ئایا بیرە گازدارە و چی وای لێدەکات فیزی بێت

بەڵێ بیرە گازییە، واتە بڵقی وەک سۆدەی تێدایە. کاربۆناسیۆنی ناو بیرە لە دووەم ئۆکسیدی کاربۆنەوە دێت کە لە کاتی تەخمیرکردندا بەرهەم دێت. ئەم بڵقە بچووکانە لەناو بیرەکەدا دەمێننەوە تا شووشەکە دەکەیتەوە یان دەیڕێژیتە ناو پەرداخێکەوە. کاتێک بیرە دەخۆیتەوە هەست بە بڵقی گازاوی دەکەیت، هەر بۆیە زۆر کەس پرسیار دەکەن، ئایا بیرە گازییە؟ ئەم فیزەیە کە بیرە ناوازە و جیاواز لە خواردنەوەکانی تر دەکات. هەر جۆرە بیرەیەک هەستی بلبلی جیاوازی خۆی پێشکەش دەکات.

کلیلەکانی بردنە دەرەوە

• بیرە گازدارە چونکە بڵقی دووەم ئۆکسیدی کاربۆنی هەیە کە بەهۆی تەخمیرکردنەوەوە دروست دەبێت. مەعجوون CO2 لە بیرەدا دروست دەکات، ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی بڵقی بچووک و نەرم. کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ CO2 دەخاتە ناو بیرە بە فشارەوە، بڵقی گەورەتر و فیزێکی تیژ دروست دەکات. کاربۆناسیۆن چۆنیەتی تام و بۆن و هەستی بیرە دەگۆڕێت بە دەرهێنانی تام و چێژ و دروستکردنی کەف. هەر شێوازێکی بیرە  بڕی کاربۆناسیۆنی تایبەتی خۆی هەیە، بۆیە هەریەکەیان هەست بە جیاوازی و بلبلی دەکەن.

ئایا بیرە گازدارە

بۆچی بیرە فیزییە

کاتێک پرسیار دەکەیت، 'ئایا بیرە گازییە،' بەڕاستی پرسیار لەو بڵقانە دەکەیت کە لە خواردنەوەکەتدا دەیبینیت و هەستی پێدەکەیت. هەر کە بیرە دەڕێژیتە ناو پەرداخێکەوە سەرنجی فیزەکە دەدەیت. ئەم فیزە لە بڵقی بچووکی... دووەم ئۆکسیدی کاربۆن , یان CO2. ئەم بڵقانە بەرز دەبنەوە بۆ سەرەوە و ئەو کەفە یان سەرە دروست دەکەن کە لەسەر بیرەکەت دادەنیشێت.

هەر جارێک خواردنەوەیەکی گازی وەک بیرە یان سۆدە دەخۆیتەوە تووشی کاربۆنیشن دەبیت. بڵقەکان زمانت دەقەقێنن و خواردنەوەکە هەست بە زیندوویی دەکەن. کاربۆناسیۆن کوالیتی تازەگەری خۆی بە بیرە دەبەخشێت. بەبێ ئەو بیرە تامی تەخت و مات دەبوو.

ئایا دەزانی؟ فیز لە بیرەدا تەنها بۆ خۆشی نییە. یارمەتی گواستنەوەی بۆنەکە دەدات بۆ لووتت، ئەمەش وا دەکات هەر قووتێک تامێکی زیاتری هەبێت.

لەوانەیە پرسیار بکەیت کە بۆچی هەندێک بیرە هەست بە بڵقی زیاتر دەکەن لە هەندێکی تر. وەڵامەکە لەوەدایە کە چەندە CO2 لە شلەکەدا دەتوێتەوە. هەندێک لە شێوازەکانی بیرە کاربۆناسیۆنی بەرزیان هەیە، لەکاتێکدا هەندێکی تر کەمتر کاربۆناسیۆنیان هەیە. کاتێک شووشەیەک یان دەبەیەک دەکەیتەوە، پەستانەکە دادەبەزێت و CO2 وەک بڵق دەردەچێت. ئەمە زانستی پشت کاربۆناسیۆنی بیرەیە.

CO2 و پەرداخکردن

لەوانەیە بپرسیت، 'چۆن CO2 دەچێتە ناو بیرە؟' وەڵامەکە لە پرۆسەی تەخمیرکردنی بیرەوە دەست پێدەکات. کاتێک مەعجوون شەکرەکانی ناو دانەوێڵەکان دەخوات، ئەلکهول و دووەم ئۆکسیدی کاربۆن بەرهەم دەهێنێت. ئەم پرۆسەیە سروشتییە نزیکەی لە هەموو بیرەیەکدا ڕوودەدات.

لێرەدا دابەشکردنێکی سادەی ئەوەیە کە لە کاتی تەخمیرکردندا چی ڕوودەدات:

1. مەعجوون دەخرێتە ناو تێکەڵەی بیرەکەوە.

2. مەعجوون شەکرەکان دەخوات و کحول دروست دەکات.

3. CO2 وەک بەرهەمێکی لاوەکی دروست دەبێت و لەناو بیرەکەدا گیری خواردووە.

دەتوانیت بیر لە بیرە بکەیتەوە وەک خواردنەوەیەکی گازی بەهۆی ئەم CO2 گیری خواردووە. هەندێک جار بیرە سازەکان CO2 ی زیادە زیاد دەکەن بۆ ئەوەی بیرەکە زیاتر کاربۆن بێت. ئەم هەنگاوە فیز زیاد دەکات و وا دەکات بیرەکە هەست بە زیندوویی زیاتر بکات.

هەنگاو	چی ڕوودەدات	ئەنجام لە بیرە
مەعجوونی تێبکە	مەعجوون شەکرەکان دەخوات	کحول و CO2 دروست دەبن
تەڵەی CO2	CO2 لە شلەکەدا دەمێنێتەوە	بیرە دەبێتە گازی
شووشەی بکەرەوە	CO2 وەک بڵق هەڵدێت	فیز و فۆم دەردەکەون

ئێستا دەزانیت کە CO2 کلیلی کاربۆناسیۆنە لە بیرەدا. هەر جارێک چێژ لە بیرەیەکی سارد وەردەگریت، تامی ئەنجامی تەخمیرکردن و ئەو بڵقانە دەکەیت کە تایبەتیان دەکات. جارێکی تر کە کەسێک پرسیاری لێدەکات، 'بیرە کاربۆنییە' دەتوانیت ڕوونی بکەیتەوە کە چۆن CO2 و پرۆسەی تەخمیرکردنی بیرە پێکەوە کاردەکەن بۆ دروستکردنی ئەو ئەزموونە فیزی و تازەگەرییە.

شێوازەکانی کاربۆنکردن

 

کاتێک شتێکی گازاوی دەخۆیتەوە، لەوانەیە پرسیارت لەبارەی بڵقەکانەوە هەبێت. لە بیرەدا دوو ڕێگەی سەرەکی هەیە بۆ بەدەستهێنانی کاربۆناسیۆن. ئەمانە بریتین لە کاربۆناسیۆنی سروشتی و کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ. هەردوو ڕێگاکە CO2 بەکاردەهێنن، بەڵام هەنگاوەکان وەک یەک نین. تام و هەستەکەش دەتوانێت بگۆڕێت.

کاربۆناسیۆنی سروشتی

کاربۆناسیۆنی سروشتی لە کاتی تەخمیرکردندا ڕوودەدات. مەعجوون شەکر لە بیرەکەدا دەخوات و ئەلکهول و CO2 دروست دەکات. بیرە سازەکان CO2 لەناو دەفرەکەدا دەهێڵنەوە. ئەمەش وا دەکات غازەکە لەگەڵ شلەکەدا تێکەڵ بێت. بەم شێوەیە هەستێکی نەرم و نەرم بە بیرە دەبەخشێت. بڵقەکان بچووکترن و هەست بە نەرمی دەکەیت لەسەر زمانت.

ئامۆژگاری: ئەگەر حەزت لە فۆمی کرێمدارە، ئەوا بیرەکان تاقیبکەرەوە کە کاربۆناسیۆنی سروشتییان تێدایە. CO2 لە تەخمیرکردنەوە یارمەتی دروستکردنی سەرێکی ئەستوور و بەردەوام دەدات.

زۆرێک لە بیرە کۆنەکان کاربۆناسیۆنی سروشتی بەکاردەهێنن. بیرە بوتڵییەکان زۆرجار ئەم شێوازەش بەکاردەهێنن. بیرە سازەکان پێش داخستنی شووشەکە کەمێک شەکریان تێدەکەن. مەعجوونەکە شەکرەکە دەخوات و CO2 زیاتر دروست دەکات. غازەکە لە ناوەوە دەمێنێتەوە تا شووشەکە دەکەیتەوە.

کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ

کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ ڕێگەیەکی جیاوازە. بیرە سازەکان لە ژێر فشاردا CO2 ڕاستەوخۆ دەخەنە ناو بیرەکەوە. ئەم ڕێگایە لە بیرەخانە گەورەکاندا باو و ئاساییە. خێرا کاردەکات و ڕێگە بە بیرەبەرەکان دەدات کۆنتڕۆڵی فیز بکەن. کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ فیزێکی ورد و زیندوو بە بیرە دەبەخشێت.

لێرەدا بەراوردێکی خێرا دەخەینەڕوو:

ڕێگا	چۆن CO2 دەچێتە ژوورەوە	قەبارەی بڵق	تام و هەستکردن
کاربۆناسیۆنی سروشتی	لە تەخمیرکردنەوە	وردتر	نەرمتر، نەرمتر
کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ	CO2 زیاد دەکرێت لە ژێر فشاردا	گەورەتر	تیژتر، وردتر

لەوانەیە بزانیت کە کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ بڵقی گەورەتر دروست دەکات. فیزەکە هەست بە بەهێزتر دەکات. زۆرێک لە سۆدەکان ئەم شێوازەش بەکاردەهێنن. زۆربەی بیرە دروستکراوەکان لە کارگەکاندا کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ بەکاردەهێنن. ئەمەش یارمەتی هەموو شووشەیەک دەدات تامی یەکسان بێت.

تێبینی: هەردوو ڕێگاکە CO2 بەکاردەهێنن، بەڵام بڵقەکان دەتوانن هەست بە جیاوازی بکەن. بیرەی جیاواز تاقی بکەرەوە بۆ ئەوەی بزانیت کام جۆری کاربۆناسیۆنت پێ خۆشە.

کاریگەریەکانی کاربۆناسیۆن

تام و بۆن

کاتێک بیرە دەخۆیتەوە، کاربۆناسیۆن چۆن تام و بۆنەکەت دەگۆڕێت. بڵقەکان تام و بۆنەکانی شلەکە بەرز دەکەنەوە. لەگەڵ بەرزبوونەوەی کاربۆناسیۆن، دڵۆپە بچووکەکانی بیرە دەگوازێتەوە بۆ لووتت. ئەم کردارە یارمەتیت دەدات هەست بە بۆنەکە بکەیت پێش ئەوەی تەنانەت قووتێک بخۆیتەوە. لەوانەیە بۆت دەرکەوێت کە بیرەیەک کە کاربۆناسیۆنی زیاتری هەبێت بۆنێکی بەهێزتر و تازەتری هەیە.

هەروەها کاربۆناسیۆن کاریگەری لەسەر تامەکە دەبێت. بڵقەکان دەتوانن تامی بیرەکە ورد یان تیژ بکەن. هەندێک کەس دەڵێن کاربۆناسیۆن کەمێک گازێک بۆ هەر قووتێک زیاد دەکات. ئەگەر بیرەیەک تاقی بکەیتەوە کە کاربۆناسیۆنی کەمی هەبێت، لەوانەیە تێبینی ئەوە بکەیت کە تامەکانی هەست بە نەرمتر و کەمتر زیندوو دەکەن. کاربۆناسیۆنی بەرز دەتوانێت تیشک بخاتە سەر نۆتەکانی میوەیی یان بەهارات لە هەندێک ستایلەکانی بیرەدا.

ئامۆژگاری: شووشەکەت بە نەرمی بسووڕێنە بۆ ئەوەی بۆنێکی زیاتر دەربچێت. کاربۆناسیۆن یارمەتی دەرهێنانی باشترین بۆنەکان دەدات لە بیرەکەتدا.

هەستکردن بە دەم و فۆم

هەر کە بڵقەکان بەر زمانت کەوت هەست بە کاربۆناسیۆن دەکەیت. هەستەکە دەتوانێت لە چەقۆیەکی نەرمەوە دەست پێبکات تا دەگاتە فیزێکی بەهێز. ئەم هەستە پێی دەوترێت هەستی دەم. ئەو بیرانەی کە کاربۆناسیۆنی بەرچاویان هەیە زۆرجار هەست بە زیندوو و تازەگەری دەکەن. بڵقەکان وا لە دەمت دەکەن دوای هەر قووتێک هەست بە پاکی و خاوێنی بکەیت.

فۆم یان سەر کاتێک دروست دەبێت کە کاربۆناسیۆن لە بیرەکە دەربچێت. بڵقەکان بەرز دەبنەوە و چینێک لەسەر خواردنەوەکەت دروست دەکەن. ئەم فۆمە زیاتر لەوە دەکات کە جوان دەربکەوێت. بۆنەکان دەخاتە تەڵەوە و لە لووتتەوە نزیکیان دەکاتەوە. هەروەها سەرێکی باش بیرەکە لە هەوا دەپارێزێت، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ ئەوەی تامەکانی بە تازەیی بمێننەوە.

لێرەدا سەیرێکی خێرا دەکەین کە چۆن کاربۆناسیۆن ئەزموونی خواردنەوەت دەگۆڕێت:

ئاستی کاربۆناسیۆن	هەستکردن بە دەم	کوالێتی فۆم
نزم	نەرم و نەرم	تەنک، تەمەنی کورت
ناوەند	هاوسەنگ، زیندوو	جێگیرە، کرێمدارە
بەرز	تیژ، فیزی	ئەستوور، بەردەوام

دەتوانیت بزانیت کە چۆن کاربۆناسیۆن هەموو بەشێکی ئەزموونی بیرەکەت لە قاڵب دەدات. جارێکی تر کە پەرداخێک دەڕێژیت، سەیری بڵقەکان بکە و تێبینی بکە کە چۆن تام و بۆن و هەستەکانیان دەگۆڕن.

کاربۆنکردن لە شێوازەکانی بیرەدا

بەرز vs کەم کاربۆناسیۆن

بیرە دەتوانێت بڕی جیاوازی کاربۆناسیۆنی هەبێت. هەندێک بیرە بڵقی زۆریان تێدایە، هەندێکی تریش کەمترن. ئەو بیرانەی کە کاربۆناسیۆنیان زۆرە هەست بە وردبینی و زیندوو دەکەن. بیرەی گەنم و بیرەی بەلجیکی و پیلسنەر نموونەی باشن. ئەم بیرانە بڵقی زۆریان هەیە کە زمانت دەقەقێنن. بڵقەکان یارمەتی دەرهێنانی تامەکان دەدەن و هەر قووتێک تازەگەری دەکەن.

ئەو بیرانەی کە کاربۆناسیۆنی کەمیان هەیە هەست بە نەرمی و نەرمی دەکەن. بەزۆری بیرە ئینگلیزییەکان، ستۆوتەکان و پۆرتێرەکان کەمتر کاربۆناسیۆنیان هەیە. ئەم بیرانە تامێکی کرێماوی و نەرمیان هەیە. تامەکان دەتوانن دەوڵەمەندتر و ناسکتر دەرکەون. هەندێک کەس حەز بە کەمی کاربۆناسیۆن دەکەن چونکە ئاسانترە لەسەر گەدە. ئەگەر گەدەت هەستیارە، لەوانەیە زیاتر حەزت لەم بیرانە بێت.

لێرەدا خشتەیەک دەخەینەڕوو کە یارمەتیت دەدات لە بەراوردکردن:

ستایل بیرە	ئاستی کاربۆناسیۆن	هەستکردن بە دەم
بیرەی گەنم	بەرز	وردە وردە، زیندوو
ئەلی بەلجیکی	بەرز	ئیفێرڤێسێنت
پیلسنەر	بەرز	تازەگەری
ئینگلیزی Ale	نزم	نەرم و نەرم
ستۆت	نزم	کرێمدار، ناسک
پۆرتێر	نزم	نەرم و نیان، دەوڵەمەند

ئامۆژگاری: بیرەیەک هەڵبژێرە کە کاربۆناسیۆنی بەرزی هەبێت ئەگەر خواردنەوەیەکی گازاویت دەوێت. بۆ ئەوەی تامێکی نەرمتر بێت، بیرەیەک تاقی بکەرەوە کە کاربۆناسیۆنی کەمی هەبێت.

بیرەی بێ کاربۆن

هەندێک بیرە بە هیچ شێوەیەک بڵقی تێدا نییە. چەند ستایلێکی کۆن کاربۆناسیۆنێکی کەمیان هەیە یان هیچیان نییە. ئایلەکانی کەسک کە پێی دەوترێت 'ئایلی ڕاستەقینە' کاربۆناسیۆنێکی زۆر کەم بەکاردەهێنن. بیرە سازەکان ئەم بیرانە لە کەیسێکەوە بەبێ غازی زیادە پێشکەش دەکەن. تامێکی نەرم و تەختت دەست دەکەوێت. هەندێک کەس حەزیان لە بیرەی بێ گازدارە چونکە نابێتە هۆی ئاوسانی سک و فیز.

هەروەها دەتوانیت بیرەی تایبەت بدۆزیتەوە کە بەبێ کاربۆنکردن بە مەبەست دروستکراون. ئەم بیرانە ڕێگەت پێدەدەن تامی تامە پاکەکان بکەیت بەبێ بڵق. ئەگەر دەتەوێت شتێکی نوێ تاقی بکەیتەوە، بیرەیەکی بێ کاربۆن هەڵبژێرە. دەبینیت کە کاربۆناسیۆن چەندە شێوازی تام و هەستی بیرە دەگۆڕێت.

کاربۆناسیۆنی سروشتی بەرامبەر بە زۆرەملێ لە بیرەدا

کاتێک شتێکی گازاوی دەخۆیتەوە، لەوانەیە پرسیارت لەبارەی بڵقەکانەوە هەبێت. لە بیرەدا دوو ڕێگەی سەرەکی هەیە بۆ بەدەستهێنانی کاربۆناسیۆن. ئەمانە بریتین لە کاربۆناسیۆنی سروشتی و کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ. هەردوو ڕێگاکە co2 بەکاردەهێنن، بەڵام هەنگاوەکان وەک یەک نین. تام و هەستەکەش دەتوانێت بگۆڕێت.

کاربۆناسیۆنی سروشتی لە کاتی تەخمیرکردندا ڕوودەدات. مەعجوون شەکر لە بیرەکەدا دەخوات و ئەلکهول و co2 دروست دەکات. بیرە سازەکان co2 لەناو دەفرەکەدا دەهێڵنەوە. ئەمەش وا دەکات غازەکە لەگەڵ شلەکەدا تێکەڵ بێت. بەم شێوەیە هەستێکی نەرم و نەرم بە بیرە دەبەخشێت. بڵقەکان بچووکترن و هەست بە نەرمی دەکەیت لەسەر زمانت. زۆرێک لە بیرە کۆنەکان کاربۆناسیۆنی سروشتی بەکاردەهێنن. بیرە بوتڵییەکان زۆرجار ئەم شێوازەش بەکاردەهێنن. بیرە سازەکان پێش داخستنی شووشەکە کەمێک شەکریان تێدەکەن. مەعجوونەکە شەکرەکە دەخوات و co2 زیاتر دروست دەکات. غازەکە لە ناوەوە دەمێنێتەوە تا شووشەکە دەکەیتەوە.

کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ ڕێگەیەکی جیاوازە. بیرە سازەکان لە ژێر فشاردا co2 ڕاستەوخۆ دەخەنە ناو بیرەکەوە. ئەم ڕێگایە لە بیرەخانە گەورەکاندا باو و ئاساییە. خێرا کاردەکات و ڕێگە بە بیرەبەرەکان دەدات کۆنتڕۆڵی فیز بکەن. کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ فیزێکی ورد و زیندوو بە بیرە دەبەخشێت. زۆربەی بیرە دروستکراوەکان لە کارگەکاندا کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ بەکاردەهێنن. ئەمەش یارمەتی هەموو شووشەیەک دەدات تامی یەکسان بێت.

لێرەدا بەراوردێکی خێرا دەخەینەڕوو:

ڕێگا	چۆن co2 زیاد دەکرێت	قەبارەی بڵق	تام و هەستکردن
کاربۆناسیۆنی سروشتی	لە لایەن مەعجوونەوە بەرهەم دەهێنرێت	بچووک	نەرم، نەرم
کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ	لە ژێر فشاردا پەمپ دەکرێت	گەورە	وردە وردە، زیندوو

ئامۆژگاری: ئەگەر حەزت لە فۆمی کرێمدارە، ئەوا بیرەکان تاقیبکەرەوە کە کاربۆناسیۆنی سروشتییان تێدایە. بۆ تامێکی تیژ و بریقەدار، یەکێکیان هەڵبژێرە کە کاربۆناسیۆنی زۆرەملێی هەبێت.

دەتوانیت سەرنجی جیاوازی نێوان ئەم دوو ڕێگایە بدەیت. کاربۆناسیۆنی سروشتی تامی نەرمتر دەهێنێتە دەرەوە. کاربۆناسیۆنی زۆرەملێ کۆتایییەکی گەشاوە و تازە دەبەخشێت. جارێکی تر بیرە دەخۆیتەوە بیر لەوە بکەرەوە کە چۆن co2 و بڵقەکان ئەزموونەکەت دەگۆڕن.

زۆربەی بیرەکان فیزەکانیان لە CO2 وەردەگرن، یان لە کاتی تەخمیرکردندا دروست دەکرێن یان دواتر زیاد دەکرێن. کاربۆناسیۆن گۆڕانکاری لە چۆنیەتی تام و بۆن و هەستکردنی بیرە لە دەمتدا دەکات. جارێکی تر کە پەرداخێک دەڕێژیت، سەیری بەرزبوونەوەی بڵقەکان بکە و سەرنجی کەفەکە بدە.

ساتێک بۆ چێژوەرگرتن لە بریقە و شێوازی کاربۆناسیۆن باشترینەکان لە بیرەکەتدا تەرخان بکە.

پرسیارە بەردەوامەکان

هۆکاری دروستبوونی بڵقی بیرە چییە؟

لە بیرەدا بڵق دەبینیت بەهۆی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن (CO2). مەعجوون لە کاتی تەخمیرکردندا CO2 دروست دەکات. کاتێک بوتڵێک یان دەبەیەک دەکەیتەوە، غازەکە دەردەچێت و بڵق دروست دەکات.

ئایا دەتوانیت بیرەی تەخت بخۆیتەوە؟

دەتوانیت بیرەی تەخت بخۆیتەوە، بەڵام تامەکەی جیاوازە. بیرەی تەخت کاربۆناسیۆنی خۆی لەدەستداوە. ڕەنگە تامەکان مات دەرکەون. هەندێک کەس چێژ لەوە وەردەگرن، بەڵام زۆربەیان بیرەیان بە فیزەوە پێ باشترە.

ئایا هەموو بیرەیەک هەمان ڕێژەی کاربۆناسیۆنی تێدایە؟

نەخێر، بیرەی جیاواز ئاستی کاربۆناسیۆنی جیاوازیان هەیە. بیرەی گەنم و پیلسنەر بڵقی زیاتریان هەیە. ستۆت و پۆرتێرەکان کەمتریان هەیە. هەر ستایلێک ئەزموونێکی ناوازەی خواردنەوەت پێدەبەخشێت.

بۆچی بیرە کاتێک دەیڕێژیت کەف دەکات؟

بیرە کەف دەکات چونکە CO2 بە خێرایی دەردەچێت کاتێک دەڕێژیت. بڵقەکان بەرز دەبنەوە و سەرێک دروست دەکەن. ڕشتنی هێواش بۆ خوارەوە لە لای شووشەکە یارمەتی کۆنترۆڵکردنی کەفەکە دەدات.