह बीयरं प्राधान्यं दत्तवन्तः । फ्लेक्ड् मक्का मूलगुरुत्वाकर्षणं, मद्यसामग्री च अपि वर्धयति । फ्लेक्ड् कुक्कुटस्य अनाजस्य पिष्टस्य आवश्यकता नास्ति, येन समयस्य रक्षणं भवति । स्वच्छस्वादस्य उच्चदक्षतायाः च कृते मद्यनिर्मातृभ्यः फ्लेक्ड् कुक्कुटं रोचते । अमेरिकन-लेगर्स्, क्रीम-एल्-इत्येतयोः च मध्ये फ्लेक्ड्-मक्का सामान्यम् अस्ति । आधुनिकशिल्पशैल्याः अपि फ्लेक्ड् मक्का दृश्यते ।

कारक	फ्लेक्ड कॉर्न	माल्टेड कॉर्न
प्रयोग आवृत्तिः	४०% ग्रिस्ट्	४०% ग्रिस्ट्
मूल गुरुत्वाकर्षण (OG) .	1.069	1.049
अन्तिम गुरुत्वाकर्षण (FG) ९.	1.011	1.008
मात्रानुसारं मद्यं (ABV) .	७.६१% २.	फ्लेक्ड् कुक्कुटस्य अपेक्षया न्यूनम्
स्वाद प्रभाव	उज्ज्वलतराः हॉप्स्, किञ्चित् मद्यदंशः	मृत्तिकाः, निःशब्दाः हॉप्स्
ब्रूइंग प्राथमिकता	भविष्ये उपयोगाय प्राधान्यम्	न्यूनं प्राधान्यम्

युक्तिः : यदा भवन्तः हल्कं शरीरं कुरकुरा परिष्करणं च इच्छन्ति तदा ब्रेविंग् इत्यत्र फ्लेक्स्ड् कॉर्न् उत्तमं कार्यं करोति।

गोधूम

गोधूमः मद्यनिर्माणे अन्यः सामान्यः सहायकः अस्ति । गोधूमधान्यानि पूर्णशरीरं, अधिकं माल्टगन्धं च योजयन्ति । गोधूमः बीयरं कृष्णं कृत्वा कणिकाकारं स्वादं दातुं शक्नोति । केचन मद्यनिर्मातारः कोल्श् अथवा गोधूमबीयरशैल्याः २३% गोधूमस्य उपयोगं कुर्वन्ति, . फेनस्य धुन्धस्य च उपरि गोधूमस्य प्रभावः बहुभिः मन्यते तस्मात् न्यूनः भवति । खमीरस्य तनावः गोधूमात् लवङ्गसदृशान् स्वादान् बहिः आनेतुं शक्नोति । गोधूमपिष्टेन फेनस्य स्थिरतां न्यूनीकर्तुं धान्यगन्धं च वर्धयितुं शक्यते । गोधूमः hefeweizen तथा witbier इत्यादिषु क्लासिकशैल्यां कुञ्जी अस्ति, तथा च धुन्धले आधुनिक IPAs इत्यत्र अपि।

राई

राई ब्रेविंग् इत्यत्र मसालेदारं मृत्तिकास्वादं च आनयति । राईधान्यैः सूक्ष्ममाधुर्यं पूर्णतरं शरीरं च भवति । मद्यनिर्मातारः पाककृतौ २.४% तः ५०% तः अधिकं यावत् राई इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति । राई इत्यस्य उच्चबीटा-ग्लूकन-सामग्री वॉर्ट्-मोटाईं वर्धयति, यत् ब्रेविंग्-पदार्थानाम् गतिं मन्दं कर्तुं शक्नोति । राई इत्यनेन वर्ट् पीएच अपि वर्धते, अतः मद्यनिर्मातृभिः मशस्य स्थितिः अवश्यं द्रष्टव्या । राई IPAs तथा roggenbier इत्येतयोः मध्ये राई लोकप्रियः अस्ति । अधोलिखितं चार्टं दर्शयति यत् उपयोगेन सह राई इत्यस्य स्वादगुणाः कथं परिवर्तन्ते :

व्रीहिः

मुखस्य भावस्य स्निग्धतायाः कृते व्रीहिस्य उपयोगः भवति . च व्रीहिः सर्वदा बीयरं स्थूलतरं न करोति । अन्ये कारकाः, यथा मशतापमानं, खमीरं च शरीरे अधिकं प्रभावं कुर्वन्ति । व्रीहिः फेनस्य स्लिक् रूपं दातुं शक्नोति परन्तु अधिकं चिपचिपाहटं न योजयति । व्रीहिः स्तौट्, धुन्धल IPA च सामान्यम् अस्ति । मद्यनिर्मातारः कदाचित् २०% पर्यन्तं व्रीहिस्य उपयोगं कुर्वन्ति, परन्तु मुखस्य भावस्य उपरि प्रभावः मामूली भवितुम् अर्हति ।

• व्रीहिः मलाईयुक्ततां योजयितुं शक्नोति, परन्तु उच्चं मशतापमानं खमीरचयनं च अधिकं महत्त्वपूर्णं भवति ।

• व्रीहिः अधिकमात्रायां प्रयुक्तः चेत् शिरःधारणं न्यूनीकर्तुं शक्नोति ।

तांडुलः

तण्डुलः मद्यनिर्माणे लघुः सहायकः अस्ति । तण्डुलधान्येषु स्टार्चः अधिकं भवति , प्रोटीनम् न्यूनं च भवति | तण्डुलैः बीयरं लघुतरं, न्यूनकटुं च भवति । तण्डुलेषु मन्दं वेनिलास्वादः, घनः फेनः च योजयितुं शक्यते । मद्यनिर्मातारः धान्यबिले ४०% पर्यन्तं तण्डुलानां उपयोगं कुर्वन्ति । तण्डुलः मुक्तं अमीनो नाइट्रोजनं न्यूनीकरोति, यत् खमीरं प्रभावितं कर्तुं शक्नोति । तण्डुल-बीयरेषु प्रायः अधिकः फलयुक्तः, एस्टर-सदृशः च स्वादः भवति । अमेरिकन-लेगर्स्, जापानी-बीयर्स् च तण्डुलाः सामान्याः सन्ति ।

सूचकः	यव माल्ट	पालिशित चावल	ब्राउन राइस
स्टार्च (%) ९.	63.65	78.99	72.92
प्रोटीन (%) २.	12.09	4.12	6.85
निष्कर्शन (%)	75.90	68.26	72.43

• तण्डुलबीयरस्य कटुता न्यूना भवति, पेयस्य योग्यता च अधिका भवति ।

• संवेदीपरीक्षाभिः ज्ञायते यत् तण्डुलबीयरस्य स्पष्टः तण्डुलगन्धः, स्वादः च भवति ।

फ्लेक्ड् कॉर्न, गोधूमः, राई, व्रीहिः, तण्डुलाः इत्यादयः सहायकधान्यानि मद्यनिर्माणकर्तृभ्यः स्वादं, शरीरं, रूपं च परिवर्तयितुं बहवः उपायाः ददति । क्लासिक-आधुनिक-ब्रेविंग्-शैल्याः द्वयोः अपि एतेषां धान्यानां उपयोगेन नूतनानां रोमाञ्चकारीणां च बीयराणां निर्माणं भवति ।

यवादिधान्यतुलना

सर्व-अनाज-मद्यनिर्माणे धान्य-तुलना

सर्वधान्य-मद्यनिर्माणे यवः सर्वाधिकं प्रयुक्तः धान्यः अस्ति । मद्यनिर्माता यवं चिनोति यतः तत् स्थिरं स्वादं, शरीरं, रूपं च ददाति । यदा भवन्तः यवस्य तुलनां गोधूमस्य, राई, व्रीहि, कुक्कुटस्य च सह कुर्वन्ति तदा प्रत्येकं बीयरस्य कृते किमपि विशेषं आनयति । यवः बीयरस्य स्वादं सन्तुलितं करोति, लघु-अन्धकारशैल्याः च कृते कार्यं करोति । गोधूमः बीयरं स्थूलतरं शरीरं ददाति, मेघरूपं च करोति । राई मसालेदारं स्वादं शुष्कं परिष्करणं च योजयति । व्रीहिः बीयरं स्निग्धं अनुभवति। कुक्कुटः, तण्डुलः च बीयरस्य वर्णेन, शरीरेण च लघुतरं कुर्वन्ति ।

एकस्मिन् अध्ययने यवः गोधूमः च भिन्नस्थानेषु कथं कार्यं कुर्वन्ति इति तुलना कृता । यवः कठिनस्थानेषु प्रारम्भिकपुष्पगोधूमस्य अपेक्षया उत्तमं कृतवान् . यत्र सस्यानि सम्यक् वर्धन्ते तत्र विलम्बेन पुष्पितगोधूमः सर्वोत्तमम् अकरोत् । यवः न्यूनानि धान्यानि कृतवान्, परन्तु प्रत्येकं धान्यं अधिकं गुरुतरम् आसीत् । अस्य अर्थः अस्ति यत् यवः अनेकेषां ब्रेविंग्-आवश्यकतानां कृते कार्यं कर्तुं शक्नोति ।

सर्वधान्य-मद्यनिर्माणे धान्यानां तुलनायै मद्यनिर्मातारः संख्यानां उपयोगं कुर्वन्ति । अधोलिखिते सारणीयां प्रमुखवस्तूनि दर्शितानि सन्ति ये धान्यानि कथं कार्यं कुर्वन्ति, स्वादं च परिवर्तयन्ति:

संख्यात्मक सूचक / पैरामीटर	वर्णन / अनाजस्य प्रदर्शनं तथा स्वादपरिणामानां प्रासंगिकता
प्रोटीन सामग्री तथा रचना	माल्टिङ्ग् तथा एन्जाइम क्रिया परिवर्तयति, बीयरस्य स्वादं कथं भवति इति आकारयति
मुक्त अमीनो नाइट्रोजन (FAN) .	खमीरस्य वृद्धिं किण्वनं च कर्तुं साहाय्यं करोति, स्वादं परिवर्तयति
डायस्टेटिक पावर (DP) ९.	स्टार्चं शर्करारूपेण परिणतुं एन्जाइमबलं दर्शयति, मशं, स्वादं च प्रभावितं करोति
डुबकी मारने आर्द्रता	परिवर्तनं माल्टिङ्गं एन्जाइमं च आरभते
एन्जाइम क्रियाकलापाः (β-ग्लूकेनेज, α- तथा β-एमाइलेज) २.	स्टार्चं ग्लूकान् च विभजति, बीयरस्य किण्वनं कियत् सुलभं भवति, स्वादः च कथं भवति इति परिवर्तयति
मेटाबोलोमिक प्रोफाइल	यवं भिन्नं कुर्वन्ति ये रासायनिकचिह्नाः, तेषां स्वादं परिवर्तयन्ति
उपज निकालें	भवन्तः कियत् शर्करां प्राप्नुवन्ति इति दर्शयति, बीयरस्य शरीरं, स्वादं च परिवर्तयति
पीएच, वर्ण, चिपचिपाहट	शारीरिकगुणाः ये बीयरस्य भावः कथं दृश्यते इति परिवर्तयन्ति
घुलनशीलं नाइट्रोजनं क्षीणीकरणं च	प्रोटीनस्य भङ्गं दर्शयन्तु तथा च बीयरः कियत् सम्यक् किण्वनं करोति, स्वादं परिवर्तयति, अनुभूयते च इति दर्शयन्तु

यवस्य प्रबलाः एन्जाइमाः, उच्चा डायस्टेटिकशक्तिः च भवति । एतेन मर्दनस्य समये स्टार्चं शर्करारूपेण परिणतुं साहाय्यं भवति । एतत् बीयरं स्वच्छं, सन्तुलितं च माल्ट्-स्वादं ददाति । गोधूमस्य राई-इत्यस्य च एन्जाइम्स् दुर्बलतराः सन्ति, अतः मद्यनिर्मातारः तान् यवेन सह मिश्रयन्ति येन पिष्टे सहायता भवति ।

स्वादपरीक्षासु यवः विशिष्टः इति दृश्यते। रोटिकायां दधिषु च यवचूर्णं योजयित्वा तेषां स्वादः सुस्थः, स्थूलः च भवति स्म । दधिषु, २. १.५% तथा २% यवचूर्णेन निर्मितं बनावटं स्वादं च स्कोरं वर्धते . ३% यवस्य उपयोगेन वर्णः अभवत् तथा च उत्तमं दृश्यते। एते परिणामाः दर्शयन्ति यत् यवः सर्वधान्य-मद्यनिर्माणे स्वादं, शरीरं, रूपं च सहायकं भवति ।

नोटः- सर्वधान्य-मद्यनिर्माणे यवः लचीला भवति । तया सह मद्यनिर्मातारः गभीराः, जटिलाः च बियर्-निर्माणं कर्तुं शक्नुवन्ति । अन्ये कणिकाः स्वस्य विशेषस्पर्शं योजयन्ति ।

एकल धान्य प्रयोग

एकधान्यस्य पक्वीकरणेन गृहमद्यनिर्माणकर्तृभ्यः प्रत्येकं धान्यं किं करोति इति द्रष्टुं शक्यते । एकस्मिन् समूहे केवलं एकस्य प्रकारस्य माल्टेड् धान्यस्य उपयोगः तस्य यथार्थं स्वादं दर्शयति । एतत् आधारमाल्ट्-सहायकधान्ययोः कृते कार्यं करोति ।

यथा - मद्यनिर्माता केवलं विवर्णमाल्टेड् यवस्य उपयोगं कर्तुं शक्नोति । मध्यमशरीरेण सह बीयरस्य स्वादः स्वच्छः माल्टी च भविष्यति । केवलं गोधूममाल्टेड् धान्येन सह ब्रेविंग् कृत्वा बीयरं स्थूलं मेघयुक्तं च भवति । केवलं राई माल्ट्ड् धान्यस्य उपयोगेन मसालेदारः स्वादः शुष्कं च परिष्करणं भवति । व्रीहिः एव बीयरं मलाईयुक्तं करोति, परन्तु तेषां सम्यक् पिष्टुं यवस्य आवश्यकता भवति ।

एकधान्यपरीक्षाः अपि दर्शयन्ति यत् धान्यानां वर्णः, रूपं च कथं परिवर्तते । यवः बीयरं सुवर्णं वा अम्बरं वा निर्माति । गोधूमः बीयरं विवर्णं, मेघयुक्तं च करोति । राई रक्तवर्णं ददाति। व्रीहिः बीयरं मृदु, विवर्णं च दृश्यते । कुक्कुटः, तण्डुलः च बीयरं लघु, सुलभं च पेयं करोति ।

मद्यनिर्मातारः स्वादस्य विषये ज्ञातुं एतानि एकधान्ययुक्तानि वा सहायकबीयराणि प्रयतितुं शक्नुवन्ति:

• 100% पाले माल्टेड यव SMaSH ale

• शतप्रतिशतम् गोधूममाल्टेड् बीयरं (पिष्टे सहायतार्थं किञ्चित् यवं सह)

• राई पाले एले बहु राई माल्टेड् धान्यं सह

• व्रीहिः स्थूलः बहुभिः माल्टेड् व्रीहिभिः सह

• बहुधा फ्लेक्ड् मक्का सह क्रीम एले

युक्तिः : सर्वधान्य-मद्यनिर्माणे सरल-व्यञ्जनानि मद्यनिर्मातृभ्यः स्वादे, शरीरे, रूपे च लघुपरिवर्तनं लक्षयितुं साहाय्यं कुर्वन्ति । एतेन तेषां पश्चात् अधिकजटिलबीयरनिर्माणं ज्ञातुं साहाय्यं भवति ।

एकधान्यस्य मद्यनिर्माणस्य प्रयासः गृहमद्यनिर्माणकर्तृभ्यः प्रत्येकं धान्यं किं सर्वोत्तमरूपेण करोति इति द्रष्टुं साहाय्यं करोति । एषः हस्तगतः मार्गः मद्यनिर्मातृभ्यः ज्ञातुं साहाय्यं करोति यत् माल्टेड् धान्यानि प्रत्येकं बीयरस्य काचस्य आकारं कथं ददति ।

धान्यानां चयनम्

बीयरशैल्याः सह धान्यस्य मेलनं

सर्वधान्य-ब्रेविंग्-कृते योग्यं माल्ट्-चयनेन अन्तिम-बीयरस्य आकारः भवति । प्रायः मद्यनिर्मातारः पाले माल्ट् अथवा पिल्सनर् माल्ट् इत्यादिना आधारेण आरभन्ते । एते माल्ट् अन्येषां स्वादानाम् कृते स्वच्छं पृष्ठभूमिं ददति । यथा, विवर्णमाल्ट् अनेकेषु सर्वधान्य-ब्रेविंग्-व्यञ्जनेषु सम्यक् कार्यं करोति । पिल्सनर् माल्ट् हल्कं वर्णं, कुरकुरा स्वादं च ददाति, अतः लेगर्स् इत्यत्र लोकप्रियं भवति । मारिस् ओटरः गोल्डन् प्रोमिस् च आङ्ग्ल-अल्स-मध्ये अधिकं गभीरताम् जटिलतां च योजयन्ति । मद्यनिर्मातारः यत्शैल्याः निर्माणं कर्तुम् इच्छन्ति तदनुसारं माल्टेड्-धान्यं चिन्वन्ति ।

अधोलिखिते सारणीयां दर्शितं यत् भिन्नानि माल्टेड्-धान्यानि बीयर-शैल्याः स्वाद-प्रोफाइल-सहितं च कथं मेलन्ति :

धान्यप्रकारः	स्वाद टिप्पणियाँ	अनुशंसित बीयर शैल्याः
शुद्ध कैलिफोर्निया माल्ट	मधुरं, स्वच्छं, स्निग्धम्	कस्यापि बीयरशैल्याः सर्वोपयोगी माल्ट्
शुद्ध ओरेगन माल्ट	मधुरं, स्वच्छं, स्निग्धम्	कस्यापि बीयरशैल्याः सर्वोपयोगी माल्ट्
शुद्ध वाशिंगटन माल्ट	मधुरं, स्वच्छं, स्निग्धम्	कस्यापि बीयरशैल्याः सर्वोपयोगी माल्ट्
राह्र मानक 2-पंक्ति	तटस्थ	कोऽपि बीयरशैली
रहर् मानक 6-पंक्ति	तटस्थ	कोऽपि बीयरशैली
Brewers राई फ्लेक्स	विशिष्ट राई	राई स्वाद योगदान
Brewers ओट फ्लेक्स	व्रीहियुक्तं, स्निग्धं, मलाईयुक्तं स्वच्छं कुर्वन्तु	दलिया स्थूल, बेल्जियम बुद्धि
जैविक बोनलैण्डर म्यूनिख	स्वच्छं, किञ्चित् मधुरं, माल्टी	बॉक-शैल्याः बीयराः
जैविक ब्रूअर्स माल्ट	स्वच्छं मधुरं मृदुमाल्टी	यत्किमपि बीयरम्
जैविक कारमेल माल्ट	शुष्कफलं, मिष्टान्नसदृशं मधुरं	माधुर्यं वर्णं च योजयति

प्रक्रियायाः प्रत्येकं भागं नियन्त्रयितुं मद्यनिर्मातारः सर्वधान्य-मद्यनिर्माणस्य उपयोगं कुर्वन्ति । ते माल्टेड् यवं, कुक्कुटं, अन्यं च धान्यं शास्त्रीयशैल्याः आधुनिकशैल्याः वा सङ्गतिं कर्तुं शक्नुवन्ति । प्रत्येकं माल्टेड् धान्यं स्वस्य स्वादं जटिलतां च आनयति ।

स्वाद प्रोफाइल अनुकूलनम्

सर्वधान्य-मद्यनिर्माणं मद्यनिर्मातृभ्यः अनुकूलनस्य शक्तिं ददाति । ते यव, कुक्कुट, व्रीहि इत्यादीनां माल्टेड् धान्यानां मिश्रणं कृत्वा अद्वितीयस्वादप्रोफाइलं निर्मातुं शक्नुवन्ति । मद्यनिर्मातारः प्रायः आधाररूपेण विवर्णमाल्ट् अथवा पिल्सनर् माल्ट् इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति, ततः अधिकस्वादार्थं विशेषमाल्ट् योजयन्ति । कुक्कुटं योजयित्वा शरीरं लघु भवति, बीयरं च कुरकुरा भवति । व्रीहिस्य वा राई इत्यस्य वा उपयोगेन स्निग्धता वा मसाला वा योजयितुं शक्यते ।

अधुना बहवः शिल्पनिर्मातारः यवगोधूमात् परं धान्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति । तेषु कुक्कुटः, तण्डुलः, कोदो, गोधूमः, क्विनोआ अपि अन्तर्भवति । एषा प्रवृत्तिः नूतनानां स्वादानाम्, स्वास्थ्यस्य आवश्यकतानां च माङ्गल्याः, यथा लसः-रहित-बीयरस्य च कारणेन आगच्छति । एते कणिकाः स्वस्य बीयरस्य जटिलतां गभीरतां च योजयन्ति इति मद्यनिर्मातारः पश्यन्ति । ते पोषणं सुदृढं कर्तुं, नूतनानि सुगन्धानि अपि आनेतुं शक्नुवन्ति ।

• शिल्प-मद्यनिर्मातारः सर्वधान्य-मद्यनिर्माणे अनेकधान्यानां उपयोगं कुर्वन्ति, यथा कुक्कुट-कोजरा, गोधूमः च ।

• एते धान्यानि नूतनानां स्वादप्रोफाइलानां निर्माणे विशेषाहारस्य आवश्यकतानां पूर्तये च सहायं कुर्वन्ति ।

• मद्यनिर्मातारः अधिकाधिकं अनुकूलनार्थं फलानि, ओषधीः, मसालानि वा योजयितुं शक्नुवन्ति ।

• सर्वधान्य-ब्रेविंग् इत्यनेन मद्यनिर्मातृभ्यः स्वादस्य प्रत्येकं भागं समायोजयितुं शक्यते, माधुर्यात् कटुतापर्यन्तं ।

भिन्न-भिन्न-माल्ट्-धान्यैः सह सर्व-धान्य-ब्रेविंग्, यथा पाल्-माल्ट्, पिल्सनर्-माल्ट्, मक्का च, ब्रेवर्-जनानाम् स्वाद-स्तरयुक्तानि बियर्-निर्माणे सहायकं भवति । एषः उपायः प्रत्येकं बीयरं स्वकीयं चरित्रं जटिलतां च ददाति ।

सर्वधान्य-मद्यनिर्माणे धान्यपरिचयः प्रत्येकं काचस्य आकारं ददाति । ये मद्यनिर्मातारः कुक्कुटस्य, फ्लेक्ड् धान्यस्य, अन्यविकल्पानां च उपयोगं कुर्वन्ति ते नूतनान् स्वादान्, बनावटं च निर्मातुम् अर्हन्ति । सर्वधान्यस्य पक्वीकरणेन शरीरस्य, वर्णस्य, रसस्य च नियन्त्रणं भवति । खण्डितधान्यानि यथा खण्डितानि कुक्कुटानि बीयरं लघु कुर्वन्ति, कुरकुराणि च योजयन्ति। मक्का स्वच्छं परिष्करणं आनयति, किण्वनीयशर्कराः च वर्धयति । फ्लेक्ड् धान्यः मुखस्य भावस्य अपि सहायकं भवति । सर्व-धान्य-ब्रेविंग् इत्यनेन मद्यनिर्मातृभ्यः अद्वितीय-परिणामानां कृते मक्का, फ्लेक्ड्-धान्यं, आधार-माल्ट् च मिश्रयितुं शक्यते । ओट्मील् पोर्टर् इत्यस्य अध्ययनेन ज्ञातं यत् धैर्यं, कालान्तरे भिन्नमिश्रणस्य प्रयासः च बियरस्य चरित्रं सुधरयति । मद्यनिर्मातारः परिवर्तनं द्रष्टुं आधारमाल्टं स्वैप कर्तुं वा फ्लेक्स्ड् मक्कां योजयितुं वा शक्नुवन्ति । सर्वधान्यस्य पक्वीकरणेन कुक्कुटस्य, खण्डितधान्यस्य, नवीनमिश्रणस्य च प्रयोगं कुर्वन्तः पुरस्कृताः भवन्ति ।

FAQ

आधारमाल्ट्-विशेषमाल्ट् इत्येतयोः मध्ये कः भेदः ?

आधारमाल्ट् किण्वनार्थं अधिकांशं शर्करां प्रदाति, बीयरस्य मुख्यस्वादं च निर्धारयति । विशेषमाल्ट्-धातुः वर्णं, गन्धं, अद्वितीयस्वादं च योजयति । मद्यनिर्मातारः जटिलस्वादं निर्मातुं विशेषमाल्ट् इत्यस्य अल्पमात्रायां उपयोगं कुर्वन्ति ।

गृहे मद्यनिर्माता केवलं एकस्य प्रकारस्य धान्यस्य उपयोगं कर्तुं शक्नोति वा ?

आम्, मद्यनिर्माता एकं धान्यं उपयोक्तुं शक्नोति। SMaSH (Single Malt and Single Hop) इति नामकं एषा पद्धतिः धान्यस्य यथार्थस्वादं प्रकाशयितुं साहाय्यं करोति । प्रत्येकं धान्यं बीयरं कथं प्रभावितं करोति इति ज्ञातुं बहवः मद्यनिर्मातारः एतत् प्रयतन्ते ।

सहायकधान्यानि बीयरस्य शरीरं कथं परिवर्तयन्ति ?

कुक्कुटं वा तण्डुलं वा इत्यादीनि सहायकधान्यानि बीयरं लघुतरं, कुरकुरां च कुर्वन्ति । व्रीहिः गोधूमः च स्निग्धतां वा मलाईयुक्तं भावं वा योजयति । प्रत्येकं सहायकं मुखस्य भावः, रूपं च स्वकीयेन प्रकारेण परिवर्तयति ।

किमर्थं केषाञ्चन बीयराणां स्वादः अन्येभ्यः अपेक्षया मधुरः भवति ?

प्रायः स्फटिकस्य वा कारामेल-माल्टस्य वा मधुरता भवति । एते माल्ट् अकिण्वनीयशर्कराः योजयन्ति, यत् खमीरः खादितुम् न शक्नोति । परिणामः मधुरतरं, पूर्णतरस्वादयुक्तं बीयरं भवति ।

वैकल्पिकधान्यैः सह लसः-रहितं बीयरं निर्मातुं शक्यते वा ?

आम्, मद्यनिर्मातारः लसः-रहितं बीयरं निर्मातुं बाजरा, गोधूम, तण्डुल इत्यादीनां धान्यानां उपयोगं कर्तुं शक्नुवन्ति । एतेषु धान्येषु लसः न भवति । अधुना बहवः शिल्प-मद्यनिर्मातारः आहार-आवश्यकता-युक्तानां जनानां कृते लसः-रहित-विकल्पान् प्रददति ।