ካርቦኔሽን እዩ መስተታት ፍዝዝን መንፈስካ ዘሐድስን ዝገብሮ። ግን ሓሲብኩም ትፈልጡ ዶ ፡ እቲ ዝበዝሐ ካርቦን ዘለዎ መስተ እንታይ እዩ ኢልኩም ? መጠን ካርቦኔሽን ኣብ መንጎ መስተታት ኣዝዩ ክፈላለ ይኽእል እዩ፣ ነዚ ምርዳእ ድማ ምርጫታት መስተኻ ከዕብዮ ይኽእል። ኣብዚ ጽሑፍ፡ ከም... ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎ መስተታትን እዩ። ብልጭ ዝብል ማይን ዝሓዘ .
ካርቦኔሽን ማለት ካርቦን ዳይኦክሳይድ (CO2) ጋዝ ናብ ፈሳሲ ብምፍሳስ ፍንጣጣታት ምፍጣር እዩ። CO2 ብጸቕጢ ናብ ማይ ወይ ካልእ ፈሳሲ ምስ ዝውጋእ ይፈስስ እሞ ካርቦኒክ ኣሲድ ይፈጥር። እዚ መስርሕ እዚ ንካርቦን ዘለዎም መስተታት ፊርማኦም ፊዝ ይህቦም፣ እዚ ድማ ዝያዳ መንፈስካ ዘሐድስን መሳጥን ይገብሮም። መስርሕ ካርቦኔሽን ቀሊል ክመስል ይኽእል እዩ፡ ደረጃ CO2 ግን ኣዝዩ ክፈላለ ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ንጣዕምን ስምዒት ኣፍን ናይቲ መስተ ይጸልዎ።
ካርቦን ዘለዎ መስተ ንዘመናት ዝጸንሐ ኮይኑ ኣብ መላእ ዓለም ካብ ፍዝዝ ማያት ክሳብ ሶዳን ዋላ እውን ፍሪዝ ካርቦን ዘለዎ መስተታትን ይጥዕም እዩ . እቲ ናይ ካርቦኔሽን ስምዒት መብዛሕትኡ ግዜ 'ምሕዳስ' ወይ 'ምንቅጥቃጥ' ተባሂሉ ይግለጽ እዚ ድማ ሓደ ካብቲ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ኣዝዮም ህቡባት ዝኾኑሉ ምኽንያት እዩ። ብሓቂ ክርአ ከሎ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ሰባት ካብቲ ካርቦን ዘይብሉ መስተታት ንላዕሊ ካርቦን ዘለዎ መስተ ይመርጹ፡ ምኽንያቱ እቶም ፍንጣጣታት ነቲ ናይ መስተ ተመክሮ ንጣር ባህታ ስለ ዝውስኹሉ።
ካርቦኔሽን ነቲ ሓፈሻዊ ተመክሮ መስተ ምስታይ ክቕይሮ ይኽእል። ቀዳማይ ፡ ፊዝ ናይ ሓደ መስተ፡ ነቲ ጣዕሚ ንምንቅስቓስን መኣዛታት ንምዕባይን ክሕግዝ ይኽእል፡ እዚ ድማ እቲ መስተ ዝያዳ ጽዑቕን ዕግበትን ዘለዎ ኮይኑ ክስምዓካ ይኽእል። ብተወሳኺ ፡ ምፍንጫል ካርቦን ዘለዎም መስተታት ፍሉይ ቅርጺ ይፈጥር፡ እዚ ድማ ነቲ መንፈስካ ዘሐድስ ጽሬቶም ኣበርክቶ ይገብር።
ልዑል ካርቦን ዘለዎም መስተታት፡ ከም ገለ ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎም መስተታት ፡ ዝያዳ ጽዑቕ ስምዒት ኣፍ ይህቡ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ኣብ ውዑይ መዓልታት ዝያዳ ባህ ዘብል ይገብሮም። እቶም ፍንጣጣታት ገለ ሰባት ዘይተቓወም ኮይኑ ዝረኽብዎ ተወሳኺ ህዋሳዊ ተመክሮ ይህቡ፣ ካርቦኔሽን ድማ ንመቐረት ወይ ኣሲድነት ናይቲ መስተ ንምምዛን ክሕግዝ ይኽእል።
ኣብ ሓደ መስተ ዘሎ ደረጃ ካርቦኔሽን ኣብቲ ኣብቲ ፈሳሲ ዝፈሰሰ መጠን CO2 ይምርኮስ። ገለ መስተታት ብሰንኪ ኣገባብ ምትሕልላፍ፡ ዝጥቀሙሉ ጸቕጢ ወይ ንውሓት ግዜ ካርቦኔሽን ዝለዓለ መጠን ካርቦኔሽን ኣለዎም። ኣብቲ ፈሳሲ ዝያዳ CO2 ብዝፈሰሰ መጠን እቲ መስተ ዝያዳ ካርቦን ዘለዎ ክኸውን እዩ።ንኣብነት ካርቦን ዘለዎ ማይ፣ ሶዳታትን ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎ መስተታትን ብተለምዶ ልዑል ካርቦን ዘለዎም ክኾኑ እንከለዉ ከም ጽማቝ ፍረታት ወይ ስሩዕ ማይ ዝኣመሰሉ መስተታት ግን ውሑድ ወይ ውን ዋላ ሓንቲ ካርቦኔት ዘለዎም እዮም።
ካርቦኔሽን ብዓቐን CO2 ይዕቀን። እቲ መጠን ብዝለዓለ መጠን እቲ መስተ ዝያዳ ካርቦኔሽን ኣለዎ። ንኣብነት ስፓርክሊንግ ማይ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ 2.5 ክሳብ 3.5 ዝበጽሕ መጠን ካርቦኔሽን ኣለዎ፣ እዚ ማለት ድማ ኣብ ትሕቲ ንቡር ኩነታት ካብ 2.5 ክሳብ 3.5 ዕጽፊ መጠን ኣብ CO2 ይሕዝ። ብኻልእ ወገን ድማ ፡ ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎም መስተታት ዝያዳ መጠን ክበጽሑ ይኽእሉ እዮም፡ እዚ ድማ ነቲ በረድ ዝመስል ቅርጾምን ጽዑቕ ፊዝን ምኽንያት ይኸውን።
እቲ ናይ ካርቦኔሽን ስኬል ኣብ ቀሊል፣ ማእከላይን ከቢድን ካርቦኔሽን ክምቀል ይኽእል። ቀሊል ካርቦኔሽን ዘለዎም መስተታት ከም ገለ ሶዳታት ልስሉስ ፊዝ ክህልዎም እንከሎ፡ ብዙሕ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ከም ሻምፓኝ ወይ ዝተወሰኑ ሶዳታት ዝያዳ ጽዑቕን በሊሕን እዮም። ደረጃ ካርቦኔሽን ነቲ ናይ ምስታይ ተመኩሮ ክጸልዎ ይኽእል እዩ፣ ካብቲ ረቂቕን መንፈስካ ዘሐድስን ፍንጣጣታት ብልጭ ዝብል ማይ ክሳብ እቲ ሓያልን ንፋስ ዝነፍስን ፊዝ ናይ በረድ ካርቦን ዘለዎም መስተታት.
ሓደ ካብቶም ብብዝሒ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ስፓርክሊንግ ማይ ’ ዩ ። ገለ ምልክታት ስፓርክሊንግ ማይ ከም ሳን ፔለግሪኖ ወይ ፐሪየር ብዝለዓለ መጠን ካርቦኔሽን ይፍለጡ። እዞም መስተታት መብዛሕትኡ ግዜ ከከም ምልክት ንግዲ ብተፈጥሮኦም ካርቦን ዘለዎም ወይ ብኣርቲፊሻል ካርቦን ዘለዎም እዮም። ኣብ ብልጭ ዝብል ማይ ዘሎ ፊዝ መንፈስካ ዘሐድስን ቀሊልን ቅጥን ዝበለን ቅርጺ ኣለዎ።
ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎም መስተታት ፣ ስፓርክሊንግ ማይ ብCO2 ብምሕዋስን ኣብ በረድ ብምቕማጥን ዝስራሕ፣ ካርቦኔሽን ናብ ምሉእ ሓድሽ ደረጃ ይወስዶ። እዞም መስተታት መብዛሕትኡ ግዜ ኣዝዩ ልዑል ደረጃ ካርቦኔሽን ስለዘለዎም፡ ሓደ ካብቶም ዝበዝሑ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ይገብሮም።
ሶዳ ካብቶም ፍሉጣት ካርቦን ዘለዎም መስተታት እዩ። ብዙሓት ህቡባት ሶዳታት፡ ከም ኮካ-ኮላን ፔፕሲን፡ ልዑል መጠን ካርቦኔሽን ስለዘለዎም፡ ፊርማኦም ምፍሳስ ይህቦም። ይኹን እምበር፡ ኣብ ሶዳታት ዚርከብ መጠን ካርቦኔሽን ኪፈላለ ይኽእል እዩ። ገለ ሶዳታት ቀሊል ካርቦን ዘለዎም ኮይኖም ዝለስለሰ ፍንጣጣ ክህቡ እንከለዉ፡ ገለ ድማ ከም ገለ ጸዓት ዝህቡ መስተታት ዝያዳ ብብዝሒ ካርቦን ዘለዎም ኮይኖም ዝሓየለ ፊዝ ይፈጥሩ።
ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎ መስተታት መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ሶዳ ዝተመርኮሰ ኮይኑ ግን ተወሳኺ ምጥምዛዝ ኣለዎ: ፍሮዝን ስለዝኾነ፡ እቶም ፍንጣጣታት ክፈስሱ ከለዉ ዝያዳ ጽዑቓት ይገብሮም። እዞም መስተታት እዚኣቶም ዘዘናግዑ፡ መንፈስካ ዘሐድሱን ካብቲ ልሙድ ሶዳታት ዝለዓለ ደረጃ ካርቦኔሽን ዘለዎምን እዮም።
ቢራ እውን ካርቦን ዘለዎ እዩ፣ ዋላ እኳ ደረጃ ካርቦኔሽን ኣብ መንጎ ቅዲታት ይፈላለ እዩ። ላገርስ ዝቐለለ ካርቦኔሽን ክህልዎም እንከሎ፡ ኤልስን ስርናይን ቢራታት ድማ ዝያዳ ጽዑቕ ፍንጣጣታት ክህልዎም ይኽእል። ይኹን እምበር ፡ ሻምፓኝ ፡ ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ካርቦን ዘለዎም ኣልኮላዊ መስተታት፡ ብዝለዓለ ፊዝን ርሱን ስምዒት ኣፍን ንካርቦኔሽን ናብ ዝቕጽል ደረጃ ይወስዶ።
ኣብ ኣልኮላዊ መስተታት ልዑል ካርቦኔሽን ክህሉ ከሎ ፡ ሻምፓኝ ተዓዋቲ ኮይኑ፡ ተፈጥሮኣዊ መስርሕ ምብላዕ ሓያል ምፍሳስ ከማዕብል የኽእሎ። መብዛሕትኡ ግዜ ብትሕዝቶ CO2 ካብ ካልኦት ካርቦን ዘለዎም መስተታት ይበልጽ፣ ነቲ ናይ ምስታይ ተመኩሮ ዘደንፍዕ ድልዱል ፍንጣጣ የቕርብ።
ኮምቡቻ ፡ ዝተበሰለ ሻሂ፡ ብሰንኪ መስርሕ ምብላዕ ተፈጥሮኣዊ ደረጃ ካርቦኔሽን እውን ኣለዎ። ኣብ ኮምቡቻ ዘሎ ደረጃ ካርቦኔሽን ከከም ግዜ ምብላዕ ክፈላለ ይኽእል። እቲ ሻሂ ብዝነውሐ መጠን ብዝበሰለ መጠን፡ ዝያዳ ካርቦን ዘለዎ ይኸውን። ገለ ምልክታት ኮምቡቻ ኣዝዩ ልዑል ካርቦኔሽን ብምሃብ፡ ንሶዳ ወይ ብልጭ ዝብል ማይ ዝወዳደር ፍዝዝ ዝበለን ፍንጣጣ ዘለዎን መስተ ይፈጥሩ። ካብ ኮምቡቻ ዝተሰርሑ ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎም መስተታት ፍሉይ ውህደት ጥዕናዊ ረብሓታትን ልዑል ካርቦኔሽንን ስለዘቕርቡ፡ ነቶም ሓድሽ ነገር ከስተማቕሩ ዝደልዩ መሳጢ ኣማራጺ ይገብሮም።
ኣብ መጠን ካርቦኔሽን ተመርኲስካ ፡ ሻምፓኝ መብዛሕትኡ ግዜ ከም ሓደ ካብቶም ዝበዝሑ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ይቑጸር። ልዕሊ 5 ጥራዝ CO2 ደረጃ ካርቦኔሽን ዘለዎ ሻምፓኝ ብጽዑቕ ፍንጣጣታትን ምፍሳስ ኣፍን ይፍለጥ። ይኹን እምበር ፡ ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎ መስተታት ብፍላይ ብስፓርክሊንግ ማይ ምስ ዝዳሎ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ተመሳሳሊ ወይ ዝለዓለ ደረጃ ካርቦኔሽን ስለ ዚበጽሕ፡ ይቐርብ።
ገለ መስተታት ካብ ካልኦት ዝያዳ ካርቦኔት ዘለዎም ኮይኖም ብሰንኪ እቲ ዝጥቀሙሉ መስርሕ ካርቦኔሽን እዩ። ንኣብነት ኣብ ኮምቡቻ ዝካየድ ተፈጥሮኣዊ መስርሕ ምብላዕ ካብቲ ብኣርቲፊሻል ካርቦን ዘለዎ ሶዳ ዝያዳ ጽዑቕ ካርቦኔሽን የስዕብ። ብተመሳሳሊ ፡ ፍሪዝ ካርቦን ዘለዎ መስተታት መብዛሕትኡ ግዜ ፍሉይ መስርሕ ይሓልፍ፡ ካርቦኔሽን ኣብቲ በረድ ተዓጽዩ፡ ዝያዳ ደረጃ ፊዝ ይፈጥር።
ምኽንያት ዝተፈላለየ ደረጃ ካርቦኔሽን እውን ኣብ ዓይነት መስተን ተመኩሮ ተጠቃሚን ይምርኮስ። ዝለዓለ ካርቦኔሽን ዘለዎም መስተታት ዝያዳ ፍሕፍሕ ክብሉ ዝተዳለዉ ኮይኖም፡ እዚ ድማ ነቲ ናይ ምሕዳስ ረቛሒ የዕብዮን ዝያዳ ባህ ዘብል ህዋሳዊ ተመክሮ ይፈጥርን።
ከም ስፓርክሊንግ ማይ ዝኣመሰሉ ብማእከላይ ደረጃ ምውሳድ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ኣብ ምሕቃቕ መግቢ ክሕግዝን ብዘይ እቲ ኣብ ሶዳታት ዝርከብ ተወሳኺ ሽኮርን ካሎሪን ማይ ክህብ ይኽእል። ንኣብነት ፡ ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎ መስተታት ፡ ንደረጃ ሽኮር ደም ጽልዋ ከየሕደረ፡ ትምኒት ዘዕግብ ትሑት ካሎሪ ዘለዎ መግቢ ክኸውን ይኽእል።
ልዑል ካርቦን ዘለዎም መስተታት ብፍላይ ድማ ልዑል ትሕዝቶ ሽኮር ዘለዎም መስተታት ካብ መጠን ንላዕሊ ምውሳድ፡ ከም ምፍሳስ ወይ ጋዝ ዝኣመሰሉ ናይ ምሕቃቕ መግቢ ዘይምቾት ከስዕብ ይኽእል። ብተወሳኺ፡ ኣሲድነት ካርቦን ዘለዎም መስተታት ካብ መጠን ንላዕሊ ምስ ዝውሰዱ ኣብ ኣስናንን ስርዓተ ምሕቃቕ መግቢን ከቢድ ክኸውን ይኽእል።
ምስ ሽኮር ዘለዎ ሶዳታት ክነጻጸር ከሎ ካርቦን ዘለዎ መስተታት ፡ ከም ስፓርክሊንግ ማይ ፡ ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎ መስተታት ፡ ከምኡውን ኮምቡቻ ዝያዳ ጥዕና ዘለዎ ኣማራጺ ይህቡ። እዞም መስተታት ብተለምዶ ትሑት ካሎሪን ተወሳኺ ሽኮርን ስለዘይብሎም፡ ነቶም ጥዕንኦም ዘመሓድሩ ብሉጽ ምርጫ ይገብሮም።
ከም ስፓርክሊንግ ማይን ኮምቡቻን ዝኣመሰሉ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ንሃይድሬሽን ክሕግዙን ዘዕግብን ካሎሪ ዘይብሉን ተመክሮ ክህቡን ይኽእሉ። ምምራጽ ለሚን ኖራ ካርቦን ዘለዎ መስተታት ወይ ካልእ መኣዛ ዘለዎ ብልጭ ዝብል ማይ እውን ንህርፋን ሽኮር ዘለዎ መስተታት ክገትእ ይኽእል እዩ፣ እዚ ድማ ንመቆጻጸሪ ክብደት ሰብነትን ሓፈሻዊ ጥዕናን ይድግፍ።
እቲ ዝበዝሐ ካርቦን ዘለዎ መስተ ኣብቲ ኣብቲ መስተ ዝፈሰሰ መጠን CO2 ይምርኮስ። ሻምፓኝን ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎም መስተታትን ካብቶም ዝበዝሑ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ኮይኖም፡ መንፈስካ ዘሐድስን ምፍንጫልን ተመክሮ ይህቡ። Hiuierpack , ንዘላቒን ፈጠራውን መዐሸጊ ብዝገበሮ ተወፋይነት ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ነቲ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ጠለብ ከም ስፓርክሊንግ ማይን ኮምቡቻን ዝኣመሰሉ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ይድግፍ ፡ ንተጠቀምቲ ጥዕናን ዕግበትን ዝሕዙ ንከባቢ ዝምችኡ ኣማራጺታት ይህብ።
መልሲ ፡ ሻምፓኝ መብዛሕትኡ ግዜ ከም ዝበዝሐ ካርቦን ዘለዎ መስተ ይቑጸር፡ መጠን ካርቦኔሽን ልዕሊ 5 ጥራዝ CO2 ይኸውን።
መልሲ፡ ብመጠኑ ፡ ከም ስፓርክሊንግ ማይን ኮምቡቻን ዝኣመሰሉ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ብሓፈሻ ውሑሳት ኮይኖም፡ ንማይን ምሕቃቕ መግቢን ክሕግዙ ይኽእሉ።
መልሲ፡ ደረጃ ካርቦኔሽን ኣብቲ ኣብቲ ፈሳሲ ዝፈሰሰ መጠን CO2 ይምርኮስ። ከም ሻምፓኝን ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎም መስተታትን ዝኣመሰሉ መስተታት ዝለዓለ መጠን CO2 ብምጥቃም ጽዑቕ ፍንጣጣታት ይፈጥሩ።
መልሲ፡ እወ ፡ ፍሮዝን ካርቦን ዘለዎም መስተታት መብዛሕትኡ ግዜ ትሑት ካሎሪ ዘለዎምን ካብ ተወሳኺ ሽኮር ነጻ ዝኾኑን ብምዃኖም፡ ካብ ሽኮር ዘለዎ ሶዳታት ዝያዳ ጥዕና ዘለዎ ኣማራጺ ይገብሮም።
