Ku langutiwa: 0 Mutsari: Muhleri wa Sayiti Nkarhi wo kandziyisa: 2025-07-04 Masungulo: Ndhawu
U na xiave xa nkoka eka ku sirhelela mbango hi ku hlawula ku pakiwa lokunene ka swakunwa. Mimbuyelo yaku xava swikotela swa aluminiyamu leswinga tshamisekangiki eka vahumelerisi va swakunwa swile rivaleni, tani hileswi swikotela swa aluminiyamu swinga xihlawuhlawu lexinga onhiki ntumbuluko swinene lexi kumekaka namuntlha. Swikotela leswi switlheriseriwa endzhaku kutlula swipakiwa swin’wana naswona swina kwalomu ka 73% wa swilo leswi vuyeleriweke . Loko swi pimanisiwa, nghilazi na pulasitiki swi tsandzeka ku kondletela. Swikotela swa aluminiyamu swi ringanisiwa hi $1,210 hi thani , leswi endlaka leswaku ti vuyerisa ku nga ri eka pulanete ntsena kambe ni le ka bindzu ra wena. Loko u lava ku endla nkucetelo lowunene eka mbango, anakanya hi ku paka loku u ku hlawulaka. Vuyelo bya ku xava swikotela swa aluminiyamu leswi nga heriki eka vahumelerisi va swakunwa swi tlula ku hlayisa mali—swi seketela misava naswona swi nyika swintshuxo swa xiyimo xa le henhla swo paka.
Swikotela swa aluminiyamu i swipaci leswi nga onhiki ntumbuluko swinene eka swakunwa. Ti vuyiseriwa ngopfu naswona tina khaboni leyintsongo. Mabodlhela ya nghilazi ma lava matimba yo tala leswaku ma endla ni ku famba-famba. Leswi swi endla leswaku ti nga vi kahle eka pulanete, hambileswi u nga ti tlheriselaka endzhaku. Mabodlhela ya plastiki ya vevuka naswona ya chipa ku ma famba. Kambe ti vanga thyaka naswona a ti tlheriseriwi ngopfu. Ku vuyisa aluminium swi hlayisa kufika eka 95% wa eneji leyi lavekaka ku endla swikotela leswintshwa. Nakambe yi hi pfumelela ku tirhisa swilo leswi fanaka hi ku phindha-phindha. Ku tshovela swikotela swa aluminiyamu swi pfuneta ku hunguta mali yo rhumela. Swi tlhela swi hunguta tigasi leti vangaka greenhouse hikuva ta vevuka naswona swa olova ku ti hlanganisa. Tisisiteme leti nga tatiwaka nakambe na leti tlheriseriwaka endzhaku ka dipoziti ti pfuna tinxaka hinkwato ta ku paka. Ti endla leswaku ku tlheriseriwa swilo swi antswa naswona ti hunguta thyaka. Ku tirhisa ku paka na swilo swotala leswi vuyeleriweke swa antswa eka pulanete. Swi tlhela swi pfuneta ku tumbuluxa ikhonomi ya xirhendzevutani. Miehleketo leyintshwa yofana na switirhisiwa leswi onhakaka hi swilo leswi hanyaka na ku pakiwa ka vutlhari swinga pfuna swinene. Ti endla leswaku swibye swa swakunwa swi antswa eka mbango.
Loko u hlawula swilo leswi pakiweke swakunwa, u fanele u ehleketa hi swilo swi nga ri swingani leswikulu. Swilo leswi swi ku pfuna ku vona ndlela leyi swikotela swa aluminiyamu, mabodlhela ya nghilazi ni mabodlhela ya pulasitiki swi pimanisiwaka ha yona. Ku tiva tinhla leti swi ku pfuna ku hlawula leswi nga swinene eka bindzu ra wena na misava.
Sungula hi ku languta ndlela leyi phasela rin’wana ni rin’wana ri endliweke ha yona. Leswi swivula ku kambela leswaku ku tirhisiwa matimba yo tanihi kwihi na swilo swo ka swi nga swekiwanga. Swikotela swa aluminiyamu swi tala ku tirhisa swilo leswi vuyeleriweke. Leswi swi hlayisa matimba naswona swi hunguta tigasi leti vangaka greenhouse. Mabodlhela ya nghilazi ya lava kuhisa lokukulu swinene kuva ya n’okisa sandi na timinerali tin’wana. Leswi swi tirhisa matimba yo tala naswona swi vavisa mbango swinene. Mabodlhela ya pulasitiki ya tirhisa matimba matsongo ku endla. Kambe ti lava mafurha ya fossil naswona ti endla thyaka ro tala leri tshamaka nkarhi wo leha.
Xitsundzuxo: Timodelo tin'wana ta xirhendzevutani xa vutomi, ku fana na 'cradle-to-gate,' ti languta ntsena ku endliwa ka swipaci. Van'wana, ku fana na 'cradle-to-grave' na 'cradle-to-cradle,' va languta vutomi hinkwabyo, ku katsa na ku vuyiseriwa na ku tirhisiwa nakambe.
Ndlela leyi ku paka ku fambisiwaka ha yona na yona i ya nkoka eka pulanete. Maphasela yo vevuka, kufana na swikotela swa aluminiyamu na mabodlhela ya plastiki, ya tirhisa mafurha yotala naswona yanga thyakisi ngopfu loko ya rhumeriwa. Mabodlhela ya nghilazi ya tika swinene naswona ya tshoveka hi ku olova. Ti lava matimba yotala kuva ti famba xikan’we naku pakiwa loku engetelekeke leswaku tita tshama ti hlayisekile.
Ku vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki i swa nkoka swinene eka mbango. U lava ku pakiwa loku olovaka ku tlhela ku tirhisiwa naswona ku tlhela ku tirhisiwa ngopfu. Swikotela swa aluminiyamu hi swona leswinene ngopfu laha. Tinga vuyiseriwa minkarhi yotala naswona titshama ti tiyile naswona ti pfuna. Nghilazi na yona yi nga ha tlhela yi tirhisiwa hi ku phindha-phindha, kambe yi lava matimba yo tala. Mabodlhela ya tipulasitiki a ma vuyeleriwi ngopfu naswona hakanyingi ma hetelela ma ri thyaka kutani ma hundzuriwa swilo swa xiyimo xa le hansi.
Leswaku ku pakiwa ka swilo ku tlhela ku tirhisiwa ku fikela kwihi ni ndlela leyi swi vuyeleriwaka ha yona swi cinca nkucetelo wa swona hinkwawo emisaveni.
Mindzavisiso leyintshwa yi vula leswaku loko hi vuyisa tipulasitiki to tala, ku suka eka 3% ku ya eka 50% , hi nga hunguta switandzhaku swa ku hisa ka misava hi 42% na ku hunguta ku tirhisiwa ka eneji leyi nga pfuxetiwiki hi 114%. Kambe swilo swin’wana, ku fana ni ku tirhisiwa ka mati, swi nga ha tlakuka, hikwalaho ku kondletela a hi minkarhi hinkwayo swi olovaka.
Leswi humelelaka eka ku paka endzhaku ka loko u swi tirhisile na swona i swa nkoka. Swihlawulekisi leswinene swi pfuneta ku tumbuluxa ikhonomi ya xirhendzevutani. Leswi swivula leswaku switirhisiwa switlhela switirhisiwa kutani switlheriseriwa endzhaku ematshan’wini yo lahliwa. Hakanyingi swikotela swa aluminiyamu swi hundzuka swikotela leswintshwa, hikwalaho swi hlayisa nkoka wa swona. Nghilazi yi nga ha tlhela yi tirhisiwa kumbe ku tirhisiwa nakambe, kambe minkarhi yin’wana yi tirhisiwa emagondzweni. Mabodlhela ya tipulasitiki a ma vuyeleriwi ngopfu naswona ma nga thyakisa loko ma nga khomiwi kahle.
Xiya: Tindlela to tshungula ku pakiwa emakumu, kufana na mechanical recycling na pyrolysis, tinga tsema ti greenhouse gases kuya fika eka 57% loko ku pimanyisiwa na ku hisiwa.
Hi leri tafula leri nga na timhaka letintshwa ku suka eka indasitiri leti kombisaka leswaku hikokwalaho ka yini swilo leswi swi ri swa nkoka:
Nchumu wa Nkoka |
Tinhlayohlayo / Vutivi |
Xihlovo / Xifundzha |
|---|---|---|
Ku Kula ka Makete |
Makete wa ku paka lowu nga heriki wa Asia-Pacific lowu durhaka $44.67B hi 2024 , wu nga fika eka $92.60B hi 2034 (CAGR 7.56%) |
Ndzavisiso wa ku rhangisa emahlweni |
Ku Tirhisa ka Swipaci |
912.9 wa tibiliyoni ta tiyuniti to paka leti tirhisiweke eChina hi 2023 |
Data ya Misava Hinkwayo (China) . |
Swiendlo swa Vulawuri |
India ri yirise tipulasitiki leti tirhisiwaka kan’we hi 2022; Japani na Korea Dzonga ti ni milawu ya thyaka ro paka |
Ndzavisiso wa ku rhangisa emahlweni |
Nkoka wa ku Kondletela ka Vatirhisi |
78% wa vaxavi va le United States va khathala hi ku hanya hi ndlela leyi nga ta tshama nkarhi wo leha |
NielsenIQ |
Ku Tshembeka ka Brand & Ku tshamiseka |
63% va tala ku xava eka swikoweto leswi nga na swikongomelo swa ku kondletela; 82% va tiva hi tipakani leti |
Xitlhokovetselo xa le hansi, Shorr |
Ku twisisa ka Ndleko wa Vatirhisi |
70% a yi nge cinci kusuka eka ku paka loku nga heriki kuya eka swihlawulekisi swo chipa |
Xihundla xa swilo leswi nga riki swa nkoka |
Loko u languta eka vuhumelerisi, vutleketli, ku vuyiseriwa, na makumu ya vutomi, u vona xitori hinkwaxo xa ku tshamiseka ka ku paka. Leswi swi ku pfuna ku pimanisa aluminiyamu, nghilazi na pulasitiki, leswaku u ta kota ku hlawula leswi nga swinene eka bindzu ra wena na pulanete.
Vanhu van’wana va ehleketa leswaku mabodlhela ya nghilazi hi wona lamanene eka misava. Vo tala va tshemba leswaku nghilazi hi yona leyi nga ta tshama nkarhi wo leha swinene. Kambe sayense yi kombisa swin’wana leswi hambaneke. Mabodlhela ya nghilazi lama tirhisiwaka kan’we ma vavisa mbango ngopfu. Va lava matimba yo tala leswaku va endla. Mabodlhela ya nghilazi ma tika, hikwalaho ku ma rhurhela swi endla leswaku ku thyakisa ngopfu. Hambiloko u tlhela u tirhisa nghilazi, ya ha vanga ku humesiwa ka khaboni yo tala ku tlula swikotela swa aluminiyamu kumbe mabodlhela ya pulasitiki.
Swikotela swa aluminiyamu i xihlawuhlawu lexinene eka pulanete. Swikotela swa aluminiyamu leswi vuyeleriweke swi ni khaboni leyitsongo swinene. Ku tlhela ku tirhisiwa aluminiyamu swi hlayisa kwalomu ka matimba hinkwawo lama lavekaka leswaku ku endliwa swikotela leswintshwa. Leswi swi vula ku thyakisa kutsongo na tigasi titsongo leti vangaka greenhouse. Aluminiyamu a yi humi eka mafurha ya fossil. Leswi swi pfuna ku papalata swiphiqo swin’wana leswi taka na mabodlhela ya tipulasitiki. Mabodlhela ya plastiki yana khaboni leyintsongo kutlula nghilazi. Ma vevuka, kambe ma vanga xiphiqo lexikulu xa ku thyakisa. Mabodlhela ya tipulasitiki a ma nge tlheriseriwi endzhaku hilaha ku nga heriki.
Hi lexi ku languta hi ku hatlisa eka ndlela leyi xibya xin’wana ni xin’wana xi khumbaka mbango ha yona:
Muxaka wa Xigwitsirisi |
Tinhla-nkulu ta Vuyelo bya Ntivo-mbango |
|---|---|
Mabodlhela ya Nghilazi |
Khaboni yale henhla swinene, ntiko wo tika, ku tirhisiwa ka eneji yale henhla, hambi kuri nghilazi leyi vuyeleriweke swina nkucetelo lowukulu |
Mabodlhela ya Tipulasitiki |
Khaboni yale hansi kutlula nghilazi, kambe yivanga thyaka na ti microplastics, aswinga tlheriseriwanga endzhaku hindlela leyinga pimiwiki |
Swikotela swa Aluminiyamu |
Khaboni yale hansi swinene, ngopfu ngopfu loko yi vuyeleriwile, yinga vuyeleriwa hindlela leyinga pimiwiki, yi hlayisa eneji naswona yi hunguta ku humesiwa ka swilo swo biha |
Ku vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki i swa nkoka swinene eka misava. Swikotela swa aluminiyamu swi tlhela swi tirhisiwa ngopfu emisaveni hinkwayo. Kwalomu ka 66-71% wa swikotela swa aluminiyamu swi tlhela swi tirhisiwa . Endlelo ro vuyisa aluminiyamu ri tirha kahle swinene. Kufika eka 90% wa aluminiyamu yitlhela yitirhisiwa. Leswi swi endla leswaku swikotela swa aluminiyamu swi va xihlawuhlawu lexinene eka pulanete. U nga ha tlhela u tirhisa swikotela swa aluminiyamu minkarhi yo tala handle ko lahlekeriwa hi khwalithi.
Mabodlhela ya nghilazi na wona ma nga ha tlhela ma tirhisiwa minkarhi yo tala. Kambe i kwalomu ka 31-34% ntsena wa mabodlhela ya nghilazi lawa ya vuyeleriwaka emisaveni hinkwayo. Ku vuyisa nghilazi swi tirhisa matimba yo tala. Mabodlhela ya tipulasitiki ma tlheriseriwa endzhaku ngopfu. I 14-18% ntsena wa mabodlhela ya plastiki lawa ya vuyeleriwaka. Mabodlhela yo tala ya tipulasitiki ma hetelela ma ri etindhawini to lahlela thyaka kumbe elwandle. Leswi swi engetela xiphiqo xa ku thyakisa tipulasitiki.
Ku rhurhela swibya swa swakunwa swi koxa mali naswona swi khumba misava. Swikotela swa aluminiyamu swa vevuka naswona swa olova ku swi hlanganisa. Leswi swinga hunguta ntsengo wa ku rhumela hi kuya fika eka 40% loko ku pimanyisiwa na mabodlhela ya nghilazi. Mabodlhela ya nghilazi ya tika naswona ya tshoveka hi ku olova. Leswi swi vula ku durha lokukulu ka ku rhumela na ku thyakisa lokukulu. Mabodlhela ya pulasitiki hi wona yo vevuka swinene. Ti durha mali yitsongo ku rhurha, kambe ta ha vavisa mbango hikwalaho ka ku thyakisa ni mpimo wa le hansi wa ku tlheriseriwa endzhaku.
Ku tirhisa swilo swo vevuka ni leswi vuyeleriweke swi pfuna misava. Swikotela swa aluminiyamu swa vevuka naswona swi ni swilo swo tala leswi vuyeleriweke . Ti nyika nkatsakanyo lowunene wa ntsengo wa le hansi, ku vuyiseriwa lokunene, na khombo ritsongo eka pulanete. Ku tshovela swikotela swa aluminiyamu swiku pfuna ku hunguta khaboni ya wena naku hlayisa misava yi basile.
Ku hlawula swipaci leswi faneleke swi pfuna bindzu ra wena na misava. Tikhampani to tala ta swakunwa sweswi ti tirhisa swikotela hikuva swi antswa eka pulanete. Swikombiso swa xiviri ni ndzavisiso swi kombisa leswaku ha yini swikotela swi ri xihlawuhlawu xo tlhariha.
Coca-Cola yi endle ku cinca lokukulu hi 2020. Khamphani yi sungurile ku tirhisa swikotela swo tala swa aluminiyamu eUK na le US. Leswi swi endle leswaku ku va ni vuyelo byin’wana bya nkoka:
Coca-Cola yi hungute ku humesiwa ka yona ka khaboni kusuka eka ku paka hi 20% eka lembe rin’we.
Khamphani yi tlakusile mimpimo ya ku vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki kusuka eka 60% kuya eka 75% laha yi tirhiseke swikotela swotala.
Vaxavi va xiye ku cinca loku. Vanhu votala ava ehleketa leswaku Coca-Cola ayi onhi ntumbuluko endzhaku ka ku cinca.
Khampani leyi yi tirhise mali yo tala eku sunguleni, kambe yi hlayise mali endzhaku. Ku rhumeriwa loku chipa ni nxavo wa le henhla lowu humaka eka swikotela leswi vuyeleriweke swi pfune ku hlayisa mali.
U nga dyondza eka leswi Coca-Cola yi swi endleke. Ku tirhisa swikotela swi nga ku pfuna ku hunguta khaboni ya wena, ku endla leswaku brand ya wena yi languteka yi antswa, na ku hlayisa mali hi ku famba ka nkarhi.
Xiya: Swikotela swa aluminiyamu i swa nkoka swinene eka makete wa misava hinkwayo. Nkoka wa tona a wu ta fika $58.25 wa tibiliyoni hi 2024 . Mindzavisiso yi vula leswaku ku vuyisa swikotela swi tirha kahle. U nga vuyisa rungula ro tala ivi u ri hlayisa ri tiyile. Vulavisisi byin’wana byi kombisa leswaku ku tata swikotela hi foam swi nga endla swilo leswintshwa leswi tswongaka matimba. Leswi swivula leswaku swikotela swinga tirhisiwa eka swotala kutlula swakunwa ntsena.
Hi leri tafula ro olova ro pimanisa swihlawulekisi leswikulu swa ku paka:
Muxaka wa ku Pakiwa |
Mpimo wa ku Vuyeteriwa (%) . |
Nkondzo wa Khaboni (kg CO2e/thani, leyi vuyeleriweke) . |
Ndleko wa Vutleketli |
Ku tlhela ku tirhisiwa |
Matirhiselo ya Makete |
|---|---|---|---|---|---|
Swikotela swa Aluminiyamu |
66-71 |
1 600 |
Hansi |
Leswi nga heriki |
Misava hinkwayo, ku kula |
Mabodlhela ya Nghilazi |
31-34 |
4 000 |
Henhla |
Leswi nga heriki |
Premium, ya laha kaya |
Mabodlhela ya Tipulasitiki |
14-18 |
2 000 |
Swa le hansi swinene |
Limited |
Mass, ya ntsengo wa le hansi |
U nga vona swikotela swi ri na mpimo wa le henhla wa ku vuyiseriwa, khaboni ya le hansi, na ntsengo wa le hansi wo rhumela. Swikotela swi tlhela swi seketela miehleketo leyintshwa na matirhiselo. Loko u tshovela swikotela swa aluminiyamu, u pfuna misava naswona u seketela vumundzuku lebyi tengeke.
Loko u tshovela swikotela swa aluminiyamu , u pfuna mbango. Swikotela swa aluminiyamu swi tirhisa matimba matsongo ku tlula swilo swin’wana leswi pakiweke. Nakambe ti ni swilo swo tala leswi vuyeleriweke endzeni. E United States, swikotela swotala swa aluminium swina kwalomu ka 68% wa swilo leswi vuyeleriweke. Mabodlhela ya plastiki yana ntsena kwalomu ka 3% wa swilo leswi vuyeleriweke. Ku tirhisa aluminiyamu yo tala leyi vuyeleriweke swi pfuna ku hunguta ku humesiwa ka khaboni. Kusukela hi 2006 kuya eka 2016, indasitiri yi hungute ku humesiwa ka CO2 hi 31%.
Metric ya Vuyelo bya Vuhumelerisi |
Swikotela swa Aluminiyamu |
Mabodlhela ya Tipulasitiki / Swilo swin’wana |
|---|---|---|
Mpimo wa Misava Hinkwayo wa ku Vuyeteriwa ka Swilo |
69% . |
N/A |
Mpimo wa ku Vuyeteriwa ka Switirhisiwa swa EU (2017) . |
74.5% . |
N/A |
Mpimo wa ku Vuyeteriwa ka Switirhisiwa swa le United States |
Ku tlula 70% . |
Kwalomu ka 29% (mabodlhela ya plastiki) . |
Vuxokoxoko lebyi Vuyeleriweke eUS |
68% . |
3% (mabodlhela ya pulasitiki) . |
Ku hungutiwa ka ku Humesiwa loku ringanaka na CO2 |
ku hungutiwa ka 31% (2006 ku ya eka 2016) . |
N/A |
Carbon Footprint Loko Yi Pimanyisiwa na Ku Pakiwa ka Biya |
Le hansi swinene exikarhi ka switirhisiwa |
Swi tlakukile ku tlula swikotela swa aluminiyamu |
Swikotela swa aluminiyamu swi tlhela swi tirhisiwa ngopfu emisaveni hinkwayo. Leswi swi hlayisa matimba na switirhisiwa nkarhi wun’wana na wun’wana loko u swi tirhisa. Makete wa swikotela swa aluminiyamu wu kula hi ku hatlisa. Vanhu vo tala emadorobeni va tsakela swikotela hikuva swa olova ku swi tirhisa ni ku swi tirhisa nakambe.
Swikotela swa aluminiyamu swa olova naswona swa chipa ku swi fambisa. Ti vevuka, kutani u nga nghenisa swo tala eka lori kumbe phalete. Leswi swi hlayisa mafurha naswona swi hunguta mali yo rhumela. Mabodlhela ya nghilazi ya tika naswona ya tshoveka hi ku olova. Leswi swi endla leswaku ti durha ngopfu ku ti rhumela ni ku ti paka. Mabodlhela ya pulasitiki ya vevuka, kambe a ma tlheriseriwi endzhaku ku fana ni swikotela swa aluminiyamu.
Swikotela swa aluminiyamu swi hlengeletana kahle naswona a swi lavi ku pakiwa loku engetelekeke. Leswi swi endla leswaku ti va letinene eka maendzo yo leha. Ku tshovela swikotela swa aluminiyamu swi pfuneta ku hunguta ku thyakisa na ku durha ka swakunwa swa wena.
Swikotela swa aluminiyamu swi nga ha tlhela swi tirhisiwa hi ku phindha-phindha. Unga swi n’oka u tlhela u swi tirhisa minkarhi yotala handle ko lahlekeriwa hi khwalithi. Kwalomu ka 75% wa aluminiyamu hinkwayo leyi tshameke yi endliwa ya ha tirhisiwa ninamuntlha . Leswi swikombisa ndlela leyi endlelo ro vuyisa swilo leswinga tirhisiwaka ri tiyeke ha yona eka swikotela swa aluminiyamu. E US, xiringaniso xa swilo leswi vuyeleriweke eka swikotela i 71%. Leswi swile henhla swinene kutlula mabodlhela ya nghilazi kumbe ya plastiki.
Hi leyi chati leyi kombisaka mimpimo ya ku vuyiseriwa ka swilo eka tinxaka to hambana ta ku paka :
Endlelo ro vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki eka swikotela swa aluminiyamu ri tirha kahle swinene. Kwalomu ka 96.7% wa aluminiyamu leyi vuyeleriweke yi hundzuka swikotela leswintshwa. Leswi swi endla leswaku swilo swi nga ngheni eka tindhawu to lahlela thyaka. Aluminiyamu i ya nkoka, hikwalaho vanhu va lava ku yi tirhisa nakambe. Loko u tshovela swikotela swa aluminiyamu, u pfuneta ku hlayisa pulanete yi basile naswona u seketela ku vuyiseriwa ka swilo leswi nga tirhisiwangiki.
Loko u heta ku nwa, leswi humelelaka endzhaku ka sweswo i swa nkoka. Ndlela leyi hi khomaka swibya ha yona endzhaku ko tirhisiwa yi khumba misava. Swikahle ku hlawula swipaci leswinga vavisiki ntumbuluko loko swilahliwa kumbe switlheriseriwa endzhaku.
Mabodlhela ya nghilazi ya onha mbango ku tlula mabodlhela ya plastiki . Ma tika naswona ya lava matimba yo tala ku ma endla na ku tlhela ma tirhisiwa.
Swikotela swa aluminiyamu leswi vuyeleriweke i xihlawuhlawu lexinene eka swakunwa swa fizzy. Ti tirhisa matimba matsongo naswona ti nga ha tlhela ti tirhisiwa minkarhi yo tala.
Mabodlhela ya tipulasitiki ma tirhisiwa hinkwako-nkwako, kambe ma endla thyaka ro tala ni ku thyakisa. Vo tala va hetelela va ri elwandle tanihi swiphemu leswitsongo leswi vuriwaka ti- microplastics.
Mindzavisiso yi vula leswaku swikotela swa aluminiyamu swina nkucetelo wutsongo wa makumu ya vutomi kutlula nghilazi kumbe plastiki. Ti vevuka, ti tirhisa eneji yitsongo, naswona tinga vuyiseriwa hilaha kunga heriki hi kwalomu ka 5% ntsena wa matimba lawa ya lavekaka ku endla letintshwa.
Mabodlhela ya nghilazi, hambiloko u ma tlhela u ma tirhisa, ma ha tirhisa matimba yo tala naswona ma endla thyaka leri engetelekeke hikuva ma tika.
Mabodlhela ya tipulasitiki ma lahlekeriwa hi khwalithi nkarhi wun’wana ni wun’wana loko ma tlhela ma tirhisiwa. Vo tala va tshama etindhawini to lahlela thyaka kumbe emalwandle ku ringana madzana ya malembe.
Swikotela swa aluminiyamu swina makhombo yokarhi kusuka eka migodi, kambe swahari na khombo ngopfu eku heleni ka vutomi bya swona kutlula nghilazi kumbe plastiki.
Ndlela leyinene yo pfuna misava i ku tirhisa swipaci switsongo leswi tirhisiwaka kan’we, ku nga khathariseki leswaku yi endliwe hi yini.
Etindhawini to fana na Yuropa Vupela-dyambu, swikotela swa aluminiyamu swi ni nkucetelo wa le hansi swinene eka maxelo. Leswi swi vangiwa hikuva ti tirhisa eneji leyi tengeke naswona ti tlhela ti tirhisa ngopfu. Etindhawini tin’wana, ku fana na Chayina, ku endla aluminiyamu swi nga vanga thyaka lerikulu loko malahla ma tirhisiwa ku endla eneji. Ku vuyisa swilo swi pfuneta ku hunguta thyaka eka aluminiyamu na nghilazi, kambe kungari ngopfu eka plastiki.
U kuma swilo swo tala leswinene loko u hlawula swikotela swa aluminiyamu leswi nga ta tshama nkarhi wo leha eka swakunwa swa wena. Mimbuyelo leyi yi pfuna bindzu ra wena, vaxavi va wena na misava.
Xiyenge xa Vuyelo |
Vuyelo lebyi Hlamuseriweke |
|---|---|
Ku Tumbuluxiwa ka Mintirho |
Ku tlula 100,000 wa mintirho eka ku hlengeleta, ku hlela, ku lulamisa nakambe |
Ku Tlakusiwa ka Miholo |
$2.1–$5 wa tibiliyoni ku tlakuka ka lembe na lembe eka miholo ya indasitiri |
Ku Pfuxetiwa ka Thyaka |
1.3 wa timiliyoni ta tithani ta aluminiyamu leti hlayisiwaka ehandle ka tindhawu to lahlela thyaka lembe na lembe |
Ntirho wa Ikhonomi ku suka eka ku Xavisa |
$1.6 wa tibiliyoni eka ku xavisiwa ka lembe na lembe ka aluminiyamu leyi vuyeleriweke |
Ku Hlayisa Eneji |
Ku hlayisiwa eneji leyi eneleke ku nyika gezi eka makaya ya 1,5 wa timiliyoni ku ringana lembe |
Ku Pfuxetiwa ka Ku Humesiwa ka Gasi ya Greenhouse |
12.1 wa timiliyoni ta tithani ta metric ta CO2e ti tsemiwa lembe na lembe (ku fana na ku susa 2.6 wa timiliyoni ta timovha) |
U tlhela u pfuna misava hi ku tirhisa swikotela leswi nga tlheriseriwaka endzhaku hi ku phindha-phindha. Ku vuyisa swikotela swa aluminium switirhisa kwalomu ka 95% wa eneji leyintsongo kutlula ku endla leswintshwa. Leswi swi hlayisa mali naswona swi hunguta khaboni ya wena. Mimbuyelo yaku xava swikotela swa aluminiyamu leswinga tshamisekangiki eka vahumelerisi va swakunwa swikatsa tihakelo tale henhla ta ku vuyiseriwa na thyaka ritsongo. E US, kwalomu ka 45% wa swikotela swa vuyeleriwa, kambe eka tindzhawu tofana na Brazil na Germany, swile kusuhi na 100%. Loko u tlhela u tirhisa swilo swo tala, u nga fana ni matiko lawa ya le henhla.
Mimbuyelo ya ku xava swikotela swa aluminiyamu leswi nga ta tshama nkarhi wo leha eka vahumelerisi va swakunwa a hi swa misava ntsena. U pfuneta ku tumbuluxa mintirho, ku tlakusa miholo, na ku kuma nkoka wo tala eka xigwitsirisi xin’wana na xin’wana. U tlhela u komba vaxavi va wena leswaku wa khathala hi pulanete. Loko u hlawula swikotela swa aluminiyamu, u pfuneta ku endla misava leyi tengeke, ya rihlaza eka un’wana na un’wana.
Mabodlhela ya nghilazi ya languteka ya ri kahle naswona ya titwa ya tiyile. Vanhu vo tala va ehleketa leswaku i xihlawuhlawu lexinene xa swakunwa. Kambe ku endla mabodlhela ya nghilazi swi tirhisa matimba yo tala ni swilo leswi nga tirhisiwangiki. Tifektri tifanele ku n’okisa sandi na timinerali eka kuhisa lokukulu swinene kuva ti endla nghilazi. Leswi swi lava matimba yo tala ku tlula ku endla mabodlhela ya pulasitiki kumbe swikotela swa aluminiyamu. Hi xikombiso, ku endla mabodlhela ya nghilazi ya biya swi tirhisa kwalomu ka 17.5 wa ti megajoules ta eneji eka litara yin’wana na yin’wana. Yitlhela yi endla kwalomu ka 842 wa tigiramu ta khaboni-dayokisayidi eka litara yin’wana na yin’wana. Leswi swi tlula ngopfu tinxaka tin’wana ta ku paka.
Ku tirhisa nghilazi leyi vuyeleriweke swi pfuneta ku hlayisa eneji. Loko u engetela 10% wa nghilazi leyi vuyeleriweke, u hunguta ku humesiwa ka swilo hi kwalomu ka 5%. Hambi swi ri tano, mabodlhela ya nghilazi ma tika ku tlula swilo swin’wana leswi pakiweke. U lava swilo swo tala eka bodlhela rin’wana ni rin’wana. Vanhu va tsakela nghilazi hikuva yi hlayisekile naswona yi nga tlheriseriwa endzhaku minkarhi yo tala. Kambe ku paka loku olovaka, kufana na mabokisi na mabodlhela ya plastiki, switirhisa matimba nyana naswona switirhisiwa swintsongo.
Muxaka wa ku Pakiwa |
Ku tirhisiwa ka Eneji (MJ/l) . |
Ku humesiwa ka CO2 (g CO2 eq/l) . |
Ntsengo wa ku Vuyeteriwa (US/EU/UK) . |
|---|---|---|---|
Mabodlhela ya Nghilazi |
17.5 |
842 |
31,3% / 80,1% / 74,2% . |
Swikotela swa Aluminiyamu |
11.3 |
574 |
67% (U.S.) . |
Mabokisi/PET/Mikwama |
Ehlisa |
Ehlisa |
N/A |
Xiya: Nkambisiso wun’wana wu vula leswaku mabodlhela ya nghilazi hi wona lama nga tshamisekangiki ngopfu eka vhinyo. Va tirhisa swilo swo tala ni matimba.
Ku rhumela mabodlhela ya nghilazi swa tika. Nghilazi yi tika swinene ku tlula pulasitiki kumbe aluminiyamu. Xibya xin’we xa nghilazi xi tika ku ringana 6,3 wa swibya swa pulasitiki. Ndzilo lowu wo engetela wu vula leswaku tilori ti tirhisa mafurha yo tala ku fambisa mabodlhela ya nghilazi. Nakambe u lava ku pakiwa loku engetelekeke leswaku nghilazi yi nga tshoveki. Mabodlhela ma nga ri mangani ya nghilazi ma nghena eka lori yin’wana ni yin’wana. Leswi swi tlakusa mali yo rhumela swilo ni ku thyakisa.
Mabodlhela ya nghilazi ya tika naswona ya tshoveka hi ku olova.
Tilori ti tirhisa mafurha yo tala leswaku ti ti fambisa.
Ku pakiwa loku engetelekeke ka laveka leswaku ti tshama ti hlayisekile.
Mabodlhela ma nga ri mangani ma nghena eka lori yin’wana ni yin’wana, hikwalaho minxavo yi tlakuka.
Ku tirhisiwa ngopfu ka mafurha swi vula ku humesiwa ka khaboni yo tala.
Laha u endlaka nghilazi kona na yona i ya nkoka. Loko fektri yi tirhisa malahla kumbe eneji leyi thyakeke, vuyelo bya kona byi bihe ngopfu. Loko ku ri karhi ku endliwa nghilazi yo tala, ku humesiwa ka swilo swo biha ni ku tirhisiwa ka switirhisiwa na swona swa tlakuka.
U nga ha tlhela u tirhisa mabodlhela ya nghilazi hi ku phindha-phindha handle ko lahlekeriwa hi khwalithi. Le U.S., . i kwalomu ka 30% ntsena wa mabodlhela ya nghilazi lama tlhelaka ma tirhisiwa . Leswi i ehansi swinene ku tlula eYuropa . Matiko man’wana ya le Yuropa ma tlhela ma tirhisa ku tlula 85% wa nghilazi ya wona. US yina swiphiqo swofana na nghilazi leyi tshovekeke, ku vuyisa swilo leswi thyakeke, na tisisiteme to vuyisa swilo leswi tsaneke. Swifundzha swin’wana leswi nga ni minongonoko yo tlherisela mali leyi vekiweke swi endla ku antswa. Kambe mabodlhela yo tala ma ha hetelela ma ri etindhawini to lahlela thyaka.
Kwalomu ka 35 wa tibiliyoni ta mabodlhela ya nghilazi ya xavisiwile eUS hi 2021.
72% wa mabodlhela lawa ya lahliwile, kungari ku vuyeleriwa.
Matiko yofana na Belgium na Sweden ya vuyisa kutlula 90% wa nghilazi ya wona.
Minongonoko yo antswa yo vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki ni malebvu lama nga erivaleni swi pfuna ku tlakusa mpimo wa ku vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki.
Loko yi vuyeleriwile kahle, nghilazi yinga endla kufika eka 95% wa mabodlhela yantshwa.
Xitsundzuxo: U nga pfuneta ku vuyisa swilo hi ku seketela tisisiteme to tlherisela tidipoziti na malebvu yo antswa.
Loko u heta swakunwa ebodlheleni ra nghilazi, leswi humelelaka endzhaku ka sweswo i swa nkoka emisaveni. Mabodlhela ya nghilazi ma nga ha tlhela ma tirhisiwa, ma tlhela ma tirhisiwa kumbe ma lahliwa endhawini yo lahlela thyaka. Ku hlawula kun’wana ni kun’wana ku khumba pulanete hi ndlela leyi hambaneke.
Vanhu van’wana va ehleketa leswaku nghilazi yi tshama yi ri kahle hikuva i ya ntumbuluko naswona yi nga tlheriseriwa endzhaku. Kambe a swi olovi hi ndlela yoleyo. Leswi u swi endlaka hi mabodlhela ya nghilazi endzhaku ko ma tirhisa swi cinca ndlela leyi ya khumbaka mbango ha yona.
Mabodlhela ya nghilazi ma vavisa misava ku tlula mabodlhela ya pulasitiki loko ma lahliwa. Leswi swi vangiwa hikuva ku vuyisa nghilazi swi tirhisa matimba yo tala ku yi n’okisa.
Loko wo tlhela u tirhisa bodlhela ra nghilazi, u pfuna misava. Ku yi tirhisa kan’we ntsena swi nga hunguta nkucetelo wa yona hi kwalomu ka 40% . Kambe endzhaku ko yi tirhisa minkarhi yo tala, vuyelo lebyinene bya kona byi hunguta rivilo. Ku hlamba na ku fambisa mabodlhela na swona swi tirhisa matimba.
Leswaku yiva na nkucetelo lowu fanaka na bodlhela ra plastiki (PET), ufanele ku tlhela u tirhisa bodlhela ra nghilazi minkarhi ya 7 kuya eka 30. Nhlayo yi titshege hi leswi u swi pimaka.
Ku vuyisa nghilazi swi ponisa swilo swo fana na sava, nkuma wa soda na ribye ra kalk. Nakambe yi tirhisa matimba matsongo naswona yi endla tigasi ti nga ri tingani ta greenhouse. Eka 10% yin’wana na yin’wana ya nghilazi leyi vuyeleriweke (leyi vuriwaka cullet), tifektri ti tirhisa 2-3% wa eneji leyintsongo.
Le United States, kwalomu ka 31% wa mabodlhela ya nghilazi ya tlhela ya tirhisiwa. Tindhawu tin’wana, kufana na California, ti tlhela ti tirhisa kutlula 80%. Loko u tlhela u tirhisa nghilazi, u hlayisa ku tlula thani ya swilo swa ntumbuluko eka thani yin’wana ni yin’wana leyi vuyeleriweke.
Ku vuyiseriwa ka nghilazi i endlelo leri pfalekeke. Leswi swivula leswaku mabodlhela ya khale ya hundzuka mabodlhela yantshwa, kungari na thyaka ro engetelela.
Ku vuyisa nghilazi swi pfuna na tifektri. Yi hunguta ku hisa loku lavekaka leswaku ku n’okisiwa nghilazi naswona yi pfuna leswaku tifurni ti tshama nkarhi wo leha.
Ku vuyiseriwa ka swilo hi ndlela yin’we, laha hinkwaswo swi nghenaka eka bin rin’we, swi nga vanga swiphiqo. Thyaka rin’wana ri nga ha hlangana naswona ri endla leswaku nghilazi swi tika ku yi tlhela yi tirhisiwa. Minkarhi yin’wana, swilo leswi nga ta ka swi nga tlheriseriwi endzhaku swi hetelela swi ri exigwitsirisini. Leswi swi vuriwa 'wish-cycling' naswona swi endla leswaku ku vuyisa swilo swi nga tirhi kahle.
Xiya: Hambi loko u tlhela u tirhisa mabodlhela ya nghilazi kumbe u tlhela u ma tirhisa, hi ntolovelo ma onha misava ku tlula mabodlhela ya pulasitiki. Ti tirhisa matimba yo tala ni mati naswona ti endla tigasi to tala leti vangaka ku hisa ka misava.
Loko u lava ku pfuna misava, ringeta ku tlherisela mabodlhela ya nghilazi leswaku u ta ma tirhisa nakambe kumbe ku tlhela u tirhisiwa loko u swi kota. Seketela minongonoko yo tlherisela dipoziti endhawini ya ka n’wina. Minongonoko leyi yi pfuneta ku endla leswaku mabodlhela ma nga ngheni eka tindhawu to lahlela thyaka naswona yi endla leswaku ku tlheriseriwa ka swilo leswi nga tirhisiwangiki swi tirha ku antswa. Tsundzuka, nkarhi wun’wana ni wun’wana loko u tlhela u tirhisa bodlhela ra nghilazi kumbe u ri tirhisa nakambe, u pfuneta ku hlayisa matimba ni swilo leswi nga kona.
Mabodlhela ya tipulasitiki ma kona hinkwako laha u langutaka kona. Swi chipa naswona swa olova ku swi endla. Vunyingi byi endliwa hi PET, leyi humaka eka oyili na gasi. Tifeme ti nga endla timiliyoni ta mabodlhela hi ku hatlisa swinene. U nga ha tivutisa loko leyi ku ri ndlela leyinene yo endla mabodlhela. Hi leri tafula leri kombisaka timhaka tin’wana ta nkoka malunghana ni ku endla mabodlhela ya pulasitiki:
Vito ra Metric |
Nhlamuselo |
Xikombiso xa Vumaki (US) . |
Mimbuyelo |
Swipimelo |
|---|---|---|---|---|
Ku Tirhisa Mati Hi Ndlela leyinene |
Mati lawa ya tirhisiwaka hi bodlhela leri humesiweke |
8-12 wa tilitara/bodlhela (xi tolovelekeke) . |
Swi hlayisa mati, swi hunguta ku durha |
A yi kombisi xihlovo xa mati |
Ku Tirhisa Eneji Hi Yuniti |
Eneji leyi tirhisiwaka ku endla bodlhela rin’we |
1.5-2.5 kWh/bodlhela (xitolovelekile) . |
Swi hunguta ku durha, swi pfuna mbango |
Swi lava ku vekiwa tihlo nkarhi na nkarhi |
Mpimo wa Swikumiwa leswi nga na Swihoxo |
Tiphesente ta mabodlhela lawa yanga na swihoxo loko yanga se rhumeriwa |
0.5-1% (leswi tolovelekeke) . |
Yi hlayisa khwalithi yi ri ehenhla, yi sirhelela brand ya wena |
Swi nga ha pfumala swihoxo endzhaku ko rhumela |
Tiphesente ta Switirhisiwa leswi Vuyeleriweke |
Nhlayo ya swilo leswi vuyeleriweke eka bodlhela rin’wana na rin’wana |
20-30% (leswi tolovelekeke) . |
Tirhisa tipulasitiki tintshwa titsongo, yi antswisa ku kondletela |
Swi pimiwile hi mphakelo na ntsengo wa switirhisiwa leswi vuyeleriweke |
Mpimo wa ku onhaka ka swilo leswi hanyaka |
Ndlela leyi mabodlhela ma hatlisaka ku tshoveka ha yona eka mbango |
20-40% eka tinhweti ta 6 (hi ntolovelo) . |
Swi kombisa vutihlamuleri bya mbango |
Ku cinca hi swiyimo |
Nkondzo wa Khaboni hi Bodlhela |
Ku humesiwa ka khaboni eka bodlhela rin’wana na rin’wana leri endliweke |
0.4-0.6 kg/bodlhela (xitolovelekile) . |
Swi pfuneta ku hunguta ku humesiwa ka swilo swo biha, swi koka rinoko ra vaxavi lava nga onhiki ntumbuluko |
Swi katsa khaboni ntsena, ku nga ri ku khumbeka hinkwako |
Mabodlhela ya plastiki ya tirhisa mati yotala na matimba. Tikhampani tin’wana ti engetela swilo swin’wana leswi vuyeleriweke leswaku ti pfuna misava. Kambe mabodlhela yo tala ma ha endliwe hi pulasitiki leyintshwa. Khaboni ya tona yi le hansi ku tlula mabodlhela ya nghilazi. Kambe yi tlakukile ku tlula swikotela swa aluminiyamu.
Mabodlhela ya plastiki ya kahle swinene eka swakunwa leswi rhurhelaka. Va vevuka naswona va tiyile. Leswi swi hlayisa mali ni matimba. Hi leswi swivangelo swin’wana leswi endlaka leswaku mabodlhela ya pulasitiki ya va lamanene eka swo famba:
Mabodlhela ya PET ya vevuka swinene ku tlula mabodlhela ya nghilazi. Bodlhela ra plastiki ri tika kwalomu ka 20-30 wa tigiramu. Bodlhela ra nghilazi ri nga tika 200 wa tigiramu.
Tilori ti tirhisa mafurha matsongo ku fambisa mabodlhela ya pulasitiki.
Mabodlhela ya tipulasitiki a ma tshoveki hi ku olova. Leswi swivula leswaku mabodlhela nyana ya lahleka hi nkarhi wa ku rhumeriwa.
Ku endla ni ku fambisa mabodlhela ya pulasitiki swi tirhisa matimba matsongo ku tlula nghilazi. Leswi swi pfuna tikhampani leswaku ti hlayisa mali.
U nga nghenisa mabodlhela yo tala ya pulasitiki eka lori yin’wana ni yin’wana. Leswi swi hlayisa ndhawu ni mali. A wu lavi ku pakiwa loku engetelekeke leswaku ti hlayisa ti hlayisekile. Swilo leswi swi endla leswaku mabodlhela ya pulasitiki ya va xihlawuhlawu lexinene eka tikhampani leti lavaka ku tirhisa mali yitsongo.
U nga ha ehleketa leswaku ku tlhela u tirhisa mabodlhela ya pulasitiki swa olova. Kambe a swi olovi. Mabodlhela ma nga ri mangani ya pulasitiki lama tlhelaka ma tirhisiwa ku tlula swikotela swa aluminiyamu kumbe nghilazi. Mabodlhela yo tala ya tipulasitiki ma hetelela ma ri etindhawini to lahlela thyaka kumbe elwandle. Hi leri tafula leri kombisaka timhaka tin’wana na swiphiqo swa ku tlherisela mabodlhela ya tipulasitiki:
Xiringaniso / Xiphemu |
Vuxokoxoko / Tinhlayo |
|---|---|
Mpimo wa ku Vuyeteriwa ka Mabodlhela ya PET (Australia) . |
74% na swikimi swa dipoziti , 36% na nhlengeleto wa le tlhelo ka patu |
Ku Hlayisiwa ka ku Humesiwa ka GHG (PET) . |
Kwalomu ka 1.5 wa tithani ta CO2-e leti hlayisiweke hi thani ya PET leyi vuyeleriweke |
Ku hunguta ku humesiwa ka swilo hi xirhendzevutani xa vutomi (bodlhela ra PET) . |
27% ehansi ka CO2 hiku tirhisa 100% wa PET leyi vuyeleriweke loko ku pimanyisiwa na PET leyintshwa |
Vuyelo bya Neti bya ku Vuyeteriwa ka Tipulasitiki leti Hlanganisiweke |
Kwalomu ka 0.5 wa tithani ta CO2-e leti hlayisiweke hi thani leyi vuyeleriweke |
Mintlhontlho eka ku Vuyeteriwa ka Switirhisiwa |
Swiphiqo swo hlela, ku thyakisa, tinxaka to tala ta tipulasitiki, timhaka ta ntsengo |
Ku koteka ka ku Vuyeteriwa ka swilo hi ndlela leyi pfalekeke |
Switirha kahle eka PET yo basa na mabodlhela yan’wana ya HDPE |
Vuyelo bya Pholisi |
Minongonoko ya ku tlherisela mali ya tidipoziti yi tlakusa mpimo wa ku hlengeleta ni ku tsema thyaka |
Swipimelo swa Ndhawu yo Vuyisa Switirhisiwa |
Swi tika ku swi hlela ku pakiwa loku cinca-cincaka, a hi minkarhi hinkwayo swi nga durhiki |
Switsundzuxo |
Tirhisa tinxaka titsongo ta tipulasitiki, antswisa ku hlawula, ku kurisa timakete ta tipulasitiki leti vuyeleriweke |
U nga pfuna hi ku seketela minongonoko ya ku tlherisela mali ya dipoziti. Ku tirhisa mabodlhela lawa ya endliweke kusuka eka PET leyi nga erivaleni na swona swa pfuna. Magoza lawa ya tlakusa mimpimo ya ku vuyiseriwa ka swilo na ku hunguta tigasi ta greenhouse. Kambe ku hlawula ni ku thyakisa swa ha ri swiphiqo leswikulu. Mabodlhela yo tala ya tipulasitiki a ma hundzuriwi mabodlhela lamantshwa. Hakanyingi ti hundzuka swilo swa xiyimo xa le hansi kumbe thyaka ntsena.
Xitsundzuxo: Hlawula mabodlhela lama nga ni swilo swo tala leswi vuyeleriweke. Seketela ku vuyiseriwa ka swilo swo antswa endhawini ya ka n’wina. Leswi swi pfuna leswaku tipulasitiki ti nga ngheni eka tindhawu to lahlela thyaka ni le lwandle.
Loko u heta swakunwa ebodlheleni ra pulasitiki, leswi humelelaka endzhaku ka sweswo i swa nkoka emisaveni. Mabodlhela yo tala ya pulasitiki ma famba hi yin’wana ya tindlela tinharhu: ma tlhela ma tirhisiwa, ma hisiwa kumbe ma vekiwa endhawini yo lahlela thyaka. Etindhawini tin’wana, ku fana na Yuropa, mabodlhela yo tala ma tlheriseriwa kumbe ku hisiwa leswaku ku endliwa matimba. Etindhawini tin’wana, mabodlhela ma nga ha lahleriwa ehandle kumbe ma hisiwa emoyeni.
U nga ha ehleketa leswaku ku tlhela u tirhisa swilo leswi nga riki swa nkoka minkarhi hinkwayo i swinene, kambe a swi olovi hi ndlela yoleyo. Hi leswi swin’wana leswikulu leswi u faneleke ku swi tiva mayelana na leswi humelelaka eka mabodlhela ya tipulasitiki endzhaku ka loko u ma tirhisile:
Mabodlhela ya PET lawa ya vuyeleriweke hi ntolovelo ya vavisa misava ku tlula mabodlhela ya nghilazi lawa u ma tirhisaka hi ku phindha-phindha. Leswi swi tano loko u ehleketa leswaku swi lava matimba yo tanihi kwihi ku yisa mabodlhela yo tika ya nghilazi ekule.
Ku hlamba ni ku basisa mabodlhela ya nghilazi leswaku u tlhela u ma tirhisa swi lava gezi ro tala, mati yo hisa ni tikhemikhali. Leswi swi endla leswaku ku va ni thyaka leri engetelekeke.
Tisisiteme to Vuyisa Tidipoziti (DRS) ti pfuneta ku hlengeleta mabodlhela yo tala ya tipulasitiki leswaku ya ta tirhisiwa nakambe. Minongonoko leyi yi ku kombela leswaku u vuya ni mabodlhela lama nga riki na nchumu. Ti nga pfuneta ku tlakusa mpimo wa ku vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki na ku hunguta thyaka.
Ku tirhisa tipulasitiki leti vuyeleriweke emabodlheleni lamantshwa i lunghelo lerikulu ro pfuna misava . Loko u tirhisa PET yo tala leyi vuyeleriweke, u endla thyaka ritsongo naswona u hlayisa switirhisiwa.
Loko u pimanisa tipulasitiki na tinsimbi to fana na aluminiyamu, nhlamulo ya cinca hi ku ya hi ndlela leyi u khomaka thyaka ha yona. A hi minkarhi hinkwayo ku nga ni muhluri la nga erivaleni.
Leswaku u rhurhela mabodlhela ku fikela kwihi i swa nkoka. Loko u tlhela u tirhisa mabodlhela ya nghilazi ekusuhi ni le kaya, swa antswa. Loko u ti rhumela ekule, ntiko wo tika wu endla leswaku ku thyakisa ngopfu.
Hi leri tafula leri nga ta ku pfuna ku vona ndlela leyi ku hlawula ka makumu ya vutomi ku pimanisiwaka ha yona:
Nhlawulo wa Makumu ya Vutomi |
Swilo Leswikulu Swa Vuyelo |
Tinhlamuselo ta Ntivo-mbango |
|---|---|---|
Ku vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki (PET) . |
Eneji yo hlawula na ku lulamisa |
Kuhunguteka ka nkucetelo loko swilo leswi vuyeleriweke swiri e henhla |
Ku hisiwa (hi matimba) . |
Ku thyakisa moya, ku vuyiseriwa ka eneji |
Swi antswa ku tlula ndhawu yo lahlela thyaka, kambe swa ha thyakisa |
Ndhawu yo lahlela thyaka |
Ku tirhisiwa ka ndzhawu, ku tshoveka hiku nonoka, ku khuluka |
Worst eka mbango |
Ku hisa loku pfulekeke |
Ku thyakisa moya, musi lowu nga ni chefu |
Swi ni khombo swinene, a swi bumabumeriwi |
Tirhisa nakambe (nghilazi) . |
Ku hlamba, ku fambisa, ku tshoveka |
Swikahle loko swiri swa laha kaya, kambe ku tirhisiwa ka eneji swile henhla |
Xitsundzuxo: U nga pfuna hi ku tshovela mabodlhela lama endliweke hi pulasitiki leyi vuyeleriweke ni hi ku vuyisa mabodlhela hi ku tirhisa minongonoko yo veka mali. Magoza lawa ya pfuneta ku vuyisa swilo leswi nga tirhisiwangiki na ku endla thyaka ritsongo.
U nga pfuneta ku endla xiboho xa leswi humelelaka hi mabodlhela ya pulasitiki. Loko u tlhela u tirhisa mabodlhela ya wena kumbe u tlherisela mabodlhela ya wena, u hlayisa tipulasitiki ti nga ngheni eka tindhawu to lahlela thyaka ni le lwandle. U tlhela u pfuneta ku hlayisa eneji na ku hunguta ku thyakisa. Bodlhela rin’wana ni rin’wana leri u ri tirhisaka nakambe ri pfuna misava.
U nga pfuna pulanete hi ku hlawula swipaci leswi nga ni swilo swo tala leswi vuyeleriweke. Ku tirhisa swilo leswi vuyeleriweke swi hlayisa matimba naswona swi hunguta thyaka. Tikhampani to tala letikulu ta swakunwa sweswi ti ni tipakani to tirhisa tipulasitiki to tala leti vuyeleriweke emabodlheleni ya tona. Hi xikombiso, Coca-Cola leyi tirhisiweke 13% ya PET leyi vuyeleriweke hi 2021 na 17% hi 2023 . Va lava ku fikelela 50% hi 2030. Ti brand tin’wana, kufana na Keurig Dr Pepper, na tona ti tirhisa tipulasitiki totala leti vuyeleriweke. Switirhisiwa swin’wana switirhisa hambi kuri mabodlhela lawa ya endliweke kusuka eka 100% recycled PET.
Hi leri tafula leri kombisaka hilaha swilo swa PET leswi vuyeleriweke swi cinceke hakona:
Lembe |
Vuxokoxoko bya PET lebyi vuyeleriweke (%) . |
Xikongomelo (%) |
|---|---|---|
2021 |
13 |
|
2022 |
15 |
|
2023 |
17 |
|
2030 |
50 |
U nga swi vona leswaku tikhampani ta swakunwa ti tirhisa swilo swo tala leswi vuyeleriweke lembe ni lembe. Leswi swi vula leswaku ku laveka pulasitiki leyintshwa yitsongo. Swi tlhela swi pfuneta ku tumbuluxa ikhonomi ya xirhendzevutani. Loko u xava swilo leswi nga ni swilo swo tala leswi vuyeleriweke, u pfuna misava naswona u komba tikhampani leswaku wa khathala.
Xitsundzuxo: Languta malebvu ku kuma tiphesente ta swilo leswi vuyeleriweke. Leswi swiku pfuna ku hlawula swipaci swo antswa swa mbango.
Minongonoko leyinene yo tlhela yi tirhisiwa i ya nkoka emisaveni. Loko u seketela minongonoko leyi, u pfuneta ku hlayisa swilo leswi pfunaka ehandle ka tindhawu to lahlela thyaka. Sweswi tindhawu to tala ti ni tindlela to tlherisela mali leyi vekiweke emabodlheleni. Minongonoko leyi yi ku tlherisela mali loko u vuyisa mabodlhela lama nga riki na nchumu. Ematikweni yan’wana, vanhu va tlherisela kutlula 90% wa mabodlhela. Leswi swi vula leswaku ku nga vi na thyaka ni thyaka.
Ku pakiwa loku tirhisiwaka nakambe na kona swa pfuna. Tikhampani tin’wana ti tirhisa mabokisi kumbe tikheg leti nga basisiwa ivi ti tlhela ti tirhisiwa. Leswi swi hunguta ku tlanga hi mali naswona swi hlayisa mali hi ku famba ka nkarhi. Thekinoloji leyintshwa yi pfumelela tikhampani ku endla mabokisi lama tiyeke hi maphepha lama vuyeleriweke. Mabokisi lawa ya kahle eka masi na juzi naswona yana carbon footprint leyintsongo kutlula plastiki.
Nakambe ku na miehleketo leyintshwa yo fana na ku paka hi sayizi leyi faneleke na ku kandziyisa hi xidijitali. Ku cinca loku ku tirhisa swilo switsongo naswona ku endla leswaku ku rhumela swi olova. Loko u seketela tisisiteme leti, u pfuneta ku hunguta thyaka ra ku paka eka nkarhi lowu taka.
Ku pakiwa loku nga tatiwaka nakambe i ndlela yo tlhariha yo pfuna misava. Ku tirhisa mabodlhela kumbe swibye ku tlula kan’we swi hlayisa switirhisiwa naswona swi hunguta thyaka. Matiko man’wana ma ni tisisiteme leti tiyeke leti nga tatiwaka nakambe. E Germany, 82% wa biya yi xavisiwa eka mabodlhela lawa yanga tlhela ya tatiwa, naswona kwalomu ka hinkwayo ya tlheriseriwa. Ontario, le Canada, na rona ri ni mpimo lowu tlakukeke wa ku tata biya. E Philippines, 59% wa swakunwa swi xavisiwa eka mabodlhela lawa ya nga tatiwaka nakambe.
Sweswi ti brand tin’wana ti xavisa swakunwa eka mabodlhela ya aluminiyamu lawa ya pfaleriwaka nakambe. Mabodlhela lawa yanga tirhisiwa nakambe naswona ya pfuneta ku tsema thyaka ra tipulasitiki. Tikheg ta nsimbi leyi nga riki na swilo swo bola ta biya ni swakunwa swin’wana ti basisiwa ni ku tatiwa minkarhi yo tala. Leswi swi hlayisa ku paka ehandle ka tindzhawu to lahlela thyaka naswona swi pfuneta mphakelo wa xirhendzevutani.
Xiya: Maendlelo yo tlherisela dipoziti na lawa ya nga ta tatiwa nakambe ya tirha kahle loko u vuyisa mabodlhela na swibye. Leswi swi hlayisa sisiteme yi tiyile naswona swi pfuna un’wana na un’wana ku va loyi a nga ta tshama nkarhi wo leha.
U nga pfuneta ku cinca ndlela leyi swakunwa swi pakiwaka ha yona hi ku dyondza hi miehleketo leyintshwa. Tikhampani ti endla leswaku ku paka ku antswa eka misava hi switirhisiwa leswintshwa ni tipulani to tlhariha. Ku cinca loku ku ku pfuna ku endla thyaka ritsongo, ku hlayisa matimba ni ku sirhelela ntumbuluko.
Sweswi ti brand totala ti tirhisa switirhisiwa leswinga onhaka hi biodegradable na compostable. Mabodlhela yan’wana ya tirhisa PLA, kunga plastiki leyi endliweke hi swimilani leyi tshovekaka hiku hatlisa kutlula plastiki leyi tolovelekeke. Ku pakiwa ka ti mushroom na ti seaweed films na swona swikahle eka mbango. Switirhisiwa leswi aswi tirhisi mafurha ya fossil naswona swiku nyika tindlela to antswa to swi lahla.
Tikhampani tin’wana ti endla mabodlhela hi maphepha. Bodlhela ra Green Fibre ra Carlsberg na bodlhela ra phepha ra Johnnie Walker ra Diageo swikombisa ndlela leyi unga tirhisaka plastiki yitsongo. Mabodlhela lawa yana ti shells leti tshovekaka naswona ti pfuneta ku hunguta carbon footprint ya wena.
Sweswi swikotela swa aluminiyamu swi antswa swinene eka pulanete leyi. Ti brand to fana na Coca-Cola na Corona ti tirhisa swikotela leswi nga na swilo swo tala leswi vuyeleriweke. Aluminium yinga vuyiseriwa minkarhi yotala naswona ayi lahlekeliwi hi khwalithi. Leswi swi hlayisa matimba naswona swi endla leswaku swilo swa nkoka swi tshama swi ri karhi swi tirhisiwa.
U nga ha tlhela u kuma swipaci swo tala leswi nga tatiwaka nakambe ni leswi tirhisiwaka nakambe. Starbucks yiku nyika discount loko u tisa khapu ya wena. Loop yiku pfumelela ku tirhisa nakambe ku paka eka switirhisiwa swotala. Minongonoko leyi yi ku pfuna ku endla thyaka ritsongo naswona yi seketela vutomi lebyi nga riki na thyaka.
Ku paka hi vutlhari i goza rin’wana lerikulu. Mabodlhela yan’wana na swikotela swina switwi swa freshness kumbe ti RFID tags. Switirhisiwa leswi swi pfuneta ku landzelela swakunwa, ku swi hlayisa swi ri leswintshwa ni ku hunguta thyaka ra swakudya. U kuma swakunwa swo antswa na thyaka ritsongo hi nkarhi wun’we.
Dizayini ya ku paka ya minimalist na yona i ya nkoka. Tikhampani ti tirhisa swilo switsongo naswona ti endla tiphasela to olova. Leswi swi vula leswaku u tirhisa switirhisiwa switsongo naswona u hakela mali yitsongo ku swi rhumela. Tidizayini to olova ta ha hlayisa swakunwa swa wena swi hlayisekile naswona swi ri leswintshwa.
Hi leswi switsundzuxo swo hatlisa loko u lava ku tirhisa mianakanyo leyi leyintshwa:
Hlawula switirhisiwa leswingana swilo swotala leswi vuyeleriweke.
Hlawula swifunengeto leswi nga riki na BPA leswaku u tshama u hlayisekile.
Dyondzisa vaxavi ndlela yo tlhela va tirhisa swilo leswi pakiweke kumbe ku swi tirhisa nakambe.
Endla tiphasela hi swilo swintsongo hilaha swinga kotekaka hakona kambe ti hlayisa ti tiyile.
Xitsundzuxo: Loko u seketela miehleketo leyi leyintshwa, u pfuneta ku endla leswaku bindzu ra swakunwa ri tshamiseka. Ku cinca kun’wana ni kun’wana lokutsongo ku pfuneta ku endla leswaku vumundzuku byi basa ni bya rihlaza.
Swikotela swa aluminiyamu i xihlawuhlawu xale henhla xakuva swinga onhi ntumbuluko. Ku tlhela ku tirhisiwa aluminiyamu swi tirhisa matimba matsongo swinene ku tlula ku endla swikotela leswintshwa. U pfuna ntumbuluko loko u tshovela swikotela leswi nga ni swilo swo tala leswi vuyeleriweke. Eka tindzhawu tin’wana, kutlula 70% wa swikotela swa aluminiyamu switlheriseriwa endzhaku. Swikotela leswi swinga vuyeleriwa minkarhi yotala naswona swaha tshama swiri na matimba. Ku hava phasela leri hetisekeke, kambe minkarhi hinkwayo hi nga endla swo antswa. U nga pfuneta hi ku tlhela u tirhisa swo tala, u tirhisa swikotela leswi nga ni aluminiyamu leyi vuyeleriweke, ni ku ringeta mianakanyo leyi nga tatiwaka nakambe kumbe leyintshwa.
Le U.S., vanhu va tlhela va tirhisa swikotela swa aluminiyamu swo tlula 100 000 hi minete yin’wana ni yin’wana.
Ku vuyisa swilo swo antswa swi humelela hikwalaho ka thekinoloji leyintshwa ni milawu leyintshwa.
Swikotela swa aluminiyamu swinga vuyiseriwa minkarhi yotala naswona switshama swiri na matimba. Ti tirhisa matimba matsongo ku endla ni ku famba-famba. Swikotela swotala swina swilo swotala leswi vuyeleriweke endzeni. Leswi swi pfuneta ku hunguta ku thyakisa naswona swi hunguta thyaka.
Mabodlhela ya nghilazi ma nga ha tlhela ma tirhisiwa minkarhi yo tala, kambe swi lava matimba yo tala. Mabodlhela ya tipulasitiki ma lahlekeriwa hi khwalithi nkarhi wun’wana ni wun’wana loko ma tlhela ma tirhisiwa. Swikotela swa aluminiyamu swi hlayisa matimba ya swona nkarhi wun’wana ni wun’wana loko u swi tlhela u swi tirhisa.
Tikhampani tin’wana ti hlawula mabodlhela ya nghilazi hikuva ma languteka ma ri ya xiyimo xa le henhla naswona ma titwa ma tiyile. Nghilazi yi tirha kahle eka minongonoko ya ku xavisa ya laha kaya na ku tata nakambe. Swinwiwa swin’wana swi lava nghilazi hikuva a swi endli nchumu ni xiendliwa lexi.
Ku tirhisa switirhisiwa leswi vuyeleriweke swi hlayisa eneji na switirhisiwa swa ntumbuluko. Aluminiyamu kumbe pulasitiki leyi vuyeleriweke yi endla leswaku moya wu nga thyakisi ngopfu. Yitlhela yi endla leswaku switirhisiwa leswi pfunaka swinga ngheni eka tindzhawu to lahlela thyaka.
Loko u cukumeta swilo leswi, hi ntolovelo swi ya etindhawini to lahlela thyaka. Swikotela swa aluminiyamu ni nghilazi swi teka madzana ya malembe leswaku swi tshoveka. Mabodlhela ya tipulasitiki ma tshama nkarhi wo leha swinene naswona ma nga thyakisa misava ni mati.
Mabodlhela lama nga tatiwaka nakambe ma pfuna pulanete hi ku hlayisa matimba ni ku tsema thyaka. Matiko man’wana ma ni maendlelo lamanene yo tata mabodlhela lama hlayisaka mabodlhela ma ri karhi ma tirhisiwa nkarhi wo leha.
Hlawula swipaci leswi nga na swilo swo tala leswi vuyeleriweke. Seketela minongonoko leyi ku hakelaka leswaku u tlherisela mabodlhela. Dyondzisa vanhu ndlela yo tlherisela swilo leswi nga tirhisiwangiki. Ringeta mabodlhela lama nga tatiwaka nakambe kumbe lama nga tirhisiwaka nakambe. Hlawula tiphasela to vevuka ku hunguta ku thyakisa ka ku rhumeriwa.
Ina! Ku tlhela ku tirhisiwa swikotela swa aluminiyamu swi hlayisa kwalomu ka matimba hinkwawo lama lavekaka leswaku ku endliwa leswintshwa. Ku tlhela ku tirhisiwa nghilazi na pulasitiki na swona swi hlayisa matimba, kambe ku nga ri ku fana na aluminiyamu. Nkarhi wun’wana ni wun’wana loko u tlhela u tirhisa swilo leswi nga riki swa nkoka, u pfuneta ku hunguta ku thyakisa.
