بینینەکان: 0 نووسەر: سەرنوسەری ماڵپەڕ کاتی بڵاوکردنەوە: 2025-07-04 سەرچاوە: شوێن
تۆ ڕۆڵێکی گرنگت هەیە لە پاراستنی ژینگە بە هەڵبژاردنی باشترین پاکەت بۆ خواردنەوەکان. سوودەکانی کڕینی دەبە ئەلەمنیۆمی بەردەوام بۆ بەرهەمهێنەرانی خواردنەوەکان ڕوونە، چونکە دەبە ئەلەمنیۆم دۆستترین بژاردەی ژینگەیە کە ئەمڕۆ بەردەستە. ئەم دەبە زیاتر لە هەر پاکەتێکی تر ڕیسایکل دەکرێن و نزیکەی... 73% مادەی ڕیسایکل کراو . بە بەراوردکردن، شووشە و پلاستیک لە بەردەوامیدا کەمیان هەیە. دەبە ئەلەمنیۆمەکان بەهایان بە... $1,210 بۆ هەر تۆنێک , وایان لێدەکات نەک تەنها بۆ هەسارەکە بەڵکو بۆ کارەکەت سوودبەخش بن. ئەگەر دەتەوێت کاریگەری ئەرێنی لەسەر ژینگە دروست بکەیت، ئەوا ئەو پاکەتانە لەبەرچاو بگرە کە هەڵیدەبژێریت. سوودەکانی کڕینی دەبە ئەلەمنیۆمی بەردەوام بۆ بەرهەمهێنەرانی خواردنەوەکان لە پاشەکەوتکردنی تێچوون زیاترە- ئەوان پشتگیری زەوی دەکەن و چارەسەری پاکەتکردنی سەرووتر دابین دەکەن.
دەبە ئەلەمنیۆمەکان دۆستی ژینگەن بۆ خواردنەوەکان. زۆر ڕیسایکل دەکرێن و شوێنپێی کاربۆنی بچووکیان هەیە. شووشەی شووشە پێویستی بە وزەی زیاتر هەیە بۆ دروستکردن و جوڵە. ئەمەش وا دەکات کەمتر باش بن بۆ هەسارەکە، هەرچەندە دەتوانیت ڕیسایکلیان بکەیتەوە. بوتڵی پلاستیکی سووک و هەرزانە بۆ گواستنەوە. بەڵام دەبنە هۆی پیسبوون و زۆر ڕیسایکل ناکرێن. ڕیسایکلکردنی ئەلەمنیۆم تا ٩٥%ی وزەی پێویست بۆ دروستکردنی دەبەی نوێ پاشەکەوت دەکات. هەروەها ڕێگەمان پێدەدات هەمان کەرەستە دووبارە و سێبارە بەکاربهێنین. هەڵگرتنی دەبە ئەلەمنیۆمەکان یارمەتی کەمکردنەوەی تێچووی ناردن دەدات. هەروەها گازە گەرمخانەییەکان کەمدەکاتەوە چونکە سووکن و ئاسانن بۆ کۆکردنەوە. سیستەمی پڕکردنەوە و گەڕانەوەی پارەدان یارمەتی هەموو جۆرەکانی پاکەتکردن دەدات. ئەوان ڕیسایکلکردن باشتر دەکەن و پاشماوە کەم دەکەنەوە. بەکارهێنانی پاکەتکردن لەگەڵ شتە ڕیسایکل کراوەکانی زیاتر باشترە بۆ هەسارەکە. هەروەها یارمەتیدەرە بۆ دروستکردنی ئابوورییەکی بازنەیی. بیرۆکەی نوێی وەک ماددە زیندووەکان و پاکەتکردنی زیرەک دەتوانن زیاتر یارمەتیدەر بن. ئەوان دەفری خواردنەوەکان باشتر دەکەن بۆ ژینگە.
لە کاتی هەڵبژاردنی پاکەتەکانی خواردنەوەدا، پێویستە بیر لە چەند شتێکی سەرەکی بکەیتەوە. ئەم شتانە یارمەتیت دەدەن بزانیت دەبە ئەلەمنیۆم و شووشە و شووشەی پلاستیکی چۆن بەراورد دەکرێن. زانینی ئەم خاڵانە یارمەتیت دەدات کە چی باشترینە بۆ کارەکەت و زەوی.
سەرەتا بە سەیرکردنی چۆنیەتی دروستکردنی هەر پاکێجێک دەست پێ بکە. ئەمەش واتە پشکنینی ئەوەی کە چەندە وزە و شتە خاوەکان بەکاردەهێنرێت. زۆرجار دەبە ئەلەمنیۆمەکان مادەی ڕیسایکل کراو بەکاردەهێنن. ئەمەش وزە پاشەکەوت دەکات و گازە گەرمخانەییەکان کەم دەکاتەوە. بوتڵی شووشە پێویستی بە گەرمییەکی زۆر بەرز هەیە بۆ توانەوەی خۆڵ و کانزاکانی تر. ئەمەش وزەی زیاتر بەکاردەهێنێت و زیاتر ئازاری ژینگە دەدات. بوتڵی پلاستیکی وزەی کەمتر بەکاردەهێنێت بۆ دروستکردنی. بەڵام پێویستیان بە سووتەمەنی بەردینی هەیە و پاشماوەی زیاتر دروست دەکەن کە ماوەیەکی زۆر دەخایەنێت.
ئامۆژگاری: هەندێک لە مۆدێلەکانی سووڕی ژیان، وەک 'شانە بۆ دەروازە،' تەنها سەیری دروستکردنی پاکەت دەکەن. هەندێکی تر وەک 'شانە بۆ گۆڕ' و 'شانە بۆ گۆڕ' سەیری هەموو ژیان دەکەن، لەوانەش ڕیسایکلکردن و دووبارە بەکارهێنانەوە.
هەروەها چۆنێتی گواستنەوەی پاکەتەکان بۆ هەسارەکە گرنگە. پاکەتەکانی سووکتر وەک دەبە ئەلەمنیۆم و شووشەی پلاستیکی سووتەمەنی کەمتر بەکاردەهێنن و پیسبوون کەمتر دروست دەکەن کاتێک دەنێردرێت. بوتڵی شووشە قورسترە و ئاسانتر دەشکێت. پێویستیان بە وزەی زیاترە بۆ جوڵە و پاکەتێکی زیادە بۆ ئەوەی سەلامەت بن.
ڕیسایکلکردن زۆر گرنگە بۆ ژینگە. تۆ پاکەتێکت دەوێت کە ئاسان بێت بۆ ڕیسایکلکردن و زۆر ڕیسایکل بکرێت. دەبە ئەلەمنیۆمەکان لێرە باشترینن. دەتوانرێت چەندین جار ڕیسایکل بکرێن و بەهێز و بەسوود بمێننەوە. هەروەها دەتوانرێت شووشە دووبارە و سێبارە دووبارە بەکاربهێنرێتەوە، بەڵام وزەیەکی زۆری دەوێت. شووشەی پلاستیکی بەو ڕادەیە ڕیسایکل ناکرێت و زۆرجار وەک زبڵ و خاشاک کۆتایی دێت یان دەگۆڕێت بۆ بەرهەمی کوالیتی نزم.
چەندە و چەندە باش پاکەتەکان ڕیسایکل دەکرێن، کۆی کاریگەرییەکانی لەسەر زەوی دەگۆڕێت.
توێژینەوە نوێیەکان دەڵێن ئەگەر ئێمە... پلاستیکێکی زیاتر ڕیسایکل بکە، لە 3% بۆ 50% , دەتوانین کاریگەرییەکانی گەرمبوونی جیهان بە ڕێژەی 42% کەم بکەینەوە و بەکارهێنانی وزەی نوێنەبووەوە بە ڕێژەی 114% کەم بکەینەوە. بەڵام ڕەنگە هەندێک شت وەک بەکارهێنانی ئاو بەرزببنەوە، بۆیە بەردەوامیی هەمیشە سادە نییە.
هەروەها ئەوەی بەسەر پاکەتکردندا دێت دوای بەکارهێنانی گرنگە. باشترین هەڵبژاردنەکان یارمەتی دروستکردنی ئابوورییەکی بازنەیی دەدەن. ئەمەش واتە کەرەستەکان لەبری ئەوەی فڕێبدرێنەوە دووبارە بەکاردەهێنرێنەوە یان دووبارە بەکاردەهێنرێنەوە. زۆرجار دەبە ئەلەمنیۆمەکان دەبنە دەبەی نوێ، بۆیە بەهای خۆیان دەهێڵنەوە. شووشە دەتوانرێت دووبارە بەکاربهێنرێتەوە یان دووبارە بەکاربهێنرێتەوە، بەڵام هەندێکجار بۆ ڕێگاوبان بەکاردەهێنرێت. شووشەی پلاستیکی بەو ڕادەیە ڕیسایکل ناکرێت و ئەگەر بە باشی مامەڵەی لەگەڵ نەکرێت، دەتوانێت پیس بکات.
تێبینی: ڕێگاکانی چارەسەرکردنی پاکەتەکان لە کۆتاییدا، وەک ڕیسایکلکردنی میکانیکی و پیرۆلیسیس، دەتوانن گازە گەرمخانەییەکان تا ٥٧% کەمبکەنەوە بە بەراورد بە سووتاندن.
لێرەدا خشتەیەک دەخەینەڕوو کە ڕاستییە نوێیەکانی پیشەسازی تێدایە کە نیشان دەدەن بۆچی ئەم هۆکارانە گرنگن:
فاکتەری سەرەکی |
ئامار / تێڕوانین |
سەرچاوە / هەرێم |
|---|---|---|
گەشەی بازاڕ |
بازاڕی پاکەت و بەستەری بەردەوامی ئاسیا و زەریای هێمن بە بەهای 44.67 ملیار دۆلار لە ساڵی 2024 , دەتوانێت بگاتە 92.60 ملیار دۆلار تا ساڵی 2034 (CAGR 7.56%) |
توێژینەوەی پێشینە |
بەکارهێنانی پاکەتکردن |
912.9 ملیار یەکە لە پاکەتکردن لە چین لە ساڵی 2023 بەکارهێنراوە |
داتا جیهانی (چین) |
کردەوەی ڕێکخستنی |
هیندستان لە ساڵی ٢٠٢٢دا پلاستیکەکانی یەکجار بەکارهێنانی قەدەغە کرد؛ ژاپۆن و کۆریای باشوور یاسای پاشماوەی پاکەتکردنیان هەیە |
توێژینەوەی پێشینە |
ئەولەویەتی بەردەوامیی بەکاربەر |
78%ی کڕیارانی ئەمریکی گرنگی بە ژیانی بەردەوام دەدەن |
نیلسن ئای کیو |
دڵسۆزی و بەردەوامیی براند |
63% زیاتر ئەگەری کڕینی ئەو براندانەیان هەیە کە ئامانجی بەردەوامییان هەیە؛ 82% لەم ئامانجانە دەزانن |
تریڤیۆم، شۆر |
هەستیاری تێچووی بەکاربەر |
70% لە پاکەتکردنی بەردەوامەوە ناگۆڕێت بۆ بژاردەی هەرزانتر |
تریڤیۆم |
کاتێک سەیری بەرهەمهێنان، گواستنەوە، ڕیسایکلکردن و کۆتایی تەمەن دەکەیت، تەواوی چیرۆکی بەردەوامیی پاکەتکردن دەبینیت. ئەمەش یارمەتیت دەدات کە ئەلەمنیۆم و شووشە و پلاستیک بەراورد بکەیت، بۆ ئەوەی بتوانیت ئەوەی باشترینە بۆ کارەکەت و هەسارەکەت هەڵبژێریت.
هەندێک کەس پێیان وایە شووشەی شووشە باشترینە بۆ زەوی. زۆرێک پێیان وایە شووشە بەردەوامترینە. بەڵام زانست شتێکی جیاواز پیشان دەدات. شووشەی یەکجار بەکارهێنراو زۆرترین زیان بە ژینگە دەگەیەنێت. بۆ دروستکردن پێویستیان بە وزەیەکی زۆرە. شووشەی شووشە قورسە، بۆیە گواستنەوەی پیسبوونی زیاتر دروست دەکات. تەنانەت ئەگەر شووشە ڕیسایکل بکەیت، هێشتا دەبێتە هۆی دەردانی کاربۆنی زیاتر لە دەبە ئەلەمنیۆم یان شووشەی پلاستیکی.
دەبە ئەلەمنیۆمەکان باشترین هەڵبژاردەن بۆ هەسارەکە. دەبە ئەلەمنیۆمە ڕیسایکل کراوەکان بچووکترین شوێنپێی کاربۆنیان هەیە. ڕیسایکلکردنی ئەلەمنیۆم نزیکەی هەموو وزەی پێویست بۆ دروستکردنی دەبەی نوێ پاشەکەوت دەکات. ئەمەش بە واتای کەمبوونەوەی پیسبوون و کەمتربوونی گازی گەرمخانەیی. ئەلەمنیۆم لە سووتەمەنی بەردینیەوە نایەت. ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ دوورکەوتنەوە لە هەندێک کێشە کە لەگەڵ شووشەی پلاستیکیدا دێن. شووشەی پلاستیکی شوێنپێی کاربۆنی بچووکترە لە شووشە. سووکن، بەڵام کێشەیەکی گەورەی پیسبوون دروست دەکەن. شووشەی پلاستیکی بۆ هەمیشە ناتوانرێت ڕیسایکل بکرێت.
لێرەدا سەیرێکی خێرا دەکەین کە چۆن هەر دەفرێک کاریگەری لەسەر ژینگە هەیە:
جۆری دەفر |
گرینگترین شتەکانی کاریگەری ژینگەیی |
|---|---|
شووشەی شووشە |
بەرزترین شوێنپێی کاربۆن، کێشی قورس، بەکارهێنانی وزەی بەرز، تەنانەت شووشەی ڕیسایکل کراویش کاریگەرییەکی زۆری هەیە |
شووشەی پلاستیکی |
شوێنپێی کاربۆنی کەمتر لە شووشە، بەڵام دەبێتە هۆی پیسبوون و مایکرۆپلاستیک، ناتوانرێت بە شێوەیەکی بێ سنوور دووبارە بەکاربهێنرێتەوە |
دەبە ئەلەمنیۆمەکان |
کەمترین شوێنپێی کاربۆن، بەتایبەتی کاتێک ڕیسایکل دەکرێت، بێ سنوور دەتوانرێت دووبارە بەکاربهێنرێتەوە، وزە پاشەکەوت دەکات و دەردانی گازی ژەهراوی کەمدەکاتەوە |
ڕیسایکلکردن بۆ زەوی زۆر گرنگە. دەبە ئەلەمنیۆمەکان لە سەرانسەری جیهاندا زۆر ڕیسایکل دەکرێن. نزیکەی 66-71%ی دەبە ئەلەمنیۆمەکان ڕیسایکل دەکرێن . پرۆسەی ڕیسایکلکردن بۆ ئەلەمنیۆم زۆر بە باشی کاردەکات. تا ٩٠٪ ئەلەمنیۆم دووبارە بەکاردەهێنرێتەوە. ئەمەش وا دەکات دەبە ئەلەمنیۆمەکان ببێتە هەڵبژاردەیەکی زۆر باش بۆ هەسارەکە. دەتوانیت چەندین جار دەبە ئەلەمنیۆمەکان ڕیسایکل بکەیت بەبێ ئەوەی کوالیتی لەدەست بدەیت.
هەروەها دەتوانرێت چەندین جار بتڵی شووشە ڕیسایکل بکرێت. بەڵام تەنها نزیکەی ٣١-٣٤%ی شووشەی شووشە لە سەرانسەری جیهاندا ڕیسایکل دەکرێن. ڕیسایکلکردنی شووشە وزەیەکی زۆر بەکاردەهێنێت. بوتڵی پلاستیکی کەمترین ڕیسایکل دەکرێت. تەنها 14-18%ی شووشەی پلاستیکی ڕیسایکل دەکرێن. زۆربەی شووشە پلاستیکیەکان لە زبڵدانەکان یان لە زەریادا کۆتایی دێت. ئەمەش کێشەی پیسبوونی پلاستیک زیاتر دەکات.
گواستنەوەی دەفری خواردنەوە پارەی تێدەچێت و کاریگەری لەسەر زەوی دەبێت. دەبە ئەلەمنیۆمەکان سووکن و ئاسانن بۆ کۆکردنەوە. ئەمەش دەتوانێت تێچووی گواستنەوە تا ٤٠% کەم بکاتەوە بە بەراورد بە شووشەی شووشە. بوتڵی شووشە قورسە و بە ئاسانی دەشکێت. ئەمەش بە واتای زیادبوونی تێچووی گواستنەوە و پیسبوونی زیاترە. شووشەی پلاستیکی سووکترینە. کەمترین تێچووی گواستنەوەیان هەیە، بەڵام هێشتا زیان بە ژینگە دەگەیەنن بەهۆی پیسبوون و کەمی ڕێژەی ڕیسایکلکردن.
بەکارهێنانی کەرەستەی سووک و ڕیسایکل کراو یارمەتی زەوی دەدات. دەبە ئەلەمنیۆمەکان سووکن و ناوەڕۆکی زۆری ڕیسایکل کراویان تێدایە . باشترین تێکەڵە بە تێچووی کەم و ڕیسایکلکردنی باش و زیانێکی کەمتر بە هەسارەکە دەدەن. هەڵبژاردنی دەبە ئەلەمنیۆمەکان یارمەتیت دەدات شوێنپێی کاربۆنەکەت کەم بکەیتەوە و زەوی پاکتر ڕابگریت.
هەڵبژاردنی پاکەتێکی گونجاو یارمەتی کارەکەت و زەوی دەدات. ئێستا زۆرێک لە کۆمپانیاکانی خواردنەوە دەبە بەکاردەهێنن چونکە بۆ هەسارەکە باشترە. نموونە و لێکۆڵینەوە ڕاستەقینەکان نیشان دەدەن کە بۆچی دەبە هەڵبژاردەیەکی زیرەکن.
کۆمپانیای کۆکاکۆلا لە ساڵی ٢٠٢٠ گۆڕانکارییەکی گەورەی ئەنجامدا، کۆمپانیاکە دەستیکرد بە بەکارهێنانی دەبە ئەلەمنیۆمی زیاتر لە بەریتانیا و ئەمریکا. ئەمەش چەند ئەنجامێکی گرنگی لێکەوتەوە:
کۆمپانیای کۆکاکۆلا لە ماوەی یەک ساڵدا ڕێژەی دەردانی کاربۆنی لە پاکەتەکانەوە بە ڕێژەی 20% کەمکردەوە.
کۆمپانیاکە ڕێژەی ڕیسایکلکردنی لە ٦٠% بۆ ٧٥% بەرزکردەوە لەو شوێنانەی کە دەبەی زیاتری بەکارهێناوە.
کڕیارەکان سەرنجیان دا بە سویچەکە. زۆر کەس پێیان وابوو کۆکاکۆلا دوای گۆڕانکارییەکە زیاتر دۆستی ژینگەیە.
کۆمپانیاکە سەرەتا پارەی زیاتری خەرج کرد، بەڵام دواتر پاشەکەوتی کرد. گەیاندنی هەرزانتر و بەهای زیاتر لە دەبە ڕیسایکل کراوەکانەوە یارمەتی پاشەکەوتکردنی پارەی دا.
دەتوانن لەوە فێربن کە کۆکاکۆلا کردوویەتی. بەکارهێنانی دەبە دەتوانێت یارمەتیت بدات شوێنپێی کاربۆنەکەت ببڕیت و براندەکەت باشتر دەربکەوێت و بە تێپەڕبوونی کات پارە پاشەکەوت بکەیت.
تێبینی: دەبەی ئەلەمنیۆم زۆر گرنگە لە بازاڕی جیهانیدا. بەهایان دەیتوانی بگاتە... 58.25 ملیار دۆلار لە ساڵی 2024 . توێژینەوەکان دەڵێن ڕیسایکلکردنی دەبە بە باشی کاردەکات. دەتوانیت ماددەیەکی زۆر وەربگریتەوە و بەهێزی بیهێڵیتەوە. هەندێک لێکۆڵینەوە دەریدەخەن کە پڕکردنەوەی دەبە بە کەف دەتوانێت بەرهەمی نوێ دروست بکات کە وزە هەڵدەمژێت. ئەمەش واتە دەتوانرێت دەبە بۆ زیاتر لە خواردنەوە بەکاربهێنرێت.
لێرەدا خشتەیەکی سادە بۆ بەراوردکردنی هەڵبژاردە سەرەکییەکانی پاکەتکردن دەخەینەڕوو:
جۆری پاکەتکردن |
ڕێژەی ڕیسایکلکردن (%) |
شوێنپێی کاربۆن (کیلۆگرام CO2e/تۆن، ڕیسایکل کراو) |
تێچووی گواستنەوە |
توانای دووبارە بەکارهێنانەوە |
بەکارهێنانی بازاڕ |
|---|---|---|---|---|---|
دەبە ئەلەمنیۆمەکان |
66-71 |
١٦٠٠ |
نزم |
بێکۆتایی |
جیهانی، گەشە دەکات |
شووشەی شووشە |
31-34 |
4 هەزار |
بەرز |
بێکۆتایی |
پریمیۆم، ناوخۆیی |
شووشەی پلاستیکی |
14-18 |
2 هەزار |
نزمترین |
سنووردار |
بەکۆمەڵ، کەم تێچووی |
دەتوانن ببینن کە دەبە ڕێژەی ڕیسایکلکردنیان بەرزە، شوێنپێی کاربۆنی کەم و تێچووی ناردنی کەمیان هەیە. هەروەها دەبە پشتگیری لە بیرۆکە و بەکارهێنانی نوێ دەکەن. کاتێک دەبە ئەلەمنیۆم هەڵدەبژێریت، یارمەتی زەوی دەدەیت و پشتگیری داهاتوویەکی پاکتر دەکەیت.
کاتێک کە هەڵدەبژێریت دەبەی ئەلەمنیۆم , تۆ یارمەتی ژینگە دەدەیت. دەبە ئەلەمنیۆمەکان وزەی کەمتر بەکاردەهێنن لە چاو پاکەتەکانی تر. هەروەها مادەی ڕیسایکل کراویان زیاترە لە ناوەوە. لە ئەمریکا زۆربەی دەبە ئەلەمنیۆمەکان نزیکەی ٦٨% ڕێژەی ڕیسایکل کراویان هەیە. شووشەی پلاستیکی تەنها نزیکەی 3% ڕێژەی ڕیسایکل کراویان هەیە. بەکارهێنانی زیاتری ئەلەمنیۆمی ڕیسایکل کراو یارمەتی کەمکردنەوەی دەردانی کاربۆن دەدات. لە ساڵی ٢٠٠٦ تا ٢٠١٦، پیشەسازییەکە ڕێژەی دەردانی CO2ی بە ڕێژەی ٣١% کەمکردەوە.
لێرەدا خشتەیەک دەخەینەڕوو کە دەبە ئەلەمنیۆم بەراورد دەکات بە شووشەی پلاستیک و بژاردەی تر :
پێوەرەکانی کاریگەری بەرهەمهێنان |
دەبە ئەلەمنیۆمەکان |
شووشەی پلاستیکی / بەدیلەکان |
|---|---|---|
ڕێژەی جیهانی ڕیسایکلکردن |
69% |
N/A |
ڕێژەی ڕیسایکلکردنی یەکێتی ئەوروپا (2017) |
74.5% |
N/A |
ڕێژەی ڕیسایکلکردنی ئەمریکا |
زیاتر لە 70% |
نزیکەی 29% (بوتڵی پلاستیکی) |
ناوەڕۆکی ڕیسایکل کراو لە ئەمریکا |
68% |
3% (بوتڵی پلاستیکی) |
کەمکردنەوەی دەردانی هاوتای CO2 |
کەمبوونەوەی 31% (2006 بۆ 2016) |
N/A |
شوێنپێی کاربۆنی بەراورد بە پاکەتەکانی بیرە |
کەمترین لە نێوان کەرەستەکاندا |
بەرزترە لە دەبە ئەلەمنیۆمەکان |
دەبە ئەلەمنیۆمەکان لە سەرانسەری جیهاندا زۆر ڕیسایکل دەکرێن. ئەمەش وزە و سەرچاوەکان پاشەکەوت دەکات هەر جارێک بەکاریان دەهێنیت. بازاڕی دەبە ئەلەمنیۆمەکان بە خێرایی گەشە دەکات. زۆر کەس لە شارەکان حەزیان لە دەبەیە چونکە بەکارهێنانی ئاسانە و دووبارە بەکارهێنانەوە.
دەبە ئەلەمنیۆمەکان ئاسانن و هەرزانن بۆ گواستنەوە. سووکن، بۆیە دەتوانیت زیاتر لەسەر بارهەڵگر یان پالێتێک جێی بکەیتەوە. ئەمەش سووتەمەنی پاشەکەوت دەکات و تێچووی گواستنەوە کەم دەکاتەوە. بوتڵی شووشە قورسە و بە ئاسانی دەشکێت. ئەمەش وا دەکات تێچووی زیاتریان هەبێت بۆ ناردن و پاککردنەوە. شووشەی پلاستیکی سووکە، بەڵام وەک دەبە ئەلەمنیۆمەکان ڕیسایکل ناکرێن.
دەبە ئەلەمنیۆمەکان بە باشی کۆدەبنەوە و پێویستیان بە پاککردنەوەی زیادە نییە. ئەمەش وایان لێدەکات بۆ گەشتە دوور و درێژەکان باش بن. هەڵبژاردنی دەبە ئەلەمنیۆمەکان یارمەتی کەمکردنەوەی پیسبوون و تێچووی خواردنەوەکانت دەدات.
دەبە ئەلەمنیۆمەکان دەتوانرێت دووبارە و سێبارە دووبارە بەکاربهێنرێنەوە. دەتوانیت چەندین جار بتوێنیتەوە و بەکاریان بهێنیتەوە بەبێ ئەوەی کوالیتی لەدەست بدەیت. نزیکەی 75%ی هەموو ئەو ئەلەمنیۆمانەی کە تا ئێستا دروستکراون تا ئەمڕۆش بەکاردەهێنرێن . ئەمەش ئەوە دەردەخات کە سیستەمی ڕیسایکلکردن چەندە بەهێزە بۆ دەبە ئەلەمنیۆمەکان. لە ئەمریکا تێکڕای ڕێژەی ڕیسایکل کراو لە دەبەدا ٧١% یە. ئەمەش زۆر بەرزترە لە شووشە یان شووشەی پلاستیکی.
لێرەدا هێڵکارییەک هەیە کە ڕێژەی ڕیسایکلکردن بۆ جۆرە جیاوازەکانی پاکەتکردن نیشان دەدات :
سیستەمی ڕیسایکلکردن بۆ دەبە ئەلەمنیۆمەکان زۆر بە باشی کاردەکات. نزیکەی 96.7%ی ئەلەمنیۆمی ڕیسایکل کراو دەبێتە دەبەی نوێ. ئەمەش مادەکە لە زبڵدانەکان دوور دەخاتەوە. ئەلەمنیۆم بەنرخە، بۆیە خەڵک دەیانەوێت ڕیسایکلی بکەن. کاتێک دەبە ئەلەمنیۆم هەڵدەبژێریت، یارمەتی پاک ڕاگرتنی هەسارەکە دەدەیت و پشتگیری لە ڕیسایکلکردن دەکەیت.
کاتێک خواردنەوەیەک تەواو دەکەیت، ئەوەی دواتر ڕوودەدات گرنگە. شێوازی مامەڵەکردنمان لەگەڵ دەفرەکان دوای بەکارهێنان کاریگەری لەسەر زەوی هەیە. باشتر وایە ئەو پاکەتانە هەڵبژێریت کە ئازاری سروشت نادات کاتێک فڕێ دەدرێن یان دووبارە بەکاردەهێنرێنەوە.
بوتڵی شووشە زیاتر زیان بە ژینگە دەگەیەنێت لە شووشەی پلاستیکی . قورسن و پێویستیان بە وزەیەکی زۆرە بۆ دروستکردن و دووبارە بەکارهێنانەوە.
دەبە ئەلەمنیۆمی ڕیسایکل کراو باشترین هەڵبژاردنە بۆ خواردنەوە گازییەکان. وزەی کەمتر بەکاردەهێنن و دەتوانرێت چەندین جار دووبارە بەکاربهێنرێنەوە.
بوتڵی پلاستیکی لە هەموو شوێنێک بەکاردێت، بەڵام زبڵ و پیسبوونی زۆر دروست دەکات. زۆربەیان وەک پارچەی بچووک کە پێیان دەوترێت مایکرۆپلاستیک لە زەریادا کۆتایی دێت.
توێژینەوەکان دەڵێن دەبە ئەلەمنیۆمەکان کاریگەرییەکی بچووکتریان لەسەر کۆتایی تەمەنیان هەیە لە چاو شووشە یان پلاستیک. سووکترن و وزەی کەمتر بەکاردەهێنن و دەتوانرێت بۆ هەمیشە دووبارە بەکاربهێنرێنەوە بە تەنها نزیکەی 5%ی وزەی پێویست بۆ دروستکردنی نوێ.
بوتڵی شووشە، تەنانەت ئەگەر ڕیسایکلیشی بکەیت، هەر وزەیەکی زۆر بەکاردەهێنێت و پیسبوونی زیاتر دروست دەکات، چونکە قورسە.
شووشەی پلاستیکی هەر جارێک کە ڕیسایکل دەکرێن کوالیتی لەدەست دەدات. زۆربەیان سەدان ساڵ لە زبڵدانەکان یان زەریاکان دەمێننەوە.
دەبە ئەلەمنیۆمەکان هەندێک مەترسییان هەیە لە کانگاکردندا، بەڵام هێشتا لە کۆتایی تەمەنیاندا زیانێکی کەمتریان هەیە لە چاو شووشە یان پلاستیک.
باشترین ڕێگا بۆ یارمەتیدانی زەوی ئەوەیە کە کەمتر پاکەتێکی یەکجار بەکارهێنان بەکاربهێنیت، گرنگ نییە لە چی دروستکراوە.
لە شوێنەکانی وەک ئەوروپای ڕۆژئاوا، دەبە ئەلەمنیۆمەکان کەمترین کاریگەری لەسەر کەشوهەوا هەیە. ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە وزەی پاک بەکاردەهێنن و زۆر ڕیسایکل دەکەن. لە شوێنەکانی تریش وەک چین دروستکردنی ئەلەمنیۆم دەبێتە هۆی پیسبوونی زیاتر ئەگەر خەڵوز بۆ وزە بەکاربهێنرێت. ڕیسایکلکردن یارمەتیدەرە بۆ کەمکردنەوەی پیسبوون بۆ هەردوو ئەلەمنیۆم و شووشە، بەڵام بەو ڕادەیە بۆ پلاستیک نا.
زۆر شتی باشت دەست دەکەوێت کاتێک دەبە ئەلەمنیۆمی بەردەوام بۆ خواردنەوەکانت هەڵدەبژێریت. ئەم سوودانە یارمەتی بزنسەکەت و کڕیارەکانت و زەوی دەدەن.
پۆلی سوودەکان |
سوودی ژمارەیی |
|---|---|
ڕەخساندنی هەلی کار |
زیاتر لە ١٠٠ هەزار کار لە کۆکردنەوە، ڕیزکردن، دووبارە پرۆسێسکردنەوە |
زیادکردنی مووچە |
ساڵانە 2.1-5 ملیار دۆلار زیادکردنی کرێی پیشەسازی |
کەمکردنەوەی پاشماوە |
ساڵانە 1.3 ملیۆن تۆن ئەلەمنیۆم لە زبڵدانەکان دوور دەخرێتەوە |
چالاکیی ئابووری لە فرۆشتنەوە |
1.6 ملیار دۆلار لە فرۆشتنی ساڵانەی ئەلەمنیۆمی ڕیسایکل کراو |
پاشەکەوتکردنی وزە |
وزەی پێویست پاشەکەوت دەکرێت بۆ ئەوەی بۆ ماوەی ساڵێک کارەبا بۆ یەک ملیۆن و نیو ماڵ کاربکات |
کەمکردنەوەی دەردانی گازی گەرمخانەیی |
ساڵانە 12.1 ملیۆن تۆن CO2e کەم دەکرێتەوە (وەک لابردنی 2.6 ملیۆن ئۆتۆمبێل) |
هەروەها یارمەتی زەوی دەدەیت بە بەکارهێنانی دەبە کە دەتوانرێت دووبارە و دووبارە بەکاربهێنرێتەوە. ڕیسایکلکردنی دەبە ئەلەمنیۆمەکان نزیکەی ٩٥% وزەی کەمتر بەکاردەهێنێت لە چاو دروستکردنی دەبەی نوێ. ئەمەش پارە پاشەکەوت دەکات و شوێنپێی کاربۆنەکەت کەم دەکاتەوە. سوودەکانی کڕینی دەبە ئەلەمنیۆمی بەردەوام بۆ بەرهەمهێنەرانی خواردنەوەکان بریتین لە بەرزبوونەوەی ڕێژەی ڕیسایکلکردن و کەمتر پاشەڕۆ. لە ئەمریکا نزیکەی 45%ی دەبە ڕیسایکل دەکرێن، بەڵام لە شوێنەکانی وەک بەرازیل و ئەڵمانیا نزیکەی 100%. ئەگەر زیاتر ڕیسایکل بکەیت، دەتوانیت وەک ئەم وڵاتە سەرەکیانە بیت.
سوودەکانی کڕینی دەبە ئەلەمنیۆمی بەردەوام بۆ بەرهەمهێنەرانی خواردنەوەکان تەنها پەیوەندی بە زەویەوە نییە. تۆ یارمەتی دروستکردنی هەلی کار دەدەیت، مووچە بەرز دەکەیتەوە و بەهای زیاتر لە هەموو دەبەیەکەوە بەدەست دەهێنیت. هەروەها نیشانی کڕیارەکانت دەدەیت کە گرنگی بە هەسارەکە دەدەیت. کاتێک دەبە ئەلەمنیۆمەکان هەڵدەبژێریت، یارمەتیدەر دەبیت لە دروستکردنی جیهانێکی پاکتر و سەوزتر بۆ هەمووان.
شووشە شووشەییەکان جوان دەردەکەون و هەست بە بەهێزی دەکەن. زۆر کەس پێیان وایە هەڵبژاردەیەکی باشن بۆ خواردنەوەکان. بەڵام دروستکردنی شووشەی شووشە وزە و کەرەستەی خاو زۆر بەکاردەهێنێت. کارگەکان دەبێت خۆڵ و کانزاکان بە گەرمییەکی زۆر بەرز بتوێننەوە بۆ دروستکردنی شووشە. ئەمەش وزەی زیاتری دەوێت لە دروستکردنی شووشەی پلاستیکی یان دەبە ئەلەمنیۆم. بۆ نموونە دروستکردنی شووشەی شووشە بۆ بیرە بەکاردێت دەربارەی 17.5 مێگاجۆل وزە بۆ هەر لیترێک. هەروەها بۆ هەر لیترێک نزیکەی ٨٤٢ گرام دووەم ئۆکسیدی کاربۆن دروست دەکات. ئەمەش زۆر زیاترە لە جۆرەکانی تری پاکەتکردن.
بەکارهێنانی شووشەی ڕیسایکل کراو یارمەتی پاشەکەوتکردنی وزە دەدات. ئەگەر 10% شووشەی ڕیسایکل کراو زیاتر زیاد بکەیت، ئەوا نزیکەی 5% ڕێژەی دەردانی گازی ژەهراوی کەم دەکەیتەوە. هێشتا شووشەی شووشەیی قورسترە لە پاکەتەکانی تر. بۆ هەر شووشەیەک پێویستت بە مادەی زیاترە. خەڵک حەزیان لە شووشەیە چونکە سەلامەتە و دەتوانرێت چەندین جار دووبارە بەکاربهێنرێتەوە. بەڵام پاکەتکردنی سووکتر وەک کارتۆن و شووشەی پلاستیکی وزەی کەمتر و سەرچاوەی کەمتر بەکاردەهێنێت.
جۆری پاکەتکردن |
بەکارهێنانی وزە (MJ/l) |
دەردانی CO2 (g CO2 eq/l) |
ڕێژەی ڕیسایکلکردن (ئەمریکی/یەکێتی ئەوروپا/بەریتانیا) |
|---|---|---|---|
شووشەی شووشە |
17.5 |
842 |
31.3% / 80.1% / 74.2% |
دەبە ئەلەمنیۆمەکان |
11.3 |
574 |
67% (ئەمریکی) |
کارتۆن/PET/جانتا |
کەمتر |
کەمتر |
N/A |
تێبینی: توێژینەوەیەک دەڵێت شووشەی شووشە کەمترین بەردەوامی هەیە بۆ شەراب. زۆرترین ماددی و وزە بەکاردەهێنن.
ناردنی شووشەی شووشە سەختە. شووشە زۆر قورسترە لە پلاستیک یان ئەلەمنیۆم. کێشی یەک پەرداخی شووشەیی دەگاتە ٦.٣ پەرداخی پلاستیکی. ئەم کێشە زیادەیە واتە بارهەڵگرەکان سووتەمەنی زیاتر بەکاردەهێنن بۆ جوڵاندنی شووشەی شووشە. هەروەها پێویستت بە پاکەتێکی زیادە بۆ ئەوەی شووشە نەشکێت. کەمتر شووشەی شووشەیی لەسەر هەر بارهەڵگرێک جێی دەبێتەوە. ئەمەش تێچووی گواستنەوە و پیسبوون بەرز دەکاتەوە.
بوتڵی شووشە قورسە و بە ئاسانی دەشکێت.
بارهەڵگرەکان سووتەمەنی زیاتر بەکاردەهێنن بۆ گواستنەوەیان.
بۆ ئەوەی بە سەلامەتی بمێننەوە پێویستە پاکەتێکی زیادە.
کەمتر شووشە لەسەر هەر بارهەڵگرێک جێی دەبێتەوە، بۆیە تێچوونەکان بەرز دەبنەوە.
زیاتر بەکارهێنانی سووتەمەنی بە واتای زیاتر دەردانی کاربۆن دێت.
شووشەکە لە کوێ دروست دەکەیت گرنگە. ئەگەر کارگەکە خەڵوز یان وزەی پیس بەکاربهێنێت، کاریگەرییەکەی خراپتر دەبێت. لەگەڵ دروستکردنی شووشەی زیاتر، دەردانی گازی ژەهراوی و بەکارهێنانی سەرچاوەکانیش بەرز دەبێتەوە.
دەتوانیت دووبارە و سێبارە بوتڵی شووشە ڕیسایکل بکەیت بەبێ ئەوەی کوالیتی لەدەست بدەیت. لە ئەمریکا، تەنها نزیکەی 30%ی شووشە شووشەییەکان ڕیسایکل دەکرێن . ئەمە بریتیە لە زۆر کەمترە لە ئەوروپا . هەندێک لە وڵاتانی ئەوروپی زیاتر لە 85%ی شووشەکانیان ڕیسایکل دەکەن. ئەمریکا کێشەی وەک شووشەی شکاو و ڕیسایکلکردنی پیس و سیستەمی ڕیسایکلکردنی لاوازی هەیە. هەندێک لە ویلایەتەکان کە بەرنامەی گەڕانەوەی پارەی دانراویان هەیە باشتر کاردەکەن. بەڵام هێشتا زۆرێک لە شووشەکان لە زبڵدانەکاندا کۆتاییان دێت.
لە ساڵی ٢٠٢١دا نزیکەی ٣٥ ملیار بوتڵی شووشە لە ئەمریکا فرۆشراون.
72%ی ئەم بوتڵانە فڕێدراون نەک ڕیسایکل کراون.
وڵاتانی وەک بەلجیکا و سوید زیاتر لە ٩٠٪ شووشەکانیان ڕیسایکل دەکەن.
بەرنامەی باشتری ڕیسایکلکردن و لیبێڵی ڕوون یارمەتی بەرزکردنەوەی ڕێژەی ڕیسایکلکردن دەدەن.
ئەگەر بە باشی ڕیسایکل بکرێت، شووشە دەتوانێت تا ٩٥%ی شووشە نوێیەکان پێکبهێنێت.
ئامۆژگاری: دەتوانیت یارمەتی ڕیسایکلکردن بدەیت بە پشتگیریکردنی سیستەمی گەڕانەوەی پارەی دانراو و لیبێڵی باشتر.
کاتێک خواردنەوەیەک لەناو شووشەیەکدا تەواو دەکەیت، ئەوەی دواتر ڕوودەدات گرنگە بۆ زەوی. دەتوانرێت شووشەی شووشە دووبارە بەکاربهێنرێتەوە، دووبارە بەکاربهێنرێتەوە، یان فڕێ بدرێتە زبڵدانێک. هەر هەڵبژاردنێک بە شێوەیەکی جیاواز کاریگەری لەسەر هەسارەکە دەبێت.
هەندێک کەس پێیان وایە هەمیشە شووشە باشترینە چونکە سروشتییە و دەتوانرێت دووبارە بەکاربهێنرێتەوە. بەڵام ئەوەندە سادە نییە. ئەوەی لەگەڵ شووشەی شووشەدا ئەنجامی دەدەیت دوای بەکارهێنانی، چۆنیەتی کاریگەری لەسەر ژینگە دەگۆڕێت.
شووشەی شووشە زیاتر ئازاری زەوی دەدات لە شووشەی پلاستیکی کاتێک فڕێ دەدرێت. ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە ڕیسایکلکردنی شووشە وزەیەکی زۆر بەکاردەهێنێت بۆ توانەوەی.
ئەگەر جارێکی تر بوتڵی شووشە بەکاربهێنیتەوە، یارمەتی زەوی دەدەیت. بەکارهێنانی تەنها جارێکی تر دەتوانێت کاریگەرییەکانی نزیکەی 40% . بەڵام دوای ئەوەی چەندین جار بەکاری دەهێنیت، کاریگەرییە باشەکانی خاو دەبنەوە. هەروەها شوشتن و جوڵاندنی شووشە وزە بەکاردەهێنێت.
بۆ ئەوەی هەمان کاریگەری بوتڵی پلاستیکی (PET) هەبێت، پێویستە بوتڵێکی شووشەیی ٧ بۆ ٣٠ جار دووبارە بەکاربهێنیتەوە. ژمارەکە بەندە بەو شتەی کە تۆ پێوانە دەکەیت.
ڕیسایکلکردنی شووشە شتەکانی وەک خۆڵ و خۆڵەمێشی سۆدە و بەردی لیمۆ ڕزگار دەکات. هەروەها وزەی کەمتر بەکاردەهێنێت و گازی گەرمخانەیی کەمتر دروست دەکات. بۆ هەر 10% زیاتر شووشەی ڕیسایکل کراو (کە پێی دەوترێت کولێت)، کارگەکان 2-3% وزەی کەمتر بەکاردەهێنن.
لە ئەمریکا، نزیکەی… 31% ی شووشەی شووشە ڕیسایکل دەکرێن. هەندێک شوێن وەک کالیفۆرنیا زیاتر لە ٨٠٪ ڕیسایکل دەکەن. کاتێک شووشە ڕیسایکل دەکەیت، زیاتر لە تۆنێک سەرچاوەی سروشتی پاشەکەوت دەکەیت بۆ هەر تۆنێک کە ڕیسایکل دەکرێت.
ڕیسایکلکردنی شووشە سیستەمێکی لوپی داخراوە. ئەمەش واتە شووشە کۆنەکان دەبنە شووشەی نوێ، بەبێ هیچ پاشەڕۆیەکی زیادە.
ڕیسایکلکردنی شووشە یارمەتی کارگەکانیش دەدات. گەرمی پێویست بۆ توانەوەی شووشە دادەبەزێنێت و یارمەتی کورەکان دەدات بۆ ماوەیەکی زیاتر.
ڕیسایکلکردنی تاکە ڕژێم، کە هەموو شتێک لە یەک سەبەتەدا دەڕوات، دەتوانێت کێشە دروست بکات. زبڵەکانی تر دەتوانن تێکەڵ ببن و شووشە قورستر بکەن بۆ دووبارە بەکارهێنانەوە. هەندێک جار، ئەو شتانەی کە ناتوانرێت ڕیسایکل بکرێنەوە لە سەبەتەدا کۆتاییان دێت. ئەمەش پێی دەوترێت 'wish-cycling' و وا دەکات ڕیسایکلکردن کەمتر کار بکات.
تێبینی: تەنانەت ئەگەر بوتڵی شووشەش ڕیسایکل یان بەکاری بهێنیتەوە، بەزۆری زیاتر زیان بە زەوی دەگەیەنێت لە شووشەی پلاستیکی. وزە و ئاوی زیاتر بەکاردەهێنن و گازی گەرمخانەیی زیاتر دروست دەکەن.
ئەگەر دەتەوێت یارمەتی زەوی بدەیت، هەوڵبدە بتڵی شووشە بگەڕێنیتەوە بۆ دووبارە بەکارهێنانەوە یان دووبارە بەکارهێنانەوە کاتێک دەتوانیت. پشتگیری لە بەرنامەکانی گەڕانەوەی پارەی پێشەکی لە ناوچەکەتدا بکە. ئەم بەرنامانە یارمەتیدەرن بۆ ئەوەی شووشەکان لە زبڵدانەکان دوور بخرێنەوە و ڕیسایکلکردن باشتر کاربکات. لەبیرت بێت، هەر جارێک کە شووشەیەکی شووشەیی ڕیسایکل دەکەیت یان دووبارە بەکاری دەهێنیتەوە، یارمەتی پاشەکەوتکردنی وزە و سەرچاوەکان دەدەیت.
شووشەی پلاستیکی لە هەموو شوێنێک هەیە کە سەیری دەکەیت. هەرزانن و دروستکردنیان ئاسانە. زۆربەیان لە PET دروست دەکرێن کە لە نەوت و غازەوە دێت. کارگەکان دەتوانن زۆر بە خێرایی ملیۆنان شووشە دروست بکەن. لەوانەیە پرسیار بکەیت کە ئایا ئەمە ڕێگەیەکی باشە بۆ دروستکردنی شووشە؟ لێرەدا خشتەیەک دەخەینەڕوو کە چەند ڕاستییەکی گرنگ سەبارەت بە دروستکردنی شووشەی پلاستیک نیشان دەدات:
ناوی مەتری |
پێناسە |
پێوەرەکانی پیشەسازی (ئەمریکی) |
سوودەکان |
سنووردارکردنەکان |
|---|---|---|---|---|
کارایی بەکارهێنانی ئاو |
ئاوی بەکارهێنراو بۆ هەر شووشەیەک کە بەرهەم هێنراوە |
8-12 گاڵۆن/بوتڵ (ئاسایی) |
ئاو پاشەکەوت دەکات، تێچوون کەم دەکاتەوە |
سەرچاوەی ئاو نیشان نادات |
بەکارهێنانی وزە بۆ هەر یەکەیەک |
وزە بەکاردێت بۆ دروستکردنی یەک شووشە |
1.5-2.5 کیلۆوات کاتژمێر/بوتڵ (ئاسایی) |
تێچوون کەم دەکاتەوە، یارمەتی ژینگە دەدات |
پێویستی بە چاودێری بەردەوام هەیە |
ڕێژەی بەرهەمە ناتەواوەکان |
ڕێژەی سەدی ئەو شووشەیانەی کە پێش ناردنی کەموکوڕییان هەیە |
0.5-1% (ئاسایی) |
کوالێتی بەرز دەهێڵێتەوە، براندەکەت دەپارێزێت |
لەوانەیە دوای ناردنی کەموکوڕی لەدەست بدات |
ڕێژەی سەدی ماددە ڕیسایکل کراوەکان |
بڕی مادەی ڕیسایکل کراو لە هەر شووشەیەکدا |
20-30% (ئاسایی) |
کەمتر پلاستیکی نوێ بەکاردەهێنێت، بەردەوامیی باشتر دەکات |
سنووردارە بەهۆی دابینکردن و تێچووی مادەی ڕیسایکل کراو |
ڕێژەی تێکچوونی زیندەیی |
چەند خێرا بوتڵەکان لە ژینگەدا تێکدەچن |
20-40% لە 6 مانگدا (ئاسایی) |
بەرپرسیارێتی ژینگەیی نیشان دەدات |
لەگەڵ مەرجەکاندا دەگۆڕێت |
شوێنپێی کاربۆنی بۆ هەر شووشەیەک |
دەردانی کاربۆن بۆ هەر شووشەیەک کە دروست دەکرێت |
0.4-0.6 کیلۆگرام/بوتڵ (ئاسایی) |
یارمەتی کەمکردنەوەی دەردانی گازی ژەهراوی دەدات، کڕیارانی دۆستی ژینگە ڕادەکێشێت |
تەنها کاربۆن دەگرێتەوە نەک هەموو کاریگەرییەکان |
بوتڵی پلاستیکی ئاو و وزەیەکی زۆر بەکاردەهێنێت. هەندێک کۆمپانیا زیاتر مادەی ڕیسایکل کراو زیاد دەکەن بۆ یارمەتیدانی زەوی. بەڵام زۆربەی بوتڵەکان هێشتا لە پلاستیکێکی نوێ دروست دەکرێن. شوێنپێی کاربۆنیان لە شووشەی شووشە کەمترە. بەڵام بەرزترە لە دەبە ئەلەمنیۆمەکان.
شووشەی پلاستیکی زۆر باشە بۆ گواستنەوەی خواردنەوەکان. سووک و بەهێزن. ئەمەش پارە و وزە پاشەکەوت دەکات. لێرەدا چەند هۆکارێک دەخەینەڕوو کە بۆچی شووشەی پلاستیکی بۆ گواستنەوە باشە:
شووشەی PET زۆر سووکترە لە شووشەی شووشە. کێشی بوتڵێکی پلاستیکی نزیکەی ٢٠-٣٠ گرامە. بوتڵێکی شووشەیی دەتوانێت کێشی ٢٠٠ گرام بێت.
بارهەڵگرەکان سووتەمەنی کەمتر بەکاردەهێنن بۆ جوڵاندنی شووشەی پلاستیکی.
بوتڵی پلاستیکی بە ئاسانی ناشکێت. ئەمەش واتە لە کاتی ناردنی شووشەدا کەمتر شووشە لەدەست دەچێت.
دروستکردن و جوڵاندنی شووشەی پلاستیکی وزەی کەمتر بەکاردەهێنێت لە چاو شووشە. ئەمەش یارمەتی کۆمپانیاکان دەدات پارە پاشەکەوت بکەن.
دەتوانیت بوتڵی پلاستیکی زیاتر لەسەر هەر بارهەڵگرێک دابنێیت. بەمەش شوێن و پارە پاشەکەوت دەکات. پێویستت بە پاکەتێکی زیادە نییە بۆ ئەوەی بە سەلامەتی بمێننەوە. ئەم شتانە وا دەکات بوتڵی پلاستیکی ببێتە هەڵبژاردەیەکی باش بۆ ئەو کۆمپانیایانە کە دەیانەوێت کەمتر خەرج بکەن.
لەوانەیە پێت وابێت ڕیسایکلکردنی شووشەی پلاستیکی ئاسانە. بەڵام سادە نییە. کەمتر شووشەی پلاستیکی ڕیسایکل دەکرێن لە چاو دەبە ئەلەمنیۆمەکان یان شووشە. زۆرێک لە شووشە پلاستیکیەکان لە زبڵدانەکان یان لە زەریادا کۆتاییان دێت. لێرەدا خشتەیەک دەخەینەڕوو کە چەند ڕاستی و کێشەیەکی ڕیسایکڵکردنی شووشەی پلاستیکی نیشان دەدات:
بنچمارک / لایەن |
وردەکاری / ژمارەکان |
|---|---|
ڕێژەی دووبارە بەکارهێنانەوەی شووشەی PET (ئۆسترالیا) |
74% لەگەڵ پلانی وەبەرهێنان , 36% لەگەڵ کۆکردنەوەی لای جادە |
پاشەکەوتکردنی پاکی دەردانی گازی گەرمخانەیی (PET) |
نزیکەی 1.5 تۆن CO2-e پاشەکەوت دەکرێت بۆ هەر تۆنێک لە PET ی ڕیسایکل کراو |
کەمکردنەوەی دەردانی گازی ژەهراوی لە سووڕی ژیان (بوتڵی PET) |
27% کەمتر CO2 بە بەکارهێنانی 100% PET ڕیسایکل کراو بە بەراورد بە PET نوێ |
سوودی پاک بۆ ڕیسایکلکردنی پلاستیکە تێکەڵەکان |
نزیکەی 0.5 تۆن CO2-e پاشەکەوت دەکرێت بۆ هەر تۆنێک کە ڕیسایکل کراوە |
تەحەددیاتەکان لە ڕیسایکلکردندا |
کێشەی ڕیزکردن، پیسبوون، چەندین جۆری پلاستیک، کێشەی تێچوون |
ئەگەری ڕیسایکلکردنی لوپی داخراو |
باشترین کاردەکات بۆ PETی ڕوون و هەندێک شووشەی HDPE |
کاریگەری سیاسەت |
بەرنامەکانی گەڕانەوەی پارەی دانراو ڕێژەی کۆکردنەوە بەرز دەکەنەوە و زبڵ و خاشاک دەبڕن |
سنووردارکردنی دامەزراوەی وەرگرتنەوەی ماددە |
ڕیزکردنی پاکەت و بەستەری نەرم و نیان سەختە، هەمیشە کاریگەری تێچوون نییە |
پێشنیارەکان |
کەمتر جۆری پلاستیک بەکاربهێنە، باشترکردنی ڕیزکردن، گەشەپێدانی بازاڕەکان بۆ پلاستیکی ڕیسایکل کراو |
دەتوانیت یارمەتیت بدەیت بە پشتگیریکردنی بەرنامەکانی گەڕانەوەی پارەی دانراو. هەروەها بەکارهێنانی شووشەی دروستکراو لە PETی ڕوون یارمەتیدەرە. ئەم هەنگاوانە ڕێژەی ڕیسایکلکردن بەرز دەکەنەوە و گازە گەرمخانەییەکان دادەبەزێنن. بەڵام ڕیزکردن و پیسبوون هێشتا کێشەی گەورەن. زۆربەی بوتڵە پلاستیکیەکان ناکرێنە شووشەی نوێ. زۆرجار دەبنە بەرهەمی کوالیتی نزمتر یان تەنها زبڵ.
ئامۆژگاری: شووشە هەڵبژێرە کە ناوەڕۆکی ڕیسایکل کراویان زیاترە. پشتگیری لە ڕیسایکلکردنی باشتر بکە لە ناوچەکەتدا. ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ ئەوەی پلاستیک لە زبڵدانەکان و زەریاکان دوور بخرێتەوە.
کاتێک خواردنەوەیەک لەناو شووشەیەکی پلاستیکیدا تەواو دەکەیت، ئەوەی دواتر ڕوودەدات گرنگە بۆ زەوی. زۆربەی شووشە پلاستیکیەکان یەکێک لە سێ ڕێگاکە دەڕۆن: ڕیسایکل دەکرێن، دەسوتێنرێن، یان دەخرێنە زبڵدانێکەوە. لە هەندێک شوێن وەک ئەوروپا زیاتر بوتڵ ڕیسایکل دەکرێن یان دەسوتێنرێن بۆ ئەوەی وزە دروست بکەن. لە شوێنەکانی تردا، ڕەنگە شووشەکان فڕێ بدرێتە دەرەوە یان لە هەوای کراوەدا بسوتێنرێن.
لەوانەیە پێت وابێت هەمیشە ڕیسایکلکردن باشترینە، بەڵام ئەوەندە سادە نییە. لێرەدا چەند شتی سەرەکی دەخەینەڕوو کە دەبێت بزانیت دەربارەی ئەوەی دوای بەکارهێنانی شووشەی پلاستیکی چی بەسەر دێت:
شووشەی PET ی ڕیسایکل کراو بەزۆری کەمتر ئازاری زەوی دەدات لە چاو ئەو شووشە شووشەیانەی کە دووبارە و سێبارە بەکاری دەهێنیت. ئەمە ڕاستە کاتێک بیر لەوە دەکەیتەوە کە چەند وزەی پێویستە بۆ گواستنەوەی شووشەی قورس بۆ دوور.
شۆردن و پاککردنەوەی بوتڵی شووشە بۆ دووبارە بەکارهێنانیان پێویستی بە کارەبا و ئاوی گەرم و مادەی کیمیایی زۆرە. ئەمەش پیسبوونی زیاتر دروست دەکات.
سیستەمی گەڕانەوەی پارەدان (DRS) یارمەتی کۆکردنەوەی شووشەی پلاستیکی زیاتر دەدات بۆ دووبارە بەکارهێنانەوە. ئەم بەرنامانە داواتان لێدەکەن بوتڵی بەتاڵ بهێننەوە. دەتوانن یارمەتیدەر بن لە بەرزکردنەوەی ڕێژەی ڕیسایکلکردن و کەمکردنەوەی زبڵ و خاشاک.
بەکارهێنانی پلاستیکی ڕیسایکل کراو لە شووشەی نوێدا چانسێکی گەورەیە بۆ یارمەتیدانی زەوی . ئەگەر PET ی ڕیسایکل کراو زیاتر بەکاربهێنیت، ئەوا پیسبوونێکی کەمتر دروست دەکەیت و سەرچاوەکان پاشەکەوت دەکەیت.
کاتێک پلاستیکەکان بەراورد دەکەیت بە کانزاکانی وەک ئەلەمنیۆم، وەڵامەکە دەگۆڕێت بەپێی چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ زبڵدانەکان. هەمیشە براوەیەکی ڕوون نییە.
تا چەند شووشە دەگوازیتەوە گرنگە. ئەگەر دووبارە بوتڵی شووشەیی لە نزیک ماڵەوە بەکار بهێنیتەوە، باشترە. ئەگەر بۆ دوور بیاننێری، کێشی قورسەکەی پیسبوونی زیاتر دروست دەکات.
لێرەدا خشتەیەک هەیە کە یارمەتیت دەدات بزانیت چۆن هەڵبژاردنەکانی کۆتایی ژیان بەراورد دەکرێن:
بژاردەی کۆتایی ژیان |
هۆکارە سەرەکییەکانی کاریگەری |
تێبینی ژینگەیی |
|---|---|---|
ڕیسایکلکردن (PET) |
وزە بۆ ڕیزکردن و پرۆسێسکردن |
کاریگەری کەمتر ئەگەر ناوەڕۆکی ڕیسایکل کراو زۆر بێت |
سووتاندن (بە وزە) |
پیسبوونی هەوا، وەرگرتنەوەی وزە |
باشترە لە زبڵدان، بەڵام هێشتا پیسکەر |
زبڵدان |
بەکارهێنانی شوێن، هێواش شکاندن، شلبوونەوە |
خراپترین بۆ ژینگە |
سووتانی کراوە |
پیسبوونی هەوا، دوکەڵی ژەهراوی |
زۆر زیانبەخشە، پێشنیار ناکرێت |
دووبارە بەکارهێنانەوە (شووشە) |
شۆردن، گواستنەوە، شکاندن |
باشە ئەگەر ناوخۆیی بێت، بەڵام بەکارهێنانی وزە زۆرە |
ئامۆژگاری: دەتوانیت یارمەتی بدەیت بە هەڵبژاردنی ئەو شووشانەی کە بە پلاستیکی ڕیسایکل کراو دروستکراون و بە هێنانەوەی شووشەکان لە ڕێگەی بەرنامەکانی دانانی پارە. ئەم هەنگاوانە یارمەتی ڕیسایکلکردن دەدەن و کەمتر پاشەڕۆ دروست دەکەن.
دەتوانن یارمەتیدەر بن لە بڕیاردان لەسەر ئەوەی چی بەسەر شووشەی پلاستیکیدا دێت. کاتێک شووشەکانت ڕیسایکل دەکەیت یان دەگەڕێنیتەوە، پلاستیک لە زبڵدانەکان و زەریاکان دوور دەخەیتەوە. هەروەها یارمەتی پاشەکەوتکردنی وزە و کەمکردنەوەی پیسبوون دەدەیت. هەر شووشەیەک کە ڕیسایکل دەکەیت یارمەتی زەوی دەدات.
دەتوانیت یارمەتی هەسارەکە بدەیت بە هەڵبژاردنی پاکەتەکان کە ناوەڕۆکی ڕیسایکل کراویان زیاترە. بەکارهێنانی کەرەستەی ڕیسایکل کراو وزە پاشەکەوت دەکات و زبڵ و خاشاک کەم دەکاتەوە. ئێستا زۆرێک لە کۆمپانیا گەورەکانی خواردنەوە ئامانجیان ئەوەیە کە پلاستیکێکی ڕیسایکل کراو زیاتر لە شووشەکانیاندا بەکاربهێنن. بۆ نموونە کۆکاکۆلا بەکارهاتووە 13% PET ی ڕیسایکل کراو لە ساڵی 2021 و 17% لە 2023 . دەیانەوێت بگاتە 50% تا ساڵی 2030. هەروەها براندەکانی دیکە وەکو Keurig Dr Pepper زیاتر پلاستیک ڕیسایکل کراو بەکاردەهێنن. تەنانەت هەندێک لە بەرهەمەکان شووشە بەکاردەهێنن کە لە 100% PET ڕیسایکل کراو دروستکراون.
لێرەدا خشتەیەک دەخەینەڕوو کە نیشان دەدات کە چۆن ناوەڕۆکی PETی ڕیسایکل کراو گۆڕاوە:
ساڵ |
ناوەڕۆکی PET ی ڕیسایکل کراو (%) |
ئامانج (٪) |
|---|---|---|
2021 |
13 |
|
2022 |
15 |
|
2023 |
17 |
|
2030 |
50 |
دەتوانن بزانن کە کۆمپانیاکانی خواردنەوە ساڵانە زیاتر ناوەڕۆکی ڕیسایکل کراو بەکاردەهێنن. ئەمەش واتە پلاستیکێکی نوێ کەمتر پێویستە. هەروەها یارمەتیدەرە بۆ دروستکردنی ئابوورییەکی بازنەیی. کاتێک بەرهەمەکان بە مادەی ڕیسایکل کراو زیاتر دەکڕیت، یارمەتی زەوی دەدەیت و نیشانی کۆمپانیاکان دەدەیت کە گرنگی پێدەدەیت.
ئامۆژگاری: پشکنینی لیبێڵەکان بۆ ڕێژەی سەدی ناوەڕۆکی ڕیسایکل کراو. ئەمەش یارمەتیت دەدات پاکەتێکی باشتر بۆ ژینگە هەڵبژێریت.
بەرنامەی باشی ڕیسایکلکردن گرنگە بۆ زەوی. کاتێک پشتگیری ئەم بەرنامانە دەکەیت، یارمەتیت دەدەیت کە ماددە بەسوودەکان لە زبڵدانەکان دوور بخرێنەوە. ئێستا زۆر شوێن سیستەمی گەڕانەوەی پارەدانیان هەیە بۆ شووشە. ئەم بەرنامانە کاتێک بوتڵی بەتاڵ دەهێنیتەوە پارەت پێدەدەنەوە. لە هەندێک وڵاتدا خەڵک زیاتر لە ٩٠%ی شووشەکان دەگەڕێننەوە. ئەمەش بە واتای کەمتر زبڵ و زبڵ و خاشاک دێت.
هەروەها پاکەتکردنی دووبارە بەکارهێنەرەوە یارمەتیدەرە. هەندێک کۆمپانیا کارتۆن یان کەگ بەکاردەهێنن کە دەتوانرێت پاک بکرێتەوە و دووبارە بەکاربهێنرێتەوە. ئەمەش بەفیڕۆدان کەمدەکاتەوە و بە تێپەڕبوونی کات پارە پاشەکەوت دەکات. تەکنەلۆژیای نوێ ڕێگە بە کۆمپانیاکان دەدات کارتۆنی بەهێز لە کاغەزی ڕیسایکل کراو دروست بکەن. ئەم کارتۆنانە بۆ شیر و شەربەت باشن و شوێنپێی کاربۆنی بچووکتریان هەیە لە پلاستیک.
هەروەها بیرۆکەی نوێی وەک پاکەتکردنی قەبارەی گونجاو و چاپی دیجیتاڵی هەیە. ئەم گۆڕانکاریانە کەمتر ماددە بەکاردەهێنن و گەیاندن ئاسانتر دەکەن. کاتێک پشتگیری ئەم سیستێمانە دەکەیت، یارمەتی کەمکردنەوەی پاشماوەی پاکەتەکان دەدەیت لە داهاتوودا.
پاکەتکردن کە دەتوانرێت پڕبکرێتەوە ڕێگەیەکی زیرەکە بۆ یارمەتیدانی زەوی. بەکارهێنانی شووشە یان دەفر زیاتر لە جارێک سەرچاوەکان پاشەکەوت دەکات و پاشماوە دەبڕێت. هەندێک وڵات سیستەمی بەهێزی پڕکردنەوەیان هەیە. لە ئەڵمانیا 82%ی بیرە لە شووشەی پڕکردنەوەدا دەفرۆشرێت و نزیکەی هەموویان دەگەڕێندرێنەوە. هەروەها ئۆنتاریۆ لە کەنەدا ڕێژەی پڕکردنەوەی بیرە بەرزە. لە فلیپین 59%ی خواردنەوەکان لە شووشەی پڕکردنەوەدا دەفرۆشرێن.
ئێستا هەندێک لە براندەکان خواردنەوەکان لەناو شووشەی ئەلەمنیۆمدا دەفرۆشن کە دەتوانرێت دووبارە دابخرێتەوە. ئەم بوتڵانە دەتوانرێت دووبارە بەکاربهێنرێنەوە و یارمەتیدەر دەبن لە بڕینی پاشماوەی پلاستیک. کەگەکانی پۆڵا ستانلێس بۆ بیرە و خواردنەوەکانی تر چەندین جار پاک دەکرێنەوە و پڕ دەکرێنەوە. ئەمەش پاکەتکردن لە زبڵدانەکاندا دەهێڵێتەوە و یارمەتی زنجیرەی دابینکردنی بازنەیی دەدات.
تێبینی: سیستەمی گەڕانەوەی پارەدان و پڕکردنەوە باشترین کاردەکات کاتێک شووشە و دەفرەکان دەهێنیتەوە. ئەمەش سیستەمەکە بەهێز دەهێڵێتەوە و یارمەتی هەمووان دەدات کە زیاتر بەردەوام بن.
دەتوانیت یارمەتیدەر بیت لە گۆڕینی چۆنیەتی پاکەتکردنی خواردنەوەکان بە فێربوونی بیرۆکەی نوێ. کۆمپانیاکان بە کەرەستەی نوێ و دیزاینی زیرەک پاکەتکردن باشتر بۆ زەوی دەکەن. ئەم گۆڕانکاریانە یارمەتیت دەدەن کەمتر زبڵ دروست بکەیت و وزە پاشەکەوت بکەیت و سروشت بپارێزیت.
ئێستا زۆرێک لە براندەکان مادەی زیندەیی و کۆمپۆست بەکاردەهێنن. هەندێک لە بوتڵەکان PLA بەکاردەهێنن کە پلاستیکێکی ڕووەکییە و خێراتر لە پلاستیکی ئاسایی دەشکێت. هەروەها پاکەتەکانی قارچک و فیلمی جۆگەلە دەریاییەکان بۆ ژینگە باشن. ئەم ماددانە سووتەمەنی بەردینی بەکارناهێنن و ڕێگەی باشترت پێدەبەخشن بۆ فڕێدانیان.
هەندێک کۆمپانیا لە کاغەز شووشە دروست دەکەن. بوتڵی گرین فایبەر لە کارلسبێرگ و شووشەی کاغەزی جۆنی واکەر لە کۆمپانیای دیاجیۆ نیشان دەدەن کە چۆن دەتوانیت کەمتر پلاستیک بەکاربهێنیت. ئەم شووشانە توێکڵیان هەیە کە دەشکێن و یارمەتی دابەزاندنی شوێنپێی کاربۆنەکەت دەدەن.
ئێستا دەبە ئەلەمنیۆمەکان بۆ هەسارەکە باشترن. براندەکانی وەک کۆکاکۆلا و کۆرۆنا دەبە بەکاردەهێنن کە زیاتر مادەی ڕیسایکل کراویان تێدایە. ئەلەمنیۆم دەتوانرێت چەندین جار ڕیسایکل بکرێت و کوالێتی لەدەست نادات. ئەمەش وزە پاشەکەوت دەکات و ماددە گرنگەکان لە بەکارهێناندا دەهێڵێتەوە.
هەروەها دەتوانیت پاکەت و بەستەری زیاتر بدۆزیتەوە کە دەتوانرێت دووبارە پڕبکرێتەوە و دووبارە بەکاربهێنرێتەوە. ستاربەکس داشکاندنت دەکات ئەگەر کوپەکەی خۆت لەگەڵ خۆت بهێنیت. لوپ ڕێگەت پێدەدات پاکەت بۆ زۆرێک لە بەرهەمەکان بەکاربهێنیتەوە. ئەم بەرنامانە یارمەتیت دەدەن کەمتر زبڵ دروست بکەیت و پشتگیری لە تەمەنی سفر بەفیڕۆدان دەکەیت.
پاکەتکردنی زیرەک هەنگاوێکی گەورەی ترە. هەندێک لە شووشە و دەبە هەستەوەری تازەیی یان تاگی RFID یان هەیە. ئەم ئامرازانە یارمەتی بەدواداچوونی خواردنەوەکان دەدەن و تازەیان بمێننەوە و پاشەڕۆی خۆراک کەم دەکەنەوە. لە هەمان کاتدا خواردنەوەیەکی باشتر و بەفیڕۆدانی کەمتر بەدەست دەهێنیت.
دیزاینی پاکەتەکانی مینیمالیستیش گرنگە. کۆمپانیاکان کەمتر کەرەستە بەکاردەهێنن و پاکێجی سووکتر دروست دەکەن. ئەمەش واتە تۆ سەرچاوەی کەمتر بەکاردەهێنیت و پارەی کەمتر دەدەیت بۆ ناردنیان. دیزاینە سادەکان هێشتا خواردنەوەکانتان بە سەلامەتی و تازە دەهێڵنەوە.
لێرەدا چەند ئامۆژگاریەکی خێرا دەخەینەڕوو ئەگەر دەتەوێت ئەم بیرۆکە نوێیانە بەکاربهێنیت:
ئەو کەرەستانە هەڵبژێرە کە ناوەڕۆکی ڕیسایکل کراویان زۆرە.
بۆ ئەوەی بە سەلامەتی بمێنیتەوە، پۆشینی بێ BPA هەڵبژێرە.
فێری کڕیاران بکە چۆن پاکەتەکان ڕیسایکل بکەن یان دووبارە بەکاری بهێنن.
تا دەتوانیت بە کەمترین ماددە پاکەتەکان دروست بکە بەڵام بەهێزیان بهێڵەرەوە.
ئامۆژگاری: کاتێک پشتگیری ئەم بیرۆکە نوێیانە دەکەیت، یارمەتیدەر دەبیت بۆ ئەوەی پیشەسازی خواردنەوەکان بەردەوامتر بێت. هەموو گۆڕانکارییەکی بچووک یارمەتیدەرە بۆ ئەوەی داهاتوو پاکتر و سەوزتر بێت.
دەبە ئەلەمنیۆمەکان هەڵبژاردەی سەرەکین بۆ ئەوەی دۆستی ژینگە بن. ڕیسایکلکردنی ئەلەمنیۆم وزەی زۆر کەمتر بەکاردەهێنێت لە چاو دروستکردنی دەبەی نوێ. تۆ یارمەتی سروشت دەدەیت کاتێک دەبە هەڵدەبژێریت کە مادەی زۆر ڕیسایکل کراویان تێدایە. لە هەندێک شوێن زیاتر لە ٧٠%ی دەبە ئەلەمنیۆمەکان ڕیسایکل دەکرێن. ئەم دەبەیانە دەتوانرێت چەندین جار ڕیسایکل بکرێن و هێشتا بەهێز بمێننەوە. هیچ پاکێجێک تەواو نییە، بەڵام هەمیشە دەتوانین باشتر بکەین. دەتوانیت یارمەتیدەر بیت بە ڕیسایکلکردنی زیاتر، بەکارهێنانی دەبە بە ئەلەمنیۆمی ڕیسایکل کراو، و تاقیکردنەوەی بیرۆکەی پڕکردنەوە یان نوێ.
لە ئەمریکا خەڵک لە هەر خولەکێکدا زیاتر لە ١٠٠ هەزار دەبە ئەلەمنیۆم ڕیسایکل دەکەن.
ڕیسایکلکردنی باشتر بەهۆی تەکنەلۆژیای نوێ و یاسای نوێ ڕوودەدات.
دەبە ئەلەمنیۆمەکان دەتوانرێت چەندین جار ڕیسایکل بکرێت و بەهێز بمێنێتەوە. وزەی کەمتر بەکاردەهێنن بۆ دروستکردن و جوڵە. زۆربەی دەبەکان ماددەیەکی زۆری ڕیسایکل کراویان تێدایە. ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ کەمکردنەوەی پیسبوون و کەمکردنەوەی پاشەڕۆ.
بوتڵی شووشە دەتوانرێت چەندین جار ڕیسایکل بکرێت، بەڵام وزەی زیاتری دەوێت. شووشەی پلاستیکی هەر جارێک کە ڕیسایکل دەکرێن کوالیتی لەدەست دەدات. دەبە ئەلەمنیۆمەکان هەر جارێک کە ڕیسایکلیان دەکەیت هێزی خۆیان دەهێڵنەوە.
هەندێک کۆمپانیا شووشەی شووشە هەڵدەبژێرن، چونکە فەنتازی دەردەکەون و هەست بە بەهێزی دەکەن. شووشە بە باشی کاردەکات بۆ بەرنامەکانی فرۆشتنی ناوخۆیی و پڕکردنەوە. هەندێک خواردنەوە پێویستیان بە شووشە هەیە چونکە کارلێک لەگەڵ بەرهەمەکەدا ناکات.
بەکارهێنانی کەرەستەی ڕیسایکل کراو وزە و سەرچاوە سروشتییەکان پاشەکەوت دەکات. ئەلەمنیۆم یان پلاستیکی ڕیسایکل کراو پیسبوونی هەوا کەمتر دەکات. هەروەها کەرەستەی بەسوود لە زبڵدانەکان دوور دەخاتەوە.
ئەگەر ئەم شتانە فڕێ بدەیت، بەزۆری دەچنە زبڵدانەکان. دەبە و شووشەی ئەلەمنیۆم سەدان ساڵ دەخایەنێت تا دەشکێن. بوتڵی پلاستیکی تەنانەت زیاتریش دەمێنێتەوە و دەتوانێت زەوی و ئاو پیس بکات.
شووشەی پڕکردنەوە یارمەتی هەسارەکە دەدات لە ڕێگەی پاشەکەوتکردنی وزە و بڕینی پاشماوە. هەندێک وڵات سیستەمی پڕکردنەوەی باشیان هەیە کە بۆ ماوەیەکی زۆر شووشە بە بەکارهێنانی دەهێڵێتەوە.
پاکەتەکان هەڵبژێرە کە مادەی زۆر ڕیسایکل کراویان تێدایە. پشتگیری ئەو بەرنامانە بکە کە پارەت پێدەدەن بۆ گەڕاندنەوەی شووشە. خەڵک فێری چۆنیەتی ڕیسایکلکردن بکەن. هەوڵبدە شووشە پڕبکرێتەوە یان دووبارە بەکاربهێنرێتەوە. پاکێجی سووکتر هەڵبژێرە بۆ کەمکردنەوەی پیسبوونی گواستنەوە.
بەڵێ! ڕیسایکلکردنی دەبە ئەلەمنیۆمەکان نزیکەی هەموو وزەی پێویست بۆ دروستکردنی دەبەی نوێ پاشەکەوت دەکات. هەروەها ڕیسایکلکردنی شووشە و پلاستیک وزە پاشەکەوت دەکات، بەڵام بەقەد ئەلەمنیۆم نا. هەر جارێک کە ڕیسایکل دەکەیت، یارمەتی کەمکردنەوەی پیسبوون دەدەیت.
