लेगर-बीयरस्य विभिन्नप्रकारस्य अवगमनं, तेषां पृथक्करणं किम् इति च

किं भवन्तः कदापि चिन्तितवन्तः यत् लेगरस्य स्वादः किमर्थम् एतावत् कुरकुरा, नवीनः च भवति? लेगर-बीयरेषु शीतलतापमात्रे तल-किण्वन-खमीरस्य उपयोगः भवति । अनेन तेषां स्वच्छः स्निग्धः रसः भवति । मुख्याः लेगरप्रकाराः पिल्सनर्, हेलेस्, कोल्श्, श्वार्जबियर् च सन्ति । एते प्रकाराः वर्णेन, स्वादेन, कुतः आगच्छन्ति च भिन्नाः भवन्ति । एतेषां लोकप्रियानाम् लेगरानाम् तुलना कथं भवति इति अधोलिखिते सारणीयां द्रष्टुं शक्नुवन्ति ।

लेगर प्रकार	उत्पत्ति/प्रदेश	प्रमुख लक्षण	स्वाद प्रोफाइल सारांश	उदाहरणम् बियर्
पिल्सनर्	चेक गणराज्य, जर्मनी	सर्वाधिकं लोकप्रियं लेगर; मुख्यशैल्याः द्वौ : चेक् (माल्टी, साज हॉप् कटुता) जर्मन् (हल्का, कुरकुरा, तीक्ष्णतर हॉप्स्) च ।	कुरकुरा, स्वच्छ, प्रबल हॉप कटुता	24Hr पार्टी पिल्सनर, विनोह्राड्स्की पिवोवर 12
हेलेस्	बवेरिया, जर्मनी	क्लासिक पाले लेगर; पिल्सनर्स् इत्यस्मात् अधिकं माल्टी, न्यूनं हॉपी	माल्टी, किञ्चित् मधुरं, मृदु सन्तुलितं कटुता	अगस्टिनर हेल्स
कोल्स्च्	कोलोन, जर्मनी	एले खमीरस्य लेगर कण्डिशनिङ्गस्य च मिश्रणम्; लघु, कुरकुरा, किञ्चित् फलयुक्तम्	लघु, कुरकुरा, सन्तुलितं, किञ्चित् फलयुक्तं, मृदु हॉप-कटुता	निको कोल्न् लैगर, Früh Kölsch
मैक्सिकन लैगर्स्	मेक्सिको	खण्डितकुक्कुटेन निर्मितम्; लघु च कुरकुरा रसः	लघुशरीरं, कुरकुरा, प्रायः कल्केन सह सेवितं	कोरोना
श्वार्जबिएर्	जर्मनीदेशः	भृष्टमाल्टस्वादैः सह कृष्णवर्णीयः लेगरः; लघु शरीरं स्निग्धं च	भृष्टं माल्ट्, चॉकलेटस्य, काफीयाः च संकेताः, मृदुकटुता	श्वार्जबिएर्
रोटबिएर्	फ्रेंकोनिया, जर्मनी	माल्टीस्वादयुक्तं रक्तं लेगरं किञ्चित् धूमयुक्तं च	चिकनी बिस्कुटमाल्ट्, हल्कं टॉफी-माधुर्यं, सौम्य-कटुता, मसालेदारः पुष्प-हॉप्स्, धूमस्य स्पर्शः च	रोटबिएर्

लेगरस्य विभिन्नप्रकारस्य विषये ज्ञात्वा भवन्तः बीयरस्य चयनं कर्तुं साहाय्यं कुर्वन्ति । भवन्तः भवतः रुचिं, आयोजनं च अनुरूपं एकं चिन्वितुं शक्नुवन्ति।

की टेकअवे

• लेगर-बीयरेषु तल-किण्वन-खमीरस्य, शीत-किण्वनस्य च उपयोगः भवति । अनेन रसः स्वच्छः, कुरकुरा, स्निग्धः च भवति ।

• मुख्याः लेगरप्रकाराः पिल्सनर्, हेलेस्, कोल्स्च्, मेक्सिकोदेशस्य लेगर्स्, श्वार्जबियर्, रोट्बियर् च सन्ति । प्रत्येकस्य स्वकीयाः स्वादाः सन्ति, भिन्नस्थानात् च आगच्छन्ति ।

• पिल्सनर्, हेलेस्, कोल्स्च इत्यादयः विवर्णाः लेगराः लघुः, स्फूर्तिदायकाः च भवन्ति । समुद्रीभोजनैः, ग्रिल-मांसैः, सलादैः च सह तेषां स्वादः सुष्ठु भवति ।

• अम्बरस्य, वियना-लेगरस्य च माल्ट्-स्वादाः समृद्धतराः सन्ति । ते बारबेक्यू, स्टेक्, कारामेलयुक्तानि खाद्यानि च सह सम्यक् गच्छन्ति ।

• डार्क लेगर्स् चॉकलेट्, कारमेल नोट् इत्येतयोः कृते भृष्टं माल्ट् इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति । ते सॉसेज, बर्गर इत्यादिभिः हृदयस्पर्शीभिः भोजनैः सह महान् भवन्ति।

• अमेरिकनः तण्डुललेगरः च लघुः भवति, अस्ति च बहु बुदबुदाः . पिकनिक-बारबेक्यू, सुशी-रात्रौ च ते परिपूर्णाः सन्ति ।

• इटालियन पिल्सनर्, स्मोक्ड् लेगर इत्यादीनां विशेषलेगरस्य विशेषरुचिः भवति । ते ग्रिल-कृत-मत्स्यैः सह धूमकेतु-मांसैः वा सुन्दरं युग्मं कुर्वन्ति ।

• लेगरं शीतं स्वच्छे काचस्य अन्तः च सेवयन्तु। एतेन तस्य गन्धः, बुदबुदाः, ताजाः स्वादः च विशिष्टाः भवन्ति ।

लेगर बीयर इति किम्

किण्वन

यदा भवन्तः पश्यन्ति यत् लेगरः कथं निर्मितः भवति तदा भवन्तः एकां अद्वितीयं प्रक्रियां पश्यन्ति । मद्यनिर्मातारः Saccharomyces pastorianus इति विशेषं खमीरं उपयुञ्जते । अयं खमीरः शीतलतरतापमानयोः कार्यं करोति, प्रायः ४५°F तः ५८°F (७°C तः १४°C) मध्ये । टङ्कस्य अधः निवसति, अतः जनाः तत् तलकिण्वकं खमीरं वदन्ति । किण्वनस्य समये अयं खमीरः शर्कराणां परिवर्तनं मद्यं कार्बनडाय-आक्साइड् च करोति । गन्धसंयुतानि अपि निर्माति येन लेगरस्य स्वच्छं कुरकुरे च स्वादं ददाति । शीतलवातावरणं खमीरं मन्दं करोति, अतः अन्यप्रकारस्य बीयरस्य अपेक्षया प्रक्रियायां अधिकं समयः भवति । किण्वनस्य अनन्तरं बीयरः लेजरिंग् इति शीतलकण्डिशनिंग् चरणं गच्छति । एतत् पदं हिमस्य समीपे एव भवति । इदं बीयरं स्वच्छं कर्तुं, स्वादं स्निग्धं कर्तुं च साहाय्यं करोति, अन्तिमपेयं स्फूर्तिदायकं, आनन्दं च सुलभं करोति ।

युक्तिः : मन्दं शीतलं किण्वनं एव अन्येभ्यः बीयरेभ्यः लेगरं विशिष्टं करोति । भवन्तः प्रत्येकं पेयं प्राप्नुवन्ति यत् स्निग्धं भवति, स्वच्छस्वादः च भवति।

विशेषतानाम्

लेगरः स्वस्य रूपस्य, स्वादस्य, मुखस्य भावस्य च कारणेन विशिष्टः अस्ति । एते गुणाः अधोलिखिते सारणीयां द्रष्टुं शक्नुवन्ति ।

लक्षणम्	वर्णनम्‌
स्वरूपम्‌	विवर्णलेगरस्य वर्णः हल्कः पीतः, स्पष्टरूपः च भवति । तेषां प्रायः श्वेतवर्णीयं, फेनयुक्तं शिरः भवति ।
स्वादः	स्वादः लघुः किञ्चित् मधुरः च भवति, बिस्कुटः वा रोटिका वा इव । हॉप्स् मृदुकटुतां योजयति, परन्तु स्वादः सन्तुलितः स्वच्छः च तिष्ठति । भवन्तः प्रबलाः फलयुक्ताः वा मसालेदाराः वा स्वराः न प्राप्नुवन्ति ।
मुखस्य भावः	लेगर्स् भवतः मुखस्य लघुः, कुरकुरा च अनुभवति। बुदबुदाः तान् सजीवान्, स्फूर्तिदायकान् च कुर्वन्ति।

यदा भवन्तः लेगरं पिबन्ति तदा भवन्तः लक्षयन्ति यत् तस्य आनन्दः कियत् सुलभः अस्ति। रसाः भवतः इन्द्रियाणि न अतिक्रान्ताः भवन्ति। बीयरः स्निग्धः भवति, भवन्तं स्फूर्तिं च त्यजति।

लेगर बनाम एले

भवन्तः चिन्तयन्ति यत् लेगरस्य तुलना एले इत्यनेन सह कथं भवति। मुख्यः अन्तरः खमीरस्य, किण्वनस्य समये प्रयुक्तस्य तापमानस्य च भवति । एले Saccharomyces cerevisiae इति शीर्ष-किण्वन-खमीरस्य उपयोगं करोति यत् उष्णतरतापमानयोः सर्वोत्तमरूपेण कार्यं करोति, प्रायः ५९°F तः ७८°F (१५°C तः २६°C) मध्ये अयं खमीरः टङ्कस्य उपरि उत्तिष्ठति, शीघ्रं कार्यं करोति च । एतेन अधिकं फलयुक्ताः, मसालेदाराः च स्वादाः सृज्यन्ते, येषां स्वादनं भवन्तः अनेकेषु एलेस्-मध्ये कर्तुं शक्नुवन्ति ।

लेगरः तु शीतलतरतापमानस्य तल-किण्वन-खमीरस्य उपयोगं करोति । खमीरः अधः निवसति, मन्दं कार्यं करोति च । एतेन रससंयुताः न्यूनाः भवन्ति, अतः बीयरस्य स्वादः स्वच्छतरः, कुरकुरा च भवति । किण्वनस्य अनन्तरं लेगरः शीतलकण्डिशनिंग् चरणं गच्छति, यत् एलेस् कृते सामान्यं नास्ति ।

अत्र लेगर-एले-योः मध्ये केचन प्रमुखाः भेदाः सन्ति ।

• अलेस् फलयुक्तः, मधुरः, कदाचित् मसालेदारः च स्वादः भवति । तेषां शरीरं पूर्णतरं भवति, हॉप्-स्वादाः च दृढतराः भवन्ति ।

• एलेस् प्रायः कृष्णतरं मेघयुक्तं च दृश्यते ।

• लेगरस्य स्वादः स्वच्छः, कुरकुरा, मृदुः च भवति । ते लघुतरं स्पष्टतरं च दृश्यन्ते।

• लेगर खमीरः अतिरिक्तस्वादं विना माल्ट्, हॉप्स् च प्रकाशयितुं ददाति ।

यदा भवन्तः एतान् भेदान् जानन्ति तदा भवन्तः स्वरुचिनुसारं योग्यं बीयरं चिन्वितुं शक्नुवन्ति ।

पाले लेगर प्रकार

विवर्णलेगरप्रकाराः उज्ज्वलवर्णस्य, कुरकुरास्वादस्य च कृते प्रसिद्धाः सन्ति । ते स्फूर्तिदायकाः समाप्ताः, सुलभाः च पातुं शक्यन्ते। प्रत्येकशैल्याः स्वकीयः स्वादः, कथा, भावः च भवति । पिल्सनर्स्, हेलेस् लेगर, कोल्श् च इति पश्यामः । एतेन भवन्तः द्रष्टुं शक्नुवन्ति यत् प्रत्येकं किं भिन्नं करोति।

पाले लेगर प्रकार	स्वाद प्रोफाइल	वर्णपरिधि (SRM) 1.1.	प्रमुख लक्षण
कोल्स्च्	माल्टस्य नाजुकं संतुलनं, फलात्मकता (सेब, नाशपाती, चेरी), मध्यमकटुता, न्यूनतः मध्यमपर्यन्तं पुष्प/मसालेदार/जडीबुटीहॉप्स्; मृदु, शुष्क, किञ्चित् कुरकुरा परिष्करणम्	३.५ - ५	मध्यमपीततः लघुसुवर्णं, तेजस्वी स्पष्टता, मध्यमकटुता (IBU 18-30), मध्यम-हल्केन शरीरं, स्निग्धं मृदु च
जर्मन हेल्स निर्यातक	मध्यमकणिका-मधुर-माल्ट्-सहितं सन्तुलितं माल्ट्-मधुरता तथा हल्के टोस्टी/ब्रेडी-स्वरयोः सह; मध्यम पुष्प/मसालेदार/जडीबुटी हॉप गन्ध; मध्यम-शुष्क-परिष्करणेन सह मध्यमकटुता	४ - ६	मध्यमपीतं गभीरं सुवर्णं, स्पष्टं, निरन्तरं श्वेतशिरः, मध्यमं मध्यमं पूर्णशरीरं, स्निग्धं मृदुं च
जर्मन पिल्सनर्	विवर्णः, शुष्कः, कटुः, प्रमुखेन हॉपगन्धेन सह; मध्यम उच्चपुष्प/मसालेदार/जडीबुटीहॉप्स्; हल्केन मधुना टोस्टेड् पटाखानोट् च सह न्यूनतः मध्यमपर्यन्तं माल्ट् मधुरता; शुष्कं, कुरकुरा समाप्तम्	२ - ४	तृणतः गहनपीतपर्यन्तं, तेजस्वी स्पष्टता, मलाईयुक्तं दीर्घकालं यावत् स्थायित्वं श्वेतशिरः, मध्यम-हल्कं शरीरं, मध्यमतः उच्चं कार्बोनेशनं, मध्यमतः उच्चं कटुता (IBU 22-40)

पिल्सनर्

संक्षिप्त इतिहास

पिल्सनर् १८४० तमे वर्षे बोहेमियादेशस्य प्ल्जेन्-नगरे आरब्धवान् । मद्यनिर्मातारः स्पष्टं नवस्वादयुक्तं च बीयरं इच्छन्ति स्म । जोसेफ् ग्रोल् मृदुजलं, साज् हॉप्स्, लेगर खमीरं च उपयुज्यते स्म । सः प्रथमं पिल्सनर् कृतवान् । इदं बीयरं पूर्वं जनाः पिबन्ति स्म कृष्णवर्णीय-एल्स्-इत्यस्मात् लघुतरम् आसीत् । प्रथमः मद्यनिर्माणकेन्द्रः, यः इदानीं पिल्सनर् उर्केल् इति उच्यते, सः पिल्सनर्-इत्यस्य मानकं निर्धारितवान् । पिल्सनर्-जनाः जर्मनी-देशेषु अन्येषु स्थानेषु च प्रसृताः । अद्यत्वे चेक्-जर्मन-पिल्सनर्-इत्येतत् द्वौ अपि द्रष्टुं शक्यते । प्रत्येकस्य स्वकीया शैली अस्ति ।

उल्लेखनीय ब्राण्ड्

• Pilsner Urquell (चेक गणराज्य) २.

• Trumer Pils (ऑस्ट्रिया, जर्मनशैली) २.

• बिटबर्गर (जर्मनी) २.

स्वादन टिप्पणियाँ

यदा त्वं पिल्सनर् पिबसि तदा त्वं तृणं सुवर्णवर्णं पश्यसि । अस्य शिरः मलाईयुक्तं श्वेतम् अस्ति । स्वादः कुरकुरा शुष्कः च भवति, प्रबलं हॉप-कटुतायाः सह । भवन्तः हॉप्स्-तः पुष्प-मसाले, ओषधी-स्वादं लक्षयन्ति । माल्टस्य स्वादः लघुः भवति, कदाचित् मधु वा पटाखा इव । पिल्सनर्-वृक्षेषु मध्यमतः उच्चपर्यन्तं बुदबुदाः भवन्ति, येन ते सजीवाः भवन्ति । मद्यपानं प्रायः ३.२% तः ५.६% पर्यन्तं भवति ।

हेलेस्

संक्षिप्त इतिहास

पिल्सनर्-इत्यस्य लोकप्रियतायाः कारणात् म्यूनिख-नगरे हेलेस्-लेगर-इत्यस्य आरम्भः अभवत् । स्पैटेन्-फ्रान्जिस्कनर्-ब्राउ इत्यत्र मद्यनिर्मातारः न्यूनकटुयुक्तं बीयरं इच्छन्ति स्म । ते अपि इच्छन्ति स्म यत् एतत् स्फूर्तिदायकं भवतु। हेलेस् इत्यस्य अर्थः जर्मनभाषायां 'उज्ज्वल' अथवा 'प्रकाश' इति । बवेरिया-देशस्य बीयर-हॉल-मध्ये एतत् बीयरं प्रियं जातम् । अस्य स्निग्धः सुलभः च स्वादः जनानां रोचते स्म ।

उल्लेखनीय ब्राण्ड्

• अगस्टिनर् हेलेस् (जर्मनी) २.

• किर्क्लैण्ड् सिग्नेचर हेलेस् (अमेरिका, Deschutes Brewery द्वारा निर्मितम्)

स्वादन टिप्पणियाँ

हेलेस् लेगर मध्यमपीततः गहनसुवर्णपर्यन्तं भवति । स्थायिशुक्लशिरसा सह स्पष्टं दृश्यते। स्वादः माल्टी-वर्णीयः किञ्चित् मधुरः च भवति, रोटिका-टोस्ट्-स्वरैः सह । हॉप-कटुता न्यूना भवति, अतः माल्ट्-इत्येतत् विशिष्टं भवति । मुखस्य भावः स्निग्धः मृदुः मध्यमशरीरः च भवति । मद्यपानं प्रायः ४.७% तः ५.४% पर्यन्तं भवति ।

कोल्स्च्

संक्षिप्त इतिहास

कोल्श् जर्मनीदेशस्य कोलोन्-नगरात् आगच्छति । मद्यनिर्मातारः उपयुञ्जते ale खमीरं किन्तु बीयरं लेगर इव कुर्वन्तु। एतेन kölsch इत्यस्मै फलयुक्ताः, कुरकुराः च स्वादाः प्राप्यन्ते । कोल्श् कोलोन्-नगरस्य प्रतीकम् अस्ति । केवलं क्षेत्रे मद्यनिर्माणकेन्द्राणि एव स्वस्य बीयरं kölsch इति वक्तुं शक्नुवन्ति ।

उल्लेखनीय ब्राण्ड्

• Früh Kölsch (जर्मनी) २.

• निको कोल्न् लेगर (अमेरिका) २.

स्वादन टिप्पणियाँ

कोल्शः स्पष्टः उज्ज्वलः च दृश्यते, मध्यमपीततः लघुसुवर्णवर्णः च भवति । स्वादः मृदुमाल्ट्, सेबं वा नाशपाती वा इव सौम्यफलं, मध्यमं हॉप् कटुतां च सन्तुलितं करोति । भवन्तः हॉप्स् इत्यस्मात् पुष्प-जडीबुटी-स्वादं लक्षयन्ति । कोल्शः शुष्कं किञ्चित् कुरकुरा च समाप्तं करोति, स्निग्धं, मृदुं च भावः । मद्यपानं प्रायः ४.४% तः ५.२% पर्यन्तं भवति ।

खाद्ययुग्मनम् (Pale Lager Types कृते)

पिल्सनर्स्, हेलेस्, कोल्स्च इत्यादयः विवर्णाः लेगराः बहुभिः आहारैः सह सम्यक् गच्छन्ति । भवन्तः तान् भोक्तुं शक्नुवन्ति:

• ग्रिल कृतं सॉसेजं वा ब्रैट्वर्स्ट् वा

• ताजाः सीपः समुद्रीभोजनं च

• कुक्कुटं वा टर्की वा भृष्टं कुर्वन्तु

• सलादः ताजाः रोटिकाः च

• प्रेट्ज़ेल्स् तथा मृदुपनीरम्

• मसालेदार एशियाई व्यञ्जन

युक्तिः : एतेषु लैगरेषु स्वच्छः, कुरकुरा स्वादः, बुदबुदाः च भवतः मुखं ताजगीं कुर्वन्ति । ते समृद्धानां मसालेदारानाम् आहारानाम् अपि सन्तुलनं कुर्वन्ति । भवतः प्रियं मेलनं ज्ञातुं भिन्नानि खाद्यानि प्रयतध्वम्।

अम्बर तथा वियना लेगर प्रकार

अम्बर्, वियना-लेगर्स् च भवन्तं नूतनं बीयर-अनुभवं ददाति । एतेषां लेगर्-वृक्षाणां समृद्धः वर्णः, प्रबलः माल्ट-स्वादः च भवति । तेषां स्वादः विवर्ण-लेगर-अपेक्षया गभीरः, टोस्टीतरः च भवति । वियना-लेगर-मार्जेन्, म्यूनिख-शैली-लेगर-इत्येतयोः मध्ये किं विशेषं भवति इति ज्ञातुं शक्नुमः ।

वियना लेगर

संक्षिप्त इतिहास

वियना लेगर इत्यस्य आरम्भः १८४० तमे वर्षे आस्ट्रियादेशे अभवत् । मद्यनिर्मातारः बहु माल्टस्वादयुक्तं किन्तु स्वच्छं परिष्करणं युक्तं बीयरं इच्छन्ति स्म । ते मुख्यधान्यरूपेण वियनामाल्ट् इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति स्म । एषा शैली शीघ्रमेव मेक्सिकोदेशे प्रसृता । तत्रत्याः मद्यनिर्मातारः स्थानीयधान्यानां उपयोगेन परिवर्तनं कृतवन्तः । अधुना, यूरोपीय-मेक्सिको-संस्करणयोः मध्ये भवन्तः प्राप्नुवन्ति ।

उल्लेखनीय ब्राण्ड्

• सैमुअल् एडम्स् बोस्टन् लेगर (अमेरिका) २.

• नेग्रा मोडेलो (मेक्सिको) २.

• Ottakringer Wiener मूल (ऑस्ट्रिया)

स्वादन टिप्पणियाँ

वियना लेगरः लघु अम्बरतः ताम्रं यावत् दृश्यते, कदाचित् रक्तछायाभिः सह । टोस्ट्, रोटिका च इव गन्धः अस्ति, परन्तु न अतिबलवान् । स्वादः सौम्यः जटिलः च भवति, मृदुः टोस्टी-स्वादः च भवति । भवन्तः कारामेलस्य वा भृष्टानां स्वराणां वा स्वादनं न करिष्यन्ति। परिष्करणं शुष्कं कुरकुरा च भवति, यत्र सन्तुलितं हॉप-कटुता भवति । केचन मेक्सिकोदेशस्य संस्करणाः मधुरतराः, कृष्णतराः च भवन्ति । ते बीयरं लघुतरं कर्तुं कुक्कुटस्य उपयोगं कर्तुं शक्नुवन्ति।

युक्तिः : वियना लेगर इत्यत्र अधिकतया वियना माल्ट् इत्यस्य उपयोगः भवति । कदाचित्, मद्यनिर्मातारः अधिकस्वादार्थं पिल्सनर् अथवा म्यूनिखमाल्ट् योजयन्ति ।

लक्षणम्	वियना लेगर विवरण
माल्ट प्रोफाइल	हल्के टोस्टी, जटिल, मैलार्ड-समृद्ध माल्ट चरित्र; सुकुमारं, किञ्चित् ब्रेडी टोस्टिनेस्; न कारामेलः भृष्टस्वादः वा।
वर्ण श्रेणी	लघु रक्तवर्णीयं अम्बरं ताम्रं यावत्; एस आर एम ९-१५; नारङ्गताम्रं लघु अम्बरं यावत् रक्तवर्णैः सह।
स्वाद प्रोफाइल	समृद्धं टोस्टी चरित्रं सह मृदु, सुरुचिपूर्णं माल्टजटिलता; तुल्यशुष्कं कुरकुरां च परिष्करणं; संतुलितं हॉप कटुता; न महत्त्वपूर्णः कारामेलः भृष्टस्वादः वा।
अतिरिक्त टिप्पणियाँ	मध्यममाल्टतीव्रतायां स्वच्छलेगरचरित्रे बलं ददाति; माल्ट् चरित्रं Märzen इत्यस्मात् लघुतरं न्यूनतीव्रं च; अमेरिकनसंस्करणं अधिकं प्रबलं शुष्कं च भवितुम् अर्हति; आधुनिक यूरोपीयसंस्करणं मधुरतरम्।

Märzen

संक्षिप्त इतिहास

जर्मनीदेशे मार्जेन् इत्यस्य दीर्घः इतिहासः अस्ति । मद्यनिर्मातृभिः मार्चमासे निर्मितं, पतनं यावत् शीतलं कृतम् । प्रायः ऑक्टोबरफेस्ट् इत्यत्र मार्क्जेन् इति सेवनं भवति । उत्सवस्य बृहत् भागः अस्ति । मार्जेन् अन्धकारमयस्य डङ्केल्-शैल्याः लघुतर-अम्बर-लेगर-शैल्याः परिवर्तनं कृतवान् । एतेन कालान्तरे ब्रेविंग्, उत्सवस्य च रुचिः कथं परिवर्तते इति ज्ञायते ।

उल्लेखनीय ब्राण्ड्

• Paulaner Oktoberfest Märzen (जर्मनी) २.

• Aynger Oktober Fest-Märzen (जर्मनी) २.

• Hacker-Pschorr मूल अक्टोबरफेस्ट (जर्मनी)

स्वादन टिप्पणियाँ

मार्जेन् गहने अम्बरतः ताम्रपर्यन्तं वर्णः भवति । अस्य पूर्णशरीरं किञ्चित् माल्टीमाधुर्यं च भवति । भवन्तः समृद्धं, टोस्टी माल्ट् इत्यस्य स्वादनं कुर्वन्ति, कदाचित् किञ्चित् कारामेलेन सह। हॉपस्य कटुता मध्यमं भवति, माल्टस्य सन्तुलनं च करोति । Märzen स्निग्धं अनुभवति, पतनपार्टिषु महान् अस्ति।

म्यूनिख-शैली लेगर

संक्षिप्त इतिहास

म्यूनिख-शैल्याः लेगरः, फेस्टबियर् इति अपि उच्यते, बावरिया-देशात् आगतः । ब्रुअर्स् इत्यनेन अक्टोबरफेस्ट् इत्यस्य कृते निर्मितम् । अद्यापि महोत्सवस्य आधिकारिकं बीयरम् अस्ति । कालान्तरे म्यूनिख-लेगर्स्-वृक्षाः लघुतराः, कुरकुराः च अभवन् । म्यूनिख-नगरस्य केवलं षट् पुराणानि मद्यनिर्माणकेन्द्राणि एव अक्टोबरफेस्ट्-समारोहे स्वस्य बीयरं सेवितुं शक्नुवन्ति ।

उल्लेखनीय ब्राण्ड्

• Spaten Oktoberfestbier (जर्मनी) २.

• Löwenbräu Oktoberfestbier (जर्मनी) २.

• Hofbräu München Oktoberfestbier (जर्मनी) २.

स्वादन टिप्पणियाँ

म्यूनिख-शैल्याः लेगरः सुवर्णतः गभीर-अम्बरपर्यन्तं भवति । अस्य समृद्धमाल्टस्य, कुरकुरारसस्य च मिश्रणं भवति । स्निग्धं, रुट्टीयुक्तं माल्टं, सौम्यमाधुर्यं च आस्से । हॉप् कटुता न्यूना मध्यमपर्यन्तं भवति, माल्टस्य समर्थनं च करोति । परिष्करणं स्वच्छं स्फूर्तिदायकं च अस्ति। एषः लेगरः बृहत्पक्षेभ्यः उत्तमः अस्ति ।

खाद्ययुग्मनम् (अम्बरस्य वियना-लेगर-प्रकारस्य च कृते)

अम्बर्, वियना-लेगर्स् च समृद्धैः अथवा कारामेल-स्वादयुक्तैः आहारैः सह सम्यक् गच्छन्ति । एतानि आहारपदार्थानि प्रयतस्व : १.

• मधुरैः धूमयुक्तैः वा चटनीभिः सह बारबेक्यू-मांसम्

• स्टेक्, यत्र माल्ट् क्रस्ट् इत्यनेन सह मेलनं करोति

• पनीरेण शूकरमांसेन सह पुपुसाः, मधुरस्य समृद्धस्य च मिश्रणस्य कृते

• पेकिंग् बकः, यत्र माल्ट् स्वादिष्टरसस्य अनुरूपः भवति

• बारबेक्यू ईल् इत्यनेन सह सुशी, समृद्धेः मसालानां च सन्तुलनार्थं

• चॉकलेट् मिष्टान्नं, यथा टोस्टी-नोट् मधुरस्वादैः सह मेलम् अस्ति

नोटः- एतेषु लेगरेषु बुलबुलाः भवतः मुखं स्वच्छं कुर्वन्ति। प्रत्येकं दंशस्य स्वादः प्रथमस्य इव नवीनः भवति ।

डार्क लेगर बियर

कृष्णवर्णीयाः लेगर-बीयराः भवन्तं गहनतरं समृद्धतरं च स्वादं ददति । ते भृष्टं माल्ट् उपयुज्यन्ते, येन वर्णः कृष्णः भवति । एते माल्ट्-आदीनि चॉकलेट्, कारामेल-इत्यादीनि स्वादानि अपि योजयन्ति । प्रत्येकं घूंटं भवन्तः टोस्टेड् रोटिकायाः ​​स्वादनं कर्तुं शक्नुवन्ति। स्वादः स्निग्धः सन्तुलितः च भवति, न तु स्थूलः इव गुरुः ।

अत्र एकं सारणी अस्ति यत् भवन्तः द्रष्टुं साहाय्यं कुर्वन्ति यत् अन्येषां लैगरानाम् अपेक्षया कृष्णवर्णीयस्य लेगरस्य स्वादः कथं भवति:

लेगर प्रकार	माल्ट सुगन्ध एवं स्वाद लक्षण	हॉप सुगन्ध एवं कटुता	किण्वन लक्षण	शरीरं	वर्णपरिधि (SRM) 1.1.
डार्क लेगर	चॉकलेट, रोस्ट्, कारमेल, ब्रेड/टोस्ट्; जटिल माल्ट चरित्र	अतीव न्यूनतः निम्नपर्यन्तं, उदात्तहॉप्स्; सन्तुलितं कटुता	अतीव न्यूनाः वा न वा फलयुक्ताः एस्टराः; स्वच्छ प्रोफाइल	निम्नतः मध्यम-नीचपर्यन्तम्	१५ - ४०
पाले लेगर	विवर्णमाल्टमाधुर्यं, कदाचित् कुक्कुटस्य वा तण्डुलस्य वा स्वराः	निम्न, उदात्त हॉप्स्; न्यूनकटुता	किण्वनं स्वच्छं कुर्वन्तु; निम्न एस्टर	निम्नतः मध्यम-नीचपर्यन्तम्	३ - ५ - इति
अम्बर लेगर	कारामेल, बिस्कुट, पटाखा, टोस्ट	निम्नतः मध्यमपर्यन्तं कुलीन हॉप्स्; मध्यम-निम्नकटुता	अतीव न्यूनाः एस्टराः; न्यून डायएसिटाइल अनुमतम्	मध्यमतः मध्यमपर्यन्तं पूर्णः	१०-१६

डङ्केलः

संक्षिप्त इतिहास

डङ्केल् इत्यस्य जर्मनभाषायां 'अन्धकारः' इति अर्थः । एषा शैली म्यूनिख-माल्ट्-इत्यनेन बवेरिया-देशे आरब्धा । मद्यनिर्मातारः एकं स्निग्धं टोस्टी च लेगरं इच्छन्ति स्म । १८०० तमे वर्षे म्यूनिख-नगरस्य बीयर-हॉल-मध्ये डङ्केल्-इत्यस्य लोकप्रियता अभवत् । अद्यापि सौम्य-माल्टी-स्वादं रोचमानानां जनानां प्रियम् अस्ति ।

उल्लेखनीय ब्राण्ड्

• Aynger Altbairisch Dunkel

• होफ्ब्राउ डंकेल

श्वार्जबिएर्

संक्षिप्त इतिहास

श्वार्जबियर् इत्यस्य अर्थः 'कृष्णबीयर' इति पूर्वजर्मनीदेशात् आगतं । मद्यनिर्मातारः कृष्णवर्णस्य कृते भृष्टमाल्ट्-इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति । बीयरस्य स्वादः दग्धः न भवति। चॉकलेट्, कॉफी च संकेतैः सह लघुः कुरकुरा च तिष्ठति । भवन्तः कदापि तत् पिबितुं शक्नुवन्ति, उष्णदिनेषु अपि ।

उल्लेखनीय ब्राण्ड्

• शिलिंग बियर कम्पनी (आधुनिकतावाद) २.

• एनेग्रेन् ब्रूइंग कम्पनी (नाइटहॉक) ९.

• अन्यत्र ब्रूइंग कम्पनी (Gest) .

बोक्

संक्षिप्त इतिहास

जर्मनीदेशस्य आइन्बेक्-नगरे बॉक्-लेगर्स्-इत्यस्य आरम्भः अभवत् । मद्यनिर्मातारः विशेषसमयानां कृते एकं दृढं, माल्टी-युक्तं बीयरं इच्छन्ति स्म । पश्चात् बॉकशैल्याः वर्धमानाः अभवन् यत्र डोपेल्बॉक्, आइस्बॉक्, मैबोक् च अन्तर्भवन्ति स्म । प्रत्येकस्य स्वादः भिन्नः भवति, परन्तु सर्वेषां समृद्धः माल्ट-आधारः भवति ।

उल्लेखनीय ब्राण्ड्

• पौलानेर् साल्वेटर (Doppelbock) ९.

• आइन्बेकर उर्-बॉक

• Aynger उत्सवकर्ता Doppelbock

डोपलबॉक

डोप्पेलबोक् इत्यस्य अर्थः 'द्विगुणं बोक्।' अस्य माल्टस्वादः प्रबलतरः मधुरः च भवति । बवेरियादेशस्य भिक्षवः उपवासकाले अतिरिक्तभोजनाय एतत् बीयरं निर्मितवन्तः ।

आइस्बोक्

आइस्बोक् दुर्लभः अस्ति । मद्यनिर्मातारः बीयरं जमयित्वा हिमं बहिः निष्कासयन्ति। अनेन स्वादाः, मद्यं च दृढतरं भवति । भवन्तः शुष्कफलं, कारामेलम् इत्यादीनां साहसिकस्वादानाम् आस्वादं कुर्वन्ति।

मैबोक्

मैबोक् इत्यस्य वर्णः लघुतरः भवति, वसन्तऋतौ च सेव्यते । इदं कुरकुरा समाप्तं भवति, अधिकं हॉप् कटुता च भवति । अद्यापि प्रबलं माल्टस्वादं धारयति ।

डार्क लैगर्स् कृते सामान्यस्वादनटिप्पणयः

कृष्णवर्णाः लेगराः स्निग्धाः स्वच्छाः च समाप्ताः भवन्ति । भवन्तः चॉकलेट्, कारामेल, टोस्टेड् ब्रेड् च आस्वादयन्ति। हॉप् कटुता न्यूना भवति अतः माल्ट् विशिष्टं भवति । शरीरं लघुतः मध्यमं यावत् भवति, अतः एतानि बीयराणि सुलभानि पिबितुं शक्यन्ते ।

डार्क लैगर्स् कृते सामान्यानि खाद्ययुग्मानि

कृष्णवर्णाः लेगराः हृदयस्पर्शीभिः आहारैः सह सम्यक् गच्छन्ति । भृष्टं माल्ट्, माधुर्यं च समृद्धं, स्वादिष्टं भोजनं च मेलयति । एतानि आहारपदार्थानि स्वस्य अग्रिम-कृष्ण-लेगर-सहितं प्रयतस्व:

• गोमांसांश

• गौलाश

• बङ्गर्स् च मशः च

• बर्गरः

• पिज्जा

युक्तिः - कृष्णलेगरस्य स्वादः लवणयुक्तैः, मांसलैः, पनीरयुक्तैः च आहारैः सह मेलति । रात्रिभोजने मित्रैः सह वा तान् भोक्तुं शक्नुवन्ति ।

अमेरिकन तथा राइस लेगर प्रकार

अमेरिकनः लेगरः

संक्षिप्त इतिहास

अमेरिकनलेगरस्य मूलं १८०० तमे दशके मध्यभागे यावत् ज्ञातुं शक्नुवन्ति । जर्मन-प्रवासिनः स्वस्य ब्रेविंग्-परम्परां अमेरिका-देशं आनयन्ति स्म । ते लेगर-खमीरं, शीत-किण्वनं च प्रवर्तयन्ति स्म । यथा यथा नगराणि वर्धन्ते स्म तथा तथा लघुतरस्य, स्पष्टतरस्य बीयरस्य मागः अपि वर्धते स्म । वाष्प-सञ्चालित-यन्त्राणि, शीतकरणं च इव नवीन-प्रौद्योगिकी, मद्यनिर्मातृभ्यः वर्षभरि लेगर-निर्माणं कर्तुं शक्नोति । अमेरिकन-मद्यनिर्मातृभिः यव-आपूर्ति-शुल्क-विषये आव्हानानि अभवन् । एतस्य समाधानार्थं ते कुक्कुटस्य, तण्डुलस्य च अतिरिक्तधान्यरूपेण उपयोगं कर्तुं आरब्धवन्तः । पब्स्ट् ब्रूइंग् इत्यनेन १८७४ तमे वर्षे तण्डुलस्य, १८७८ तमे वर्षे मक्कायाः ​​उपयोगः कृतः ।एते परिवर्तनेन अमेरिकनरुचिभ्यः बीयरं लघुतरं, अधिकं आकर्षकं च अभवत् । आर्थिकदबावः, शीतलपेयस्य स्पर्धा च अपि मद्यनिर्मातृभ्यः सुलभपानीय-लेगर-निर्माणार्थं धक्कायति स्म ।

उल्लेखनीय ब्राण्ड्

• बुडवाइजर

• मिलर लाइट

• कोर्स भोज

अद्यत्वे भवन्तः बहवः शिल्प-लेगराः अपि प्राप्नुवन्ति । एते लघुतर-मद्यनिर्माणकेन्द्रेभ्यः आगच्छन्ति ये गुणवत्तायाः, अद्वितीयस्वादस्य च विषये केन्द्रीभवन्ति ।

ब्रूइंग प्रक्रिया

अमेरिकनलेगरः विवर्णमाल्ट् इत्यस्य उपयोगं करोति, प्रायः कुक्कुटस्य वा तण्डुलस्य वा सह मिश्रितः । मद्यनिर्मातारः ६ पङ्क्तियुक्तं माल्ट् इत्येतत् चिन्वन्ति यतोहि अस्मिन् एन्जाइम्स् प्रबलाः सन्ति । एते एन्जाइम्स् कुक्कुटात् वा तण्डुलात् वा स्टार्चं शर्करारूपेण परिणतुं साहाय्यं कुर्वन्ति । ब्रेविंग् प्रक्रियायां प्रायः द्विगुण-मैश-विधिः उपयुज्यते । मद्यनिर्मातारः मुख्यपिष्टे योजयितुं पूर्वं अनाजपाककर्चे कुक्कुटं वा तण्डुलं वा पचन्ति । एतत् पदं स्टार्च-भङ्गं कर्तुं साहाय्यं करोति । केचन मद्यनिर्माणकेन्द्राणि किण्वनक्षमतां वर्धयितुं द्रव एन्जाइमस्य उपयोगं कुर्वन्ति । खमीरस्य तनाः कठिनं कार्यं कुर्वन्ति यत् बीयरं शुष्कं कुरकुरां च भवति । मद्यनिर्मातारः मैश-तापमानस्य, पीएच्-इत्यस्य च निकटतया दृष्टिपातं कुर्वन्ति । किण्वनस्य अनन्तरं सप्ताहान् यावत् बीयरं शीतं उपविशति । एतत् सोपानं लेगरिंग् इति नाम्ना बीयरं स्पष्टं स्निग्धं च करोति । भवन्तः मृदु हॉप् कटुतायाः सह अत्यन्तं कार्बोनेटेड्, स्फूर्तिदायकं पेयं प्राप्नुवन्ति।

राइस लेगर

संक्षिप्त इतिहास

जापानदेशे एशियादेशस्य अन्येषु भागेषु च तण्डुलस्य लेगरः लोकप्रियः अभवत् । मद्यनिर्मातारः लघुः, सुलभः च बीयरः इच्छन्ति स्म । ते तण्डुलानां अतिरिक्तधान्यरूपेण उपयोगं कुर्वन्ति स्म । एषा शैली अमेरिकादेशे प्रसृता, अनेके अमेरिकन-लेगर-इत्येतत् प्रेरितवती । अद्यत्वे भवन्तः बृहत्-ब्राण्ड्-योः, शिल्प-लेगर-इत्येतयोः च तण्डुल-लेगर-इत्येतत् पश्यन्ति । मेक्सिकोदेशस्य लेगरशैल्याः अपि तण्डुलस्य अथवा कुक्कुटस्य उपयोगेन तथैव लघुशरीरस्य निर्माणं भवति ।

उल्लेखनीय ब्राण्ड्

• सप्पोरो (जापान) २.

• असही सुपर ड्राई (जापान) २.

• Budweiser (संयुक्त राज्य अमेरिका) २.

केचन शिल्प-लेगराः अधुना तण्डुलानां उपयोगं कृत्वा अस्याः शास्त्रीयशैल्याः स्वस्य विवर्तनं निर्मान्ति ।

ब्रूइंग प्रक्रिया

तण्डुललेगरः पिल्सनर् माल्ट्, तण्डुलस्य च उपयोगं करोति, यत् फ्लेक्स्ड् रेस अथवा राइस सिरप इत्यस्य रूपेण वा । तण्डुलस्य स्टार्चाः उपयोगयोग्याः भवितुं उच्चतापमात्रे पच्यन्ते । अस्य पदस्य कृते प्रायः मद्यनिर्मातारः अनाजपाककस्य उपयोगं कुर्वन्ति । फ्लेक्ड् तण्डुलाः एतत् पदं लङ्घयन्ति यतः एतत् पूर्वमेव पक्वम् अस्ति । मशः सम्यक् तापमाने, पीएच् इत्यत्र च अवश्यं तिष्ठति । मद्यनिर्मातारः स्वच्छं लेगर-खमीरं उपयुञ्जते, सप्ताहान् यावत् बीयरं शीतं कुर्वन्ति । परिणामः उच्चकार्बोनेशनयुक्तं स्पष्टं, कुरकुरां बीयरं भवति । तण्डुलाः वर्णं परिष्करणं च लघु कुर्वन्ति परन्तु बहु स्वादं न योजयन्ति। हॉप्स् मृदुः तिष्ठति, विलम्बेन हॉप्स् दुर्लभः च ।

अमेरिकन तथा राइस लैगर्स् कृते सामान्यस्वादनटिप्पणयः खाद्ययुग्मीकरणं च

अमेरिकन-तण्डुल-लेगरयोः स्वादः लघुः, कुरकुरा च इति भवन्तः अवलोकयिष्यन्ति । गन्धः मृदुः, धान्यस्य वा कुक्कुटस्य वा संकेतैः सह । स्वादः तटस्थः तिष्ठति, कदाचित् माधुर्यस्य स्पर्शेन सह । उच्चकार्बोनेशनेन बीयरं कण्टकयुक्तं, स्फूर्तिदायकं च अनुभूयते । एते लेगराः बहुभिः आहारैः सह सम्यक् युग्मरूपेण भवन्ति । लवणयुक्तैः जलपानैः, ग्रिल-कृतैः मांसैः, सुशी-सहितं वा तान् प्रयतस्व । स्वच्छः स्वादः, बुदबुदाः च दंशयोः मध्ये भवतः तालुः ताजगीं कर्तुं साहाय्यं कुर्वन्ति ।

कारक	वर्णनम्‌	खाद्ययुग्मनम्
सुगन्धाः एवं स्वादाः	लघु, तटस्थ, कदाचित् कणिकाकारः वा कोर्नी वा; अतीव मृदु हॉप कटुता	हॉट डॉग्स, बीबीक्यू, तेरियाकी सामन्, ब्रिस्केट्, सुशी, नमकीन स्नैक्स
मुखस्य भावः	अत्यन्तं कार्बोनेटेड्, कुरकुरा, स्फूर्तिदायकम्	बहिः भोजनं ग्रिल कर्तुं च महान्

युक्तिः - यदा भवन्तः एतादृशं बीयरं इच्छन्ति यत् भवतः भोजनं न अतिक्रमयिष्यति तदा तण्डुलस्य लेगरं अमेरिकनलेगरं वा चिनुत। एताः शैल्याः पिकनिक-बारबेक्यू, सुशी-रात्रौ च सम्यक् कार्यं कुर्वन्ति ।

विशेषता तथा विभिन्न प्रकार के लेगर

बाल्टिक पोर्टर

संक्षिप्त इतिहास

बाल्टिक पोर्टर् इति विशेषप्रकारस्य लेगरः । बाल्टिकसागरस्य समीपे मद्यनिर्मातृभिः १८०० तमे वर्षे एतत् निर्मितम् । ते इच्छन्ति स्म यत् शीते दीर्घयात्रासु च स्थातुं शक्नोति इति बीयरम् । अस्य आरम्भः आङ्ग्ल-पोर्टर-रूपेण अभवत् किन्तु एले-खमीरस्य स्थाने लेगर-खमीरस्य उपयोगः कृतः । अनेन बीयरस्य स्वादः स्निग्धः स्वच्छः च अभवत् । कालान्तरे बाल्टिक-पोर्टर्-नगरं समृद्ध-माल्ट्-स्वादस्य, चॉकलेट-सङ्केतानां, कृष्णफल-स्वादस्य च कृते प्रसिद्धम् अभवत् । अद्यत्वे भवन्तः पोलैण्ड्, रूस, फिन्लैण्ड् इत्यादिषु स्थानेषु एतत् बीयरं प्रयतितुं शक्नुवन्ति ।

भारत पाले लेगर

संक्षिप्त इतिहास

इण्डिया पेल् लेगर अथवा आईपीएल इति नूतनतरं बीयरशैली अस्ति । अमेरिकादेशे मद्यनिर्मातारः २००० तमे वर्षे आरम्भे एव आईपीएल-क्रीडां कर्तुं आरब्धवन्तः । ते इण्डिया पेल् एले इत्यस्य प्रबलहॉप्स्वादैः सह लेगरस्य कुरकुरास्वादं मिश्रयन्ति स्म । आईपीएल-निर्माणार्थं मद्यनिर्मातारः लेगर-खमीरस्य उपयोगं कुर्वन्ति, तत् च शीतलं कुर्वन्ति । ते अमेरिकन-हॉप्स् अपि बहु योजयन्ति । एतेन बीयरस्य सिट्रस्, पाइन्, उष्णकटिबंधीयफलानि इत्यादीनि उज्ज्वलगन्धाः प्राप्यन्ते । बीयरः स्पष्टः सुवर्णः च दृश्यते, हॉपी स्वादः, शुष्कः च समाप्तः भवति । IPLs दर्शयति यत् कथं मद्यनिर्मातारः पुरातनं नूतनं च विचारं मिश्रयित्वा किमपि भिन्नं कर्तुं शक्नुवन्ति।

अन्यविशेषता Lagers

संक्षिप्त इतिहास

विशेष-लेगर-वृक्षाः अनेकस्थानात् आगच्छन्ति, तेषु ब्रेविंग्-कृते भिन्न-भिन्न-मार्गाः उपयुज्यन्ते । केचन विशेषखमीरस्य अथवा माल्टस्य उपयोगं कुर्वन्ति । अन्ये स्थानीयवस्तूनाम् अथवा नूतनानां ब्रेविंग्-युक्तीनां प्रयोगं कुर्वन्ति । यथा, कैलिफोर्निया कॉमन (Steam Beer) इत्यत्र लेगर खमीरस्य उपयोगः भवति परन्तु उष्णं किण्वनं करोति । एतेन टोस्टी माल्ट् इत्यनेन सह किञ्चित् फलस्वादयुक्तं बीयरं भवति । यूरोपीयविशेषलेगर्स्, यथा डच् लैगर्स्, बोक्स् च, स्थानीयधान्यानां, पुरातनव्यञ्जनानां च उपयोगं कुर्वन्ति । प्रत्येकशैल्याः स्वकीया कथा, रुचिः च भवति ।

अन्येषां विशेषतानां लैगरानाम् उदाहरणानि

भवन्तः बहुविधं विशेषलेगरं प्राप्नुवन्ति । अत्र केचन प्रसिद्धाः प्रकाराः सन्ति- १.

• कैलिफोर्निया कॉमन (Steam Beer) : उष्णतापमानस्य मध्ये लेगर खमीरस्य उपयोगः भवति । मृत्तिकायुक्तः टोस्टी च स्वादः ।

• Bock Beers : जर्मनीदेशस्य दृढं, माल्टी-लेगर्स् । अत्र मैबोक् (लघुतरः), डोपेल्बॉक् (मधुरतरः), वेइजेन्बॉक् (गोधूम-आधारितः) च सन्ति ।

• डङ्केल् (म्यूनिख डार्क) : चिकनी चॉकलेट्, ब्रेड नोट् च सह डार्क लैगर्स् । अधिकतया म्यूनिख डार्क माल्ट् इत्यस्य उपयोगं करोति ।

• Kölsch : कोलोन्-नगरात् संकरशैली । एले खमीरस्य उपयोगं करोति परन्तु लेगर इव शीतलं समाप्तं करोति। लघुः फलयुक्तः च स्वादः कुरकुरा परिष्करणेन सह ।

• पिल्सनर्स् : सन्तुलितहॉपकटुतायाः, चिकनीमाल्टस्य च कृते प्रसिद्धः । चेक्-जर्मन-संस्करणयोः हॉप्-माल्ट्-प्रोफाइलः भिन्नः अस्ति ।

नोटः- विशेषलागराः विशेषसामग्रीणां, खमीरस्य, ब्रेविंग्शैल्याः च कारणेन भिन्नाः भवन्ति । प्रत्येकं भवन्तं प्रयत्नार्थं नूतनं स्वादं ददाति।

इटालियन पिल्सनर्

संक्षिप्त इतिहास

भवान् मन्यते यत् सर्वेषां पिल्सनर्-इत्यस्य स्वादः समानः भवति, परन्तु इटालियन-पिल्सनर्-इत्येतत् विशिष्टम् अस्ति । इटलीदेशस्य मद्यनिर्मातारः १९९० तमे दशके एतां शैलीं निर्मातुम् आरब्धवन्तः । ते इच्छन्ति स्म यत् लघु, कुरकुरा च अनुभूयते परन्तु प्रबलः हॉप् गन्धः अपि भवति स्म । मिलान-नगरस्य समीपे बिरिफिसिओ इटालियानो इति मद्यनिर्माणकेन्द्रेण प्रथमः इटालियन-पिल्सनर्-इत्यस्य निर्माणं कृतम् यस्य नाम टिपोपिल्स् इति । अस्मिन् बियरे पारम्परिकजर्मन-ब्रेविंग्-विधिः प्रयुक्ता परन्तु प्रक्रियायाः विलम्बेन अधिकानि हॉप्स्-इत्येतत् योजितम् । परिणामेण भवन्तं पुष्प-जडीबुटी-गन्धयुक्तं लेगरं, अपि च शुष्कं, स्फूर्तिदायकं परिष्करणं च दत्तम् ।

इटालियन-पिल्सनर्-देशः उदात्त-हॉप्स्-इत्यस्य उपयोगं करोति, यथा हालेर्टौ अथवा टेट्नाङ्ग्, येन बीयरस्य अद्वितीयः स्वादः प्राप्यते । मद्यनिर्मातारः प्रायः बीयरं शुष्क-हॉप् कुर्वन्ति, यस्य अर्थः अस्ति यत् ते क्वाथनानन्तरं हॉप्स् योजयन्ति । एतत् पदं बीयरं अतिकटुं न कृत्वा गन्धं वर्धयति। भवन्तः स्पष्टं सुवर्णं च दृश्यमानं, मृदुशुक्लशिरःयुक्तं बीयरं प्राप्नुवन्ति । स्वादः कुरकुरा अनुभूयते, सौम्यः माल्ट्-माधुर्यं, नवीन-हॉप्-स्वादस्य विस्फोटः च ।

अद्यत्वे विश्वस्य शिल्प-बीयर-बार-स्थानेषु इटालियन-पिल्सनर्-इत्येतत् द्रष्टुं शक्यते । अधुना बहवः अमेरिकन-मद्यनिर्माणकेन्द्राणि स्वकीयानि संस्करणं निर्मान्ति । यदि भवान् क्लासिकपिल्सनर्-इत्यस्य आनन्दं लभते परन्तु अधिकं सुगन्धं इच्छति तर्हि इटालियन-पिल्सनर्-इत्येतत् भवन्तं नूतनं अनुभवं ददाति ।

स्मोक्ड् लैगर (Rauchbier) ९.

संक्षिप्त इतिहास

धूमकेतुः लेगरः अथवा राउचबियर् जर्मनीदेशस्य बम्बर्ग्-नगरात् आगच्छति । अस्मिन् नगरे मद्यनिर्मातारः शतशः वर्षाणि यावत् धूमकेतु-बीयरं निर्मान्ति । पूर्वं मुक्ताग्नौ माल्ट् शुष्कं भवति स्म । एतेन माल्ट् इत्यस्य धूमयुक्तः स्वादः प्राप्तः । अधिकांशः मद्यनिर्माणकेन्द्रः आधुनिकभट्टेषु परिवर्तनं कृतवान्, परन्तु बम्बर्ग्-नगरस्य कतिपये पुरातनमार्गं धारयन्ति स्म । श्लेन्केर्ला, स्पेजिअल् च द्वौ प्रसिद्धौ मद्यनिर्माणकेन्द्रौ स्तः ययोः माल्ट् शुष्कीकरणाय अद्यापि बीचकाष्ठधूमस्य उपयोगः भवति ।

यदा भवन्तः धूमकेतुलेगरं पिबन्ति तदा भवन्तः बम्बर्ग्-नगरस्य इतिहासस्य स्वादनं कुर्वन्ति । धूमस्वादः लेगर-खमीरस्य स्वच्छरसेन सह सम्मिलितः भवति । एषा शैली दुर्लभा एव अस्ति, परन्तु केषुचित् शिल्प-मद्यनिर्माणकेन्द्रेषु एतत् द्रष्टुं शक्यते । राउचबियर् इत्यस्य साहसिकः, धूमकेतुः गन्धः, गहनः अम्बरवर्णः च इति कारणेन विशिष्टः अस्ति ।

विशेषलेगरस्य सामान्यस्वादनटिप्पणी तथा खाद्ययुग्मनम्

इटालियन-पिल्सनर्, राउचबियर् इत्यादीनि विशेष-लेगर्स्-इत्येतत् भवन्तं नूतनान् स्वादान् प्रददति । इटालियन पिल्सनर् इत्यस्य स्वादः कुरकुरा, हॉपी च भवति, यदा तु रौचबियर् भवन्तं धूमयुक्तं, स्वादिष्टं च नोटं ददाति । उभयशैल्याः स्वच्छं समाप्तं भवति, लेगर-खमीरस्य धन्यवादः ।

एतानि बीयराणि भोजनेन सह युग्मरूपेण स्थापयितुं भवतः सहायार्थं अत्र एकं सारणी अस्ति:

विशेषता Lager	स्वादन टिप्पणियाँ	सर्वोत्तम खाद्य युग्मनम्
इटालियन पिल्सनर्	कुरकुरा, पुष्प, ओषधी, लघु, माल्ट	ग्रिल-कृतं मत्स्यं, सलादं, प्रोसियुटो, मृदुपनीरं च
धूमकेतुः लेगरः	धूमकेतु, माल्टी, स्वादिष्ट, स्वच्छ परिष्करण	धूमकेतुमांसम्, बारबेक्यू, सॉसेज, गौडा

युक्तिः - ग्रिल-कृत-सॉसेज-सहितं वा बारबेक्यू-सहितं धूमकेतु-लेगर-इत्यस्य प्रयोगं कुर्वन्तु । बीयरस्य धूमः भोजनस्य स्वादैः सह मेलति । इटालियनपिल्सनर् इत्यस्य कृते लघुव्यञ्जनैः सह युग्मरूपेण स्थापयन्तु येन हॉप्स् प्रकाशन्ते ।

नूतनानि प्रियं अन्वेष्टुं भवान् एतानि विशेषलेगर्स् अन्वेष्टुं शक्नोति। प्रत्येकं भवतः काचस्य कृते अद्वितीयं स्वादं आनयति।

प्रत्येकं लेगरशैली स्वकीयेन प्रकारेण निर्मितं भवति इति भवन्तः ज्ञातवन्तः। मद्यनिर्मातारः विशेषं खमीरं चित्वा बीयरं निर्मातुं शीतलपदार्थानाम् उपयोगं कुर्वन्ति ।

Brewing Step	Lager Approach इति
प्रकिण्व	तल-किण्वनशीलः, शीत-प्रेमी
किण्वन	मन्दं, न्यूनतापमानं यावत्
कण्डिशनिंग	स्पष्टतायै, रसाय च दीर्घकालं शीतलं जरा
छाननम्	सावधान, स्वच्छसमाप्त्यर्थम्

एतानि पदानि ज्ञात्वा भवन्तः लेगरस्य अधिकं आनन्दं लभन्ते। प्रत्येकं काचस्य इतिहासस्य, स्वादस्य च स्वादनं कर्तुं शक्नुवन्ति । भिन्नानि लेगर्स् प्रयतस्व, भवतः रोचमानानां विषये मित्रेभ्यः कथयन्तु। लेगर परम्पराणां विषये ज्ञात्वा भवतः प्रियं अन्वेष्टुं साहाय्यं भवति।

FAQ

लेगरं एल् इत्यस्मात् किं भिन्नं करोति ?

भवन्तः लेगरस्य कृते तल-किण्वन-खमीरं, एले-कृते उपरि-किण्वन-खमीरं च उपयुञ्जते । लेगरः शीतलतरतापमानस्य किण्वनं करोति । एतेन भवतः स्वच्छः, कुरकुरा स्वादः भवति । एले इत्यस्य स्वादः फलतरः कदाचित् मसालेदारः च भवति ।

गृहे एव लेगर-बीयरस्य वयः कर्तुं शक्नुथ वा ?

यदि भवतः शीतलं, अन्धकारमयं स्थानं भवति तर्हि भवन्तः गृहे एव लेगरस्य वयः कर्तुं शक्नुवन्ति। अधिकांशः लेगरः सर्वोत्तमः स्वादः ताजाः भवन्ति । केचन बलवन्तः लेगराः, यथा बोक्स्, अल्पवृद्ध्या सह सुधारं कुर्वन्ति ।

किमर्थं केचन लेगराः अन्येभ्यः अपेक्षया मधुरतराः स्वादाः भवन्ति ?

माल्ट्-चयनं, ब्रेविंग्-विधिः च माधुर्यं प्रभावितं करोति । हेलेस्, वियना-लेगर्स् च अधिकं माल्ट्-प्रयोगं कुर्वन्ति, अतः भवन्तः अधिकं माधुर्यस्य स्वादनं कुर्वन्ति । पिल्सनर्-जनाः अधिकं हॉप्स्-इत्यस्य उपयोगं कुर्वन्ति, अतः तेषां स्वादः शुष्कतरः भवति ।

किं सर्वे लेगराः लघुवर्णाः सन्ति ?

न, सर्वे लेगराः विवर्णाः न दृश्यन्ते। डङ्केल्, श्वार्जबियर् इत्यादीनि कृष्णवर्णीयाः लेगराः भवन्तः प्राप्नुवन्ति । एतेषु भृष्टं माल्ट् उपयुज्यते, येन तेभ्यः गहनं भूरेण कृष्णवर्णं वा प्राप्यते ।

लेगर-बीयर-सहितं के खाद्यानि सर्वोत्तमरूपेण युग्मरूपेण भवन्ति ?

भवन्तः अनेकैः आहारैः सह लैगर्स् इत्यस्य युग्मीकरणं कर्तुं शक्नुवन्ति । समुद्रीभोजनं वा सलादं वा सह विवर्णं लेगरं प्रयतध्वम्। अम्बर-लेगर्स् बारबेक्यू इत्यनेन सह सम्यक् गच्छन्ति । सॉसेज् अथवा बर्गर इत्यनेन सह कृष्णवर्णानां लेगर्स् इत्यस्य स्वादः महान् भवति ।

किं लेगर-बीयरस्य मद्यस्य मात्रा सर्वदा न्यूना भवति ?

अधिकांशस्य लेगरस्य मद्यस्य स्तरः मध्यमः भवति, प्रायः ४% तः ६% पर्यन्तं । केषुचित् शैल्यासु, यथा डॉपेल्बॉक् अथवा आइस्बॉक्, मद्यस्य मात्रा अधिका भवति । विवरणार्थं सर्वदा लेबलं पश्यन्तु।

लसः असहिष्णुतायुक्ताः जनाः लेगरं पिबितुं शक्नुवन्ति वा ?

अधिकांशः लेगरः यवस्य गोधूमस्य वा उपयोगं करोति, अतः तेषु लसः भवति । केचन मद्यनिर्माणकेन्द्राः तण्डुलस्य अथवा ज्वारस्य उपयोगेन लसः-रहितं लेगरं निर्मान्ति । यदि भवन्तः लसः-रहितं बीयरस्य आवश्यकतां अनुभवन्ति तर्हि सर्वदा लेबलं पठन्तु।

लेगरस्य सेवनस्य उत्तमः उपायः कः ?

भवन्तः लेगरं शीतलं, प्रायः ३८°F तः ४५°F पर्यन्तं सेवितुं अर्हन्ति । गन्धस्य, बुदबुदानां च आनन्दं प्राप्तुं स्वच्छस्य काचस्य उपयोगं कुर्वन्तु। बीयरस्य उपरि सुन्दरं शिरः स्थापयितुं मन्दं पातयन्तु।