Beverage Industry Trends To 2024: स्वादाः, सामग्रीः तथा स्वास्थ्यदावाः

उपभोक्तृणां स्वस्थभोजनस्य विषये वर्धमानेन ध्यानेन पेयकम्पनयः विपण्यमागधां पूरयितुं उत्पादस्य सूत्रीकरणं निरन्तरं समायोजयन्ति । २०२४ तमे वर्षे पेय-उद्योगः स्वादानाम्, सामग्रीनां, स्वास्थ्य-दावानां च विषये अनेकानि नवीन-प्रवृत्तयः प्रवर्तयिष्यति । अत्र केचन द्रष्टव्याः विषयाः सन्ति-

1. तन्तुः : उत्पादस्य तन्तुसामग्रीसुधारं कुर्वन्तु

वर्धमानः संशोधनसमूहः दर्शयति यत् पर्याप्तं तन्तुं प्राप्तुं भवतः स्वास्थ्याय हितकरं भवति। अतः पेयकम्पनयः तन्तुयुक्तानि उत्पादनानि प्रक्षेपणार्थं अनुसन्धानविकासप्रयासान् वर्धयिष्यन्ति। यथा, आहारतन्तुसंयोजकानाम्, यथा गुञ्जा, ओलिगोसैक्राइड् इत्यादयः उत्पादस्य तन्तुसामग्रीवर्धनार्थं उपयुज्यन्ते ।

2. शाकाहारी उत्पादाः : शाकाहारीणां आवश्यकतां पूरयन्तु

शाकाहारस्य लोकप्रियतायाः कारणात् अधिकाधिकाः उपभोक्तारः शाकाहारीपदार्थेषु ध्यानं ददति । पेयकम्पनयः शाकाहारस्य मानकान् पूरयन्तः अधिकानि उत्पादनानि प्रारभन्ते, यथा शाकाहारिणां आवश्यकतानां पूर्तये वनस्पतिप्रोटीन, वनस्पतिदुग्धं इत्यादीनां पशुसामग्रीणां विकल्पानां उपयोगः।

3. स्वादप्रवृत्तिः : नूतनानां बनावटानाम् अन्वेषणं कुर्वन्तु

उपभोक्तृणां आकर्षणार्थं पेयकम्पनयः पूर्वीयपाश्चात्यव्यञ्जनतत्त्वानां मिश्रणं, विशेषमसालानां उपयोगः इत्यादीन् नवीनस्वादानाम् प्रयासं निरन्तरं करिष्यन्ति तदतिरिक्तं उपभोक्तृणां स्वस्थ आहारस्य अनुसरणस्य अनुकूलतायै न्यूनशर्करायुक्ताः, न्यूनकैलोरीयुक्ताः उत्पादाः अपि अनुकूलाः भविष्यन्ति ।

4. प्रतिरक्षास्वास्थ्यम् : उत्पादप्रतिरक्षाप्रवर्धनस्य उपरि बलं दत्तम्

रोगस्य खतराणां सम्मुखे उपभोक्तारः प्रतिरक्षास्वास्थ्यस्य विषये अधिकं ध्यानं ददति। पेयकम्पनयः प्रतिरक्षा-वर्धक-प्रभावयुक्तानि उत्पादनानि प्रक्षेपयिष्यन्ति, यथा विटामिन-सी, विटामिन-डी, जस्ता, जडीबुटी-साराः इत्यादीनि पोषकाणि योजयित्वा।

5. फलशाकसामग्री: उत्पादानाम् पोषणमूल्यं सुधारयति

फलानि शाकानि च विटामिन-खनिज-आहार-तन्तु-युक्तानि सन्ति, ये भवतः स्वास्थ्याय हितकराः सन्ति । पेयकम्पनयः फलशाकसामग्रीणां उपयोगं वर्धयिष्यन्ति तथा च फलशाकपोषणसमृद्धानि अधिकानि उत्पादनानि प्रक्षेपयिष्यन्ति। यथा उत्पादानाम् पोषणमूल्यं वर्धयितुं ताजानां फलरसस्य, शाकस्य अर्कस्य इत्यादीनां प्रयोगः ।

6. पोषणम् : सन्तुलितपोषणं प्रति ध्यानं दत्तव्यम्

उपभोक्तारः संतुलितपोषणस्य विषये अधिकाधिकं चिन्तिताः सन्ति, पेयकम्पनयः च एतस्याः माङ्गल्यानुसारं उत्पादस्य सूत्रीकरणं समायोजयिष्यन्ति येन उत्पादाः समृद्धं पोषणं प्रदास्यन्ति इति सुनिश्चितं करिष्यन्ति। यथा, उपभोक्तृणां पोषणस्य आवश्यकतां पूरयितुं प्रोटीन, कैल्शियम, आयरन इत्यादिभिः खनिजैः समृद्धानि उत्पादनानि प्रवर्तन्ते ।

7. सोडियमस्य न्यूनीकरणम् : उत्पादस्य सोडियमस्य मात्रां न्यूनीकरोतु

उच्चसोडियम आहारस्य कारणेन उच्चरक्तचापः, हृदयरोगः इत्यादयः स्वास्थ्यसमस्याः उत्पद्यन्ते । सोडियम-कमीकरणस्य उपभोक्तृ-माङ्गं पूर्तयितुं पेय-कम्पनयः स्व-उत्पादानाम् सोडियम-सामग्रीम् न्यूनीकरिष्यन्ति, स्वस्थतर-पेय-द्रव्याणि च प्रवर्तयिष्यन्ति । यथा न्यूनसोडियमलवणस्य प्रयोगः, प्रसंस्करणप्रक्रियायां सोडियमस्य योजनं न्यूनीकरोति ।

सारांशेन २०२४ तमे वर्षे पेय-उद्योगः स्वादानाम्, सामग्रीनां, स्वास्थ्य-दावानां च दृष्ट्या विविधतायाः प्रवृत्तिं दर्शयिष्यति । पेय उद्यमानाम् उपभोक्तृणां आवश्यकतानां पूर्तये विपण्यपरिवर्तनस्य तालमेलं स्थापयितुं निरन्तरं च उत्पादानाम् नवीनतां कर्तुं आवश्यकता वर्तते। तत्सह उद्यमाः सामाजिकदायित्वस्य विषये ध्यानं दत्त्वा उपभोक्तृभ्यः स्वस्थं सुरक्षितं च पेयपदार्थं प्रदातव्यम्।

वसन्त २०२४ कृते पेयस्य स्वादस्य प्रवृत्तीनां विश्लेषणम् : नवीनः स्वादः स्वस्थः च संलयनः

वसन्तस्य आगमनेन उपभोक्तृणां पेयस्य स्वादस्य आवश्यकता अपि परिवर्तिता अस्ति । २०२४ तमस्य वर्षस्य वसन्तऋतौ पेयस्य विपण्यं नूतनानां स्वादप्रवृत्तीनां सङ्ख्यां प्रवर्तयिष्यति ये न केवलं स्वादस्य ताजगीं विशिष्टतां च केन्द्रीकुर्वन्ति, अपितु स्वस्थस्य प्राकृतिकस्य च घटकानां संलयनस्य उपरि अपि बलं ददति अत्र वसन्त २०२४ पेयस्वादप्रवृत्तीनां विश्लेषणं भवति:

1. प्राकृतिकस्वादानाम् उदयः : उपभोक्तारः अधिकाधिकं तादृशानि खाद्यानि पेयानि च अन्विषन्ति ये प्राकृतिकाः सन्ति, अतिशयेन संसाधिताः न सन्ति। फलतः वसन्तपेयविपण्ये अधिकानि उत्पादनानि द्रक्ष्यन्ति येषु प्राकृतिकमसालानां ओषधीनां च उपयोगः भवति, यथा पुदीना, तुलसी, दौनी इत्यादीनां, ये न केवलं अद्वितीयस्वादं प्रदास्यन्ति, अपितु ताजाः श्वासः अपि आनयन्ति।

2. फलमिश्रणं मेलनं च : वसन्तः फलस्य फलानां कटनीयाः ऋतुः अस्ति, पेयकम्पनयः च अधिकानि फलमिश्रणं मेलनं च उत्पादानाम् आरम्भं करिष्यन्ति। एते उत्पादाः भिन्नफलानाम् लक्षणं संयोजयित्वा अद्वितीयस्वादसंयोजनं निर्मास्यन्ति। यथा - सिट्रस्-स्ट्रॉबेरी-योः संयोजनेन, निम्बू-आड़ू-मिश्रणेन वा स्फूर्तिदायकं समृद्धं स्तरितं च स्वरूपं प्रदातुं लक्ष्यं भवति ।

3. चायपेयस्य अभिनवविकासः : वसन्तपेयविपण्ये चायः सर्वदा लोकप्रियः विकल्पः अस्ति । २०२४ तमस्य वर्षस्य वसन्तऋतौ चायस्य नवीनताः चायस्य आधारस्य चयनं, स्वादानाम् निर्माणं, स्वास्थ्यलाभानां विषये बलं च प्रतिबिम्बिताः भविष्यन्ति । यथा, हरितचायः, श्वेतचायः, ऊलोङ्गचायः इत्यादीनां विभिन्नप्रकारस्य चायस्य उपयोगः भवति, फलानि, नट्स् इत्यादीनि सामग्रीनि च योजयित्वा चायस्य उत्पादाः निर्मीयन्ते ये स्वस्थाः भवन्ति, स्वादस्य आवश्यकतां पूरयन्ति च

4. न्यूनशर्करायाः न्यूनकैलोरीयुक्तस्य च प्रवृत्तिः : यथा यथा उपभोक्तारः स्वस्थजीवनशैलीं कुर्वन्ति तथा तथा न्यूनशर्करायाः न्यूनकैलोरीयुक्तानां च पेयानां लोकप्रियता निरन्तरं भविष्यति। पेयकम्पनयः उपभोक्तृमागधायाः प्रतिक्रियां शर्करायाः, कैलोरीणां च योजनं न्यूनीकृत्य, अथवा स्टेविया अथवा एरिथ्रिटोल् इत्यादीनां प्राकृतिकमधुरद्रव्याणां प्रयोगं करिष्यन्ति

5. ऊर्जापेयस्य उदयः : उपभोक्तारः स्वास्थ्यस्य कल्याणस्य च विषये अधिकाधिकं चिन्तिताः भवन्ति, अतः ऊर्जापेयस्य लोकप्रियता अधिकाधिकं भविष्यति। एतेषु पेयेषु अतिरिक्तस्वास्थ्यलाभान् दातुं विटामिनः, खनिजाः, प्रोबायोटिक्स्, वनस्पतिसाराः वा इत्यादीनि सामग्रीः भवितुम् अर्हन्ति ।

6. वनस्पति-आधारित-पेयस्य लोकप्रियता : शाकाहारी-वनस्पति-आधारित-आहारस्य लोकप्रियतायाः कारणात् वनस्पति-आधारित-पेयम् अपि वसन्त-पेय-विपण्यस्य भागः भविष्यति बादाम, सोयाबीन, व्रीहि इत्यादिभ्यः वनस्पतिप्रोटीनेभ्यः निर्मिताः पेयाः न केवलं स्वस्थविकल्पान् प्रदास्यन्ति, अपितु उपभोक्तृणां रुचिनां आवश्यकतां अपि पूरयन्ति

संक्षेपेण, वसन्त २०२४ पेयस्वादप्रवृत्तयः आधुनिक उपभोक्तुः स्वस्थस्य, प्राकृतिकस्य, अद्वितीयस्य च स्वादस्य अन्वेषणं प्रतिबिम्बयिष्यन्ति। पेयकम्पनीनां एतेषां प्रवृत्तीनां तालमेलं स्थापयितुं, अभिनव-उत्पादानाम् माध्यमेन उपभोक्तृ-आवश्यकतानां पूर्तये च आवश्यकता वर्तते, तथैव विपणन-प्रचारयोः उत्पादानाम् स्वास्थ्य-प्राकृतिक-गुणयोः उपरि बलं दत्तम्

पेयविकासे प्राकृतिकस्वादानाम् उपयोगेन स्वास्थ्यलाभं प्राप्य स्वादं सुगन्धं च योजयितुं शक्यते । अत्र केचन सामान्याः प्राकृतिकाः स्वादाः सन्ति येषां उपयोगेन नूतनानां पेयपदार्थानाम् विकासः कर्तुं शक्यते:

• 1. लेमनग्रासः : ताजां निम्बूगन्धं ददाति, प्रायः चायस्य, उष्णकटिबंधीयस्वादयुक्तेषु पेयेषु च उपयुज्यते ।

• 2. पुदीना : प्रबलगन्धः, प्रायः स्फूर्तिदायकेषु पेयेषु, मिष्टान्नपेयेषु च उपयुज्यते ।

• 3. तुलसी : ताजा तृणगन्धेन सह इटालियन अथवा थाई स्वादं योजयितुं शक्नोति।

• 4. दालचीनी : मधुरः उष्णः च गन्धः, प्रायः सुस्वादयुक्तेषु उष्णपेयेषु, मिष्टान्नपेयेषु च उपयुज्यते ।

• 5. सौंफः - मधुरः नद्यपानस्य स्वादः, विविधस्य मद्ययुक्तस्य गैर-मद्यपानस्य च पेयस्य कृते उपयुक्तः ।

• 6. दौनी (Rosemary) : स्फूर्तिदायकं वनकाष्ठं, प्रायः चायस्य, बारबेक्यू पेयस्य च स्वादीकरणे उपयुज्यते ।

• 7. थाइमः - मृदुजडीबुटीगन्धः, अनेकशैल्याः पेयस्य कृते उपयुक्तः ।

• 8. ऊलोङ्ग चाय : अद्वितीयफलयुक्तं पुष्पस्वादयुक्तं अर्धकिण्वितं चायः, चायपेयस्य उपयोगाय उपयुक्तम्।

• 9. ग्रीन टी (ग्रीन टी) : ताजा वनस्पतिगन्धयुक्ता, स्वास्थ्याय तथा हल्केन खाद्यपेयस्य कृते उपयुक्ता।

• 10. श्वेतचायः : हल्केन गन्धः, हल्केन, सुरुचिपूर्णेन च पेयानां कृते उपयुक्तः।

• 11. कॉफी : प्रबलः रोस्ट् गन्धः, कॉफी पेयस्य विशेषपेयस्य च कृते उपयुक्तः।

पेयस्य विकासे मसालानां गन्धः, रसः, वर्णः, रसायनिकगुणाः च, तथैव पेयस्य अन्यैः अवयवैः सह तेषां समन्वयः कथं भवति इति विषये विचारः करणीयः तदतिरिक्तं मसालानां प्रयोगः खाद्यसुरक्षामानकानां अनुरूपः भवति, उपभोक्तृणां एलर्जी च गृह्णाति इति सुनिश्चितं कर्तव्यम् । एतेषां प्राकृतिकस्वादानाम् रचनात्मकरूपेण संयोजनेन पेयविकासकाः अद्वितीयं आकर्षकं च उत्पादं निर्मातुं शक्नुवन्ति ।