ኣሉሚንየም ቆርቆሮ ኣንጻር ብርጭቆን ፕላስቲክን ጥርሙዝ ኣየናይ እዩ እቲ ዝበለጸ ዘላቒ ምርጫ ንኣፍረይቲ መስተ

ንመስተ ዝበለጸ መዐሸጊ ብምምራጽ ከባቢ ኣብ ምሕላው ዓቢ ተራ ኣለካ። ንኣፍረይቲ መስተ ዘላቒ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ምግዛእ ዘለዎ ረብሓ ንጹር እዩ፡ ምኽንያቱ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣብዚ እዋን እዚ እቲ ዝያዳ ንከባቢ ዝምችእ ኣማራጺ እዩ። እዞም ቆርቆሮታት ካብ ዝኾነ ካልእ መዐሸጊ ንላዕሊ ዳግማይ ዝጥቀሙ ኮይኖም ኣስታት... 73% ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ንብረት . ብመንጽር እዚ ብርጭቆን ፕላስቲክን ብዘላቕነት ይጎድሉ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዋጋ... $1,210 per ton , ንፕላኔት ጥራይ ዘይኮነስ ንንግድኻ እውን ጠቐምቲ ይገብሮም። ኣብ ከባቢ ኣወንታዊ ጽልዋ ክትገብር እንተደሊኻ፡ ነቲ ዝመረጽካዮ መዐሸጊ ኣብ ግምት ኣእቱ። ንኣፍረይቲ መስተ ዘላቒ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ምዕዳግ ዘለዎ ረብሓታት ካብ ምቑጣብ ወጻኢታት ዝሓልፍ እዩ-ንምድሪ ዝድግፍን ብሉጽ ፍታሕ መዐሸጊ ዝህብን እዩ።

ቁልፊ ቴክኣወይት።

• ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ንመስተታት ዝኸውን ንከባቢ ዝምችእ መዐሸጊ እዩ። ብዙሕ ዳግማይ ይጥቀሙን ንእሽቶ ኣሰር ካርቦን ኣለዎም። ጥርሙዝ ብርጭቆ ንኽሰርሕን ንኽንቀሳቐስን ዝያዳ ጸዓት የድልዮ። እዚ ድማ ዋላ እኳ ዳግማይ ክትጥቀመሎም እንተኸኣልካ ንፕላኔትና ጽቡቕ ከምዘይኮኑ ይገብሮም። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ቀለልትን ንምንቅስቓስ ርካሽን እዩ። ግን ብከላ ስለ ዘስዕቡ ብዙሕ ዳግማይ ኣይጥቀሙን እዮም። ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም ክሳብ 95% ካብቲ ሓደስቲ ቆርቆሮ ንምስራሕ ዘድሊ ጸዓት ይቑጥብ። ብተወሳኺ ሓደ ዓይነት ንብረት ደጋጊምና ክንጥቀም የኽእለና። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ምልቃም ወጻኢታት ምልኣኽ ንምንካይ ይሕግዝ። ብተወሳኺ ንጋዛት ምድረበዳ ቀለልትን ንምድማር ቀለልትን ስለዝኾኑ ይቕንሶም። ዳግማይ ዝመልእን ምቕማጥ-ምምላስን ስርዓታት ንኹሎም ዓይነታት መዐሸጊ ይሕግዙ። ዳግመ-ምጥቃም ዝሓሸ ይገብሩን ጎሓፍ ይቕንሱን። መዐሸጊ ምስ ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ነገራት ምጥቃም ንፕላኔትና ዝሓሸ እዩ። ክቢ ቁጠባ ንምፍጣር እውን ይሕግዝ። ከም ብህይወት ዝበላሸዉ ንብረታትን ስማርት መዐሸጊን ዝኣመሰሉ ሓደስቲ ሓሳባት ዝያዳ ክሕግዙ ይኽእሉ። ንመስተ መትሓዚታት ንኣከባቢ ዝሓሸ ይገብሩ።

መዐቀኒታት ዘላቕነት

መዐሸጊ መስተ ክትመርጽ ከለኻ፡ ብዛዕባ ውሑዳት ቀንዲ ነገራት ክትሓስብ ይግባእ። እዚ ነገራት እዚ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም፡ ጥርሙዝ ብርጭቆን ጥርሙዝ ፕላስቲክን ብኸመይ ከም ዝወዳደር ንምርኣይ ይሕግዙኻ። ነዞም ነጥብታት ምፍላጥካ ንንግድኻን ንመሬትን ዝበለጸ ዝኾነ ክትመርጽ ይሕግዘካ።

ቁልፊ ረቛሒታት

ምህርቲ

ነፍሲ ወከፍ ዕሹግ ብኸመይ ከም ዝስራሕ ብምርኣይ ጀምር። እዚ ማለት ክንደይ ጸዓትን ጥረ ነገራትን ከም ዝጥቀም ምፍታሽ ማለት እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ንብረት ይጥቀሙ። እዚ ድማ ጸዓት ይቑጥብን ንጋዛት ምድረበዳ ይቕንስን እዩ። ጥርሙዝ ብርጭቆ ሑጻን ካልእ ማዕድናትን ንምፍሳስ ኣዝዩ ልዑል ሙቐት የድልዮ። እዚ ድማ ዝያዳ ጸዓት ይጥቀምን ንኣከባቢ ዝያዳ ይጎድኦን። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ንምስራሕ ዝወሓደ ጸዓት ይጥቀሙ። ግን ቅሪተ-ኣካላት ነዳዲ የድልዮምን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ዝያዳ ጎሓፍ ይገብሩን።

ምኽሪ፦ ገለ ሞዴላት ዑደት ህይወት፡ ከም 'ካድል-ቱ-ጌት' ዝኣመሰሉ፡ ንኣሰራርሓ መዐሸጊ ጥራይ እዮም ዝጥምቱ። ካልኦት ድማ ከም 'ካድሌ-ቱ-ግሬድ' ከምኡ'ውን 'ክራድል-ቱ-ክራድል' ዝኣመሰሉ ንኹሉ ህይወት ይጥምቱ፡ ዳግመ-ምጥቃምን ዳግመ-ምጥቃምን ሓዊሱ።

መጓዓዝያ

መዐሸጊ ብኸመይ ይንቀሳቐስ ንፕላኔትና እውን ኣገዳሲ እዩ። ቀለልቲ ዕሹጋት ከም ቆርቆሮ ኣሉሚንየምን ጥርሙዝ ፕላስቲክን ዝወሓደ ነዳዲ ይጥቀሙን ክለኣኹ ከለዉ ድማ ውሑድ ብከላ ይገብሩን። ጥርሙዝ ብርጭቆ ዝኸበደን ብቐሊሉ ዝስበርን እዩ። ንኽንቀሳቐሱ ዝያዳ ጸዓትን ውሑስ ንኽኾኑ ተወሳኺ መዐሸጊን የድልዮም።

ዳግመ-ምጥቃም

ዳግመ-ምጥቃም ንኣከባቢ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ዳግመ-ምጥቃም ቀሊል ዝኾነን ብዙሕ ዳግማይ ዝጥቀመሉን መዐሸጊ ትደሊ። ኣብዚ ናይ ኣሉሚንየም ቆርቆሮ ዝበለጸ እዩ። ብዙሕ ግዜ ዳግማይ ክጥቀሙን ድልዱላትን ጠቐምትን ኮይኖም ክጸንሑ ይኽእሉ። ብርጭቆ ብተደጋጋሚ ዳግማይ ክጥቀመሉ እውን ይኽእል እዩ፡ እንተኾነ ግን ብዙሕ ጸዓት ይሓትት። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ክንድኡ ዳግማይ ኣይጥቀሙሉን እዮም፡ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ከም ጓሓፍ ይውድኡ ወይ ናብ ትሑት ጽሬት ዘለዎም ፍርያት ይቕየሩ።

• መዐሸጊታት ክንደይን ክሳብ ክንደይን ዳግማይ ይጥቀሙሉ፡ ኣብ ምድሪ ዘለዎ ጠቕላላ ጽልዋ ይቕይሮ።

• ሓደስቲ መጽናዕትታት እንተድኣ... ዝያዳ ፕላስቲክ ዳግማይ ንጥቀመሉ፣ ካብ 3% ክሳብ 50% , ንሳዕቤናት ምውሳኽ ሙቐት ዓለም ብ42% ከነጉድሎን ዘይሕደስ ጸዓት ኣጠቓቕማ ብ114% ክንቆርጾን ንኽእል። ገለ ነገራት ግን ከም ኣጠቓቕማ ማይ ክውስኹ ይኽእሉ እዮም፡ ስለዚ ዘላቕነት ኩሉ ግዜ ቀሊል ኣይኮነን።

መወዳእታ ህይወት

ድሕሪ ምጥቃምካ ኣብ መዐሸጊ እንታይ ከም ዘጋጥም እውን ኣገዳሲ እዩ። እቶም ዝበለጹ ምርጫታት ክቢ ቁጠባ ንምፍጣር ይሕግዙ። እዚ ማለት ንብረት ኣብ ክንዲ ዝድርበ ዳግማይ ኣብ ጥቕሚ ይውዕል ወይ ዳግማይ ይጥቀመሉ ማለት እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ሓድሽ ቆርቆሮ ይኸውን፣ ስለዚ ዋጋኡ ይሕሉ። ብርጭቆ ዳግማይ ክጥቀመሉ ወይ ዳግማይ ክጥቀመሉ ይኽእል እዩ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ግን ንጽርግያታት ይጥቀመሉ። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ክንድኡ ዳግማይ ኣይጥቀሙሉን እዮም፡ ብግቡእ እንተዘይተታሒዞም ድማ ክብክሉ ይኽእሉ።

መተሓሳሰቢ፡ ኣብ መወዳእታ ንመዐሸጊ ንምሕካም ዝሕግዙ መንገድታት፡ ከም መካኒካዊ ዳግመ-ምጥቃምን ፓይሮላይሲስን፡ ምስ ምንዳድ ክነጻጸሩ ከለዉ፡ ንጋዛት ምድረበዳ ክሳብ 57% ክቖርጹ ይኽእሉ።

እዞም ረቛሒታት ንምንታይ ኣገደስቲ ምዃኖም ዘርኢ ሓደስቲ ሓቅታት ካብቲ ኢንዱስትሪ ዝሓዘ ሰሌዳ ኣብዚ ኣሎ፤

ቁልፊ ረቛሒ	ስታቲስቲክስ / ርድኢት	ምንጪ / ክልል
ዕብየት ዕዳጋ	ኣብ 2024 $44.67B ዝግመት ዕዳጋ ዘላቒ መዐሸጊ ኤስያ-ፓሲፊክ , ክሳብ 2034 $92.60B ክበጽሕ ይኽእል (CAGR 7.56%)	ቀዳምነት ምርምር
ሃልኪ መዐሸጊ	ኣብ 2023 ኣብ ቻይና ዝተጠቕሙ 912.9 ቢልዮን ኣሃዱታት መዐሸጊ	ዓለምለኻዊ መረዳእታ (ቻይና)
ቁጽጽራዊ ስጉምትታት	ህንዲ ኣብ 2022 ንሓደ ግዜ ጥራይ ዝጥቀሙ ፕላስቲክ ኣጊዳ፤ ጃፓንን ደቡብ ኮርያን ሕጊ ጎሓፍ መዐሸጊ ኣለወን	ቀዳምነት ምርምር
ቀዳምነት ዘላቕነት ተጠቃሚ	78% ካብ ዓደግቲ ኣሜሪካ ብዘላቒ ምንባር ይግደሱ	ኒልሰንIQ
ናይ ምልክት ንግዲ ተኣማንነትን ዘላቕነትን	63% ድማ ካብ ዕላማ ዘላቕነት ዘለዎም ምልክታት ንግዲ ናይ ምዕዳግ ተኽእሎኦም ዝለዓለ እዩ፤ 82% ብዛዕባ እዞም ዕላማታት ይፈልጡ እዮም።	ትሪቭየም፡ ሾር
ተነቃፍነት ወጻኢታት ተጠቃሚ	70% ካብ ዘላቒ መዐሸጊ ናብ ርካሽ ኣማራጺታት ኣይክቕይሩን እዮም።	ትሪቭየም

ምፍራይ፡ መጓዓዝያ፡ ዳግመ-ምጥቃምን መወዳእታ ዕድመን ክትዕዘብ ከለኻ፡ ምሉእ ታሪኽ ዘላቕነት መዐሸጊ ትርኢ። እዚ ድማ ኣሉሚንየም፡ ብርጭቆን ፕላስቲክን ከተነጻጽር ይሕግዘካ፡ ስለዚ ንንግድኻን ንፕላኔትካን ዝበለጸ ዝኾነ ክትመርጽ ትኽእል።

ኣሉሚንየም ቆርቆሮ vs ብርጭቆን ፕላስቲክን።

ጽልዋ ከባቢ

ገለ ሰባት ጥርሙዝ ብርጭቆ ንመሬት ዝበለጸ ይመስሎም። ብዙሓት ብርጭቆ እቲ ዝበለጸ ዘላቒ ምዃኑ ይኣምኑ። ሳይንስ ግን ዝተፈልየ ነገር እዩ ዘርኢ። ንሓደ ግዜ ጥራይ ዝጥቀሙሉ ጥርሙዝ ብርጭቆ ዝያዳ ንኣከባቢ ይጎድኡ. ንኽሰርሑ ብዙሕ ጸዓት የድልዮም። ጥርሙዝ ብርጭቆ ከቢድ ስለዝኾነ ምግዓዝ ዝያዳ ብከላ ይፈጥር። ዋላ ብርጭቆ ዳግማይ እንተተጠቒምካሉ፡ ካብ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ወይ ጥርሙዝ ፕላስቲክ ዝያዳ ልቀት ካርቦን የስዕብ።

ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ንፕላኔትና ዝበለጸ ምርጫ እዩ። ዳግማይ ዝተጠቕሙ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዝነኣሰ ኣሰር ካርቦን ኣለዎም። ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም ዳርጋ ኩሉ ሓደስቲ ቆርቆሮ ንምስራሕ ዘድሊ ጸዓት ይቑጥብ። እዚ ማለት ድማ ​​ብከላ ይውሕድን ጋዝ ምድረበዳ ይውሕድን ማለት እዩ። ኣሉሚንየም ካብ ቅሪተ-ኣካላት ነዳዲ ዝመጽእ ኣይኮነን። እዚ ድማ ምስ ፕላስቲክ ጥርሙዝ ዝመጽእ ገለ ጸገማት ንኸይፍጠር ይሕግዝ። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ካብ ብርጭቆ ዝነኣሰ ኣሰር ካርቦን ኣለዎ። ቀለልቲ እዮም፡ ግን ከኣ ዓቢ ናይ ብከላ ጸገም የስዕቡ። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ንዘልኣለም ዳግማይ ክጥቀመሉ ኣይክእልን እዩ።

ነፍሲ ወከፍ መትሓዚ ንኣከባቢ ብኸመይ ከም ዝጸልዎ ቅልጡፍ ርእይቶ እንሆ፤

ዓይነት ኮንተይነር	ድምቀት ጽልዋ ከባቢ
ጥርሙዝ ብርጭቆ	ዝለዓለ ኣሰር ካርቦን፡ ከቢድ ክብደት፡ ልዑል ኣጠቓቕማ ጸዓት፡ ዋላ’ውን ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ብርጭቆ ዓቢ ጽልዋ ኣለዎ።
ፕላስቲክ ጥርሙዝ	ካብ ብርጭቆ ዝወሓደ ኣሰር ካርቦን፡ ግን ከኣ ብከላን ማይክሮፕላስቲክን ዘስዕብ፡ ደረት ኣልቦ ዳግማይ ክጥቀመሉ ኣይክእልን
ኣሉሚንየም ቆርቆሮ	ዝወሓደ ኣሰር ካርቦን ብፍላይ ዳግማይ ክጥቀመሉ ከሎ፡ ደረት ኣልቦ ዳግማይ ክጥቀመሉ ዝኽእል፡ ጸዓት ይቑጥብን ልቀት ይቕንስን።

ዳግመ-ምጥቃም ምውድዳር

ዳግመ-ምጥቃም ንምድሪ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣብ መላእ ዓለም ብዙሕ ዳግማይ ይጥቀመሉ። ኣስታት 66-71% ካብ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዳግማይ ይጥቀሙ . መስርሕ ዳግመ-ምጥቃም ኣሉሚንየም ኣዝዩ ጽቡቕ ይሰርሕ። ክሳብ 90% ኣሉሚንየም ዳግማይ ኣብ ጥቕሚ ይውዕል። እዚ ድማ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ንፕላኔትና ዓቢ ምርጫ ይገብሮ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ጽሬት ከየጥፍአ ብዙሕ ግዜ ዳግማይ ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ።

ጥርሙዝ ብርጭቆ ብዙሕ ግዜ ዳግማይ ክጥቀሙሉ እውን ይኽእሉ እዮም። ኣብ መላእ ዓለም ግን ካብ ጥርሙዝ ብርጭቆ ካብ 31-34% ጥራይ እዮም ዳግማይ ዝጥቀሙሉ። ብርጭቆ ዳግማይ ምጥቃም ብዙሕ ጸዓት ይጥቀም። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ዝወሓደ ዳግመ-ምጥቃም ይግበረሉ። ካብ ጥርሙዝ ፕላስቲክ ካብ 14-18% ጥራይ እዮም ዳግማይ ዝጥቀሙ። መብዛሕትኦም ጥርሙዝ ፕላስቲክ ኣብ መጉሓፊ ወይ ኣብ ውቅያኖስ እዮም ዝውድኡ። እዚ ድማ ነቲ ናይ ፕላስቲክ ብከላ ጸገም ይውስኸሉ።

መጓዓዝያን ወጻኢታትን

ናይ መስተ መትሓዚታት ምንቅስቓስ ገንዘብ ዝሓትትን ንመሬት ዝጸሉን እዩ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ቀለልትን ንምድማር ቀሊልን እዩ። እዚ ድማ ምስ ጥርሙዝ ብርጭቆ ክነጻጸር እንከሎ ንዋጋታት ምልኣኽ ክሳብ 40% ከጉድሎ ይኽእል። ጥርሙዝ ብርጭቆ ከበድትን ብቐሊሉ ይስበርን እዩ። እዚ ማለት ዝለዓለ ወጻኢታት ምልኣኽን ዝያዳ ብከላን ማለት እዩ። ጥርሙዝ ፕላስቲክ እቲ ዝቐለለ እዩ። ንምንቅስቓስ ዝወሓደ ወጻኢታት ዝሓትት ኮይኑ፡ ብሰንኪ ብከላን ትሑት መጠን ዳግመ-ምጥቃምን ግን ሕጂ'ውን ንኣከባቢ ይጎድኡ።

ቀለልትን ዳግማይ ዝተጠቕሙን ንዋት ምጥቃም ንምድሪ ይሕግዛ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ቀለልቲ ኮይኖም ብዙሕ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ኣለዎም ። ንሳቶም ዝበለጸ ምትሕውዋስ ትሑት ወጻኢታት፡ ጽቡቕ ዳግመ-ምጥቃምን ንፕላኔትና ዝወሓደ ጉድኣትን ይህቡ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ምልቃም ኣሰር ካርቦንካ ከተጉድልን መሬት ጽሩይ ክትከውንን ይሕግዘካ።

ዘላቒ መፍትሒ ንኣፍረይቲ

ቅኑዕ መዐሸጊ ምምራጽ ንንግድኻን ንመሬትን ይሕግዝ። ብዙሓት ኩባንያታት መስተ ሕጂ ንፕላኔትና ዝሓሸ ስለዝኾነ ቆርቆሮ ይጥቀማ። ናይ ብሓቂ ኣብነታትን መጽናዕትታትን ንምንታይ ቆርቆሮ ብልሒ ዘለዎ ምርጫ ምዃኑ ይሕብሩ።

መጽናዕቲ ፍጻመ – ምስግጋር ኮካ-ኮላ ናብ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም

ኮካ-ኮላ ኣብ 2020 ዓቢ ለውጢ ኣምጺኡ።እቲ ኩባንያ ኣብ ዓዲ እንግሊዝን ኣሜሪካን ዝያዳ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ክጥቀም ጀሚሩ። እዚ ድማ ገለ ኣገደስቲ ውጽኢታት ኣምጺኡ፤

• ኮካ-ኮላ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ካብ መዐሸጊ ዝፍኖ ልቀት ካርቦን ብ20% ኣውሪዱ።

• እቲ ኩባንያ ዝያዳ ቆርቆሮ ኣብ ዝጥቀመሉ ዝነበረ መጠን ዳግመ-ምጥቃም ካብ 60% ናብ 75% ከምዘዕበዮ ተገሊጹ።

• ዓማዊል ነቲ ምቅይያር ኣስተብሂሎምሉ። ብዙሓት ሰባት ድሕሪ እቲ ለውጢ ኮካ ኮላ ዝያዳ ንከባቢ ዝምችእ መሲልዎም ነይሩ።

• እቲ ትካል ኣብ መጀመርታ ዝያዳ ገንዘብ ኣውጺኡ፡ ድሒሩ ግን ኣዋህሊሉ። ርካሽ ምልኣኽን ካብ ዳግማይ ዝተጠቕሙ ቆርቆሮ ዝለዓለ ዋጋን ገንዘብ ንምቑጣብ ሓጊዙ።

ኮካ ኮላ ካብ ዝገበሮ ክትመሃር ትኽእል ኢኻ። ቆርቆሮ ምጥቃም ኣሰር ካርቦንካ ንምቑራጽ፡ ምልክት ንግድኻ ዝሓሸ መልክዕ ንኽህልዎን ምስ ግዜ ገንዘብ ንምቑጣብን ክሕግዘካ ይኽእል።

መተሓሳሰቢ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣብ ዕዳጋ ዓለም ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ዋጋኦም ክበጽሕ ይኽእል ነይሩ። ኣብ 2024 58.25 ቢልዮን ዶላር . መጽናዕትታት ከም ዝሕብርዎ፡ ቆርቆሮ ዳግመ-ምጥቃም ጽቡቕ ይሰርሕ። ብዙሕ ንዋት ክትመልስን ድልዱል ክትሕዞን ትኽእል ኢኻ። ገለ መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ቆርቆሮ ብፎም ምምላእ፡ ጸዓት ዝምጥጥ ሓደስቲ ፍርያት ክሰርሕ ይኽእል። እዚ ማለት ቆርቆሮ ካብ መስተ ንላዕሊ ንዝያዳ ክውዕል ይኽእል እዩ።

ስእላዊ ጽማቕ – ዘላቕነትን ወጻኢታትን መለክዒታት ብሓደ ርእይቶ

ቀንዲ ምርጫታት መዐሸጊ ንምንጽጻር ቀሊል ሰሌዳ ኣብዚ ኣሎ፤

ዓይነት መዐሸጊ	መጠን ዳግመ-ምጥቃም (%)	ኣሰር ካርቦን (ኪግ CO2e/ቶን፡ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ)	ወጻኢታት መጓዓዝያ	ዳግመ-ምጥቃም ዝከኣል	ዕዳጋ ኣጠቓቕማ
ኣሉሚንየም ቆርቆሮ	66-71	1,600 እዩ።	ውሑድ	ደረት ኣልቦ	ዓለምለኻዊ፣ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ
ጥርሙዝ ብርጭቆ	31-34	4 ሽሕ እዩ።	ላዕሊ	ደረት ኣልቦ	ፕሪምየም፣ ናይ ከባቢ
ፕላስቲክ ጥርሙዝ	14-18	2 ሽሕ እዩ።	ዝወሓደ	ውሱን እዩ።	ጃምላዊ፣ ትሑት ወጻኢታት ዘለዎ

ቆርቆሮታት ልዑል መጠን ዳግመ-ምጥቃም፡ ትሑት ኣሰር ካርቦንን ትሑት ወጻኢታት ምልኣኽን ከም ዘለዎም ክትዕዘብ ትኽእል። ቆርቆሮታት ሓደስቲ ሓሳባትን ኣጠቓቕማን እውን ይድግፉ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ክትለቅም ከለኻ፡ ንምድሪ ትሕግዝን ንዝጸረየ መጻኢ ትድግፍን።

ኣሉሚንየም ቆርቆሮ

ጽልዋ ምፍራይ

ክትመርጽ ከለኻ aluminum cans , ንኣከባቢ ትሕግዝ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ካብ ካልኦት መዐሸጊታት ዝወሓደ ጸዓት ይጥቀሙ። ኣብ ውሽጦም ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ንብረት እውን ኣለዎም። ኣብ ኣሜሪካ መብዛሕትኦም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣስታት 68% ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ኣለዎም። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ኣስታት 3% ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ጥራይ እዩ። ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ኣሉሚንየም ምጥቃም ንልቀት ካርቦን ንምንካይ ይሕግዝ። ካብ 2006 ክሳብ 2016 እቲ ኢንዱስትሪ ንልቀት CO2 ብ31% ከምዝቐነሶ ተገሊጹ።

ንኣሉሚንየም ቆርቆሮ ምስ ፕላስቲክ ጥርሙዝን ካልእ ኣማራጺታትን ዘነጻጽር ሰደቓ ኣብዚ ኣሎ :

ናይ ምፍራይ ጽልዋ ሜትሪክ	ኣሉሚንየም ቆርቆሮ	ፕላስቲክ ጥርሙዝ / ኣማራጺታት
ዓለምለኻዊ ደረጃ ዳግመ-ምጥቃም	69%	N/A
ደረጃ ዳግመ-ምጥቃም ሕብረት ኤውሮጳ (2017)	74.5%	N/A
ደረጃ ዳግመ-ምጥቃም ኣሜሪካ	ልዕሊ 70%	ኣስታት 29% (ጥርሙዝ ፕላስቲክ)
ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ኣብ ኣሜሪካ	68%	3% (ጥርሙዝ ፕላስቲክ)
ምጉዳል ምስ CO2 ዝመጣጠን ልቀት	31% ምንካይ (ካብ 2006 ክሳብ 2016)	N/A
ኣሰር ካርቦን ምስ መዐሸጊ ቢራ ክነጻጸር ከሎ	ካብ ንዋት ዝወሓደ	ካብ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዝለዓለ

ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣብ መላእ ዓለም ብዙሕ ዳግማይ ይጥቀመሉ። እዚ ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ እትጥቀመሉ እዋን ጸዓትን ጸጋታትን ይቑጥብ። ዕዳጋ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ብቕልጡፍ ይዓቢ ኣሎ። ኣብ ከተማታት ዝርከቡ ብዙሓት ሰባት ቆርቆሮ ዝፈትዉሉ ምኽንያት፡ ንኣጠቓቕምኦምን ዳግማይ ንምጥቃምን ቀሊል ስለዝኾነ እዩ።

ብቕዓት መጓዓዝያ

ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ንምንቅስቓስ ቀሊልን ርካሽን እዩ። ቀለልቲ ስለ ዝኾኑ፡ ኣብ ናይ ጽዕነት መኪና ወይ ፓለቲካ ዝያዳ ክትኣቱ ትኽእል ኢኻ። እዚ ድማ ነዳዲ ይቑጥብን ወጻኢታት ምልኣኽ የጉድልን እዩ። ጥርሙዝ ብርጭቆ ከበድትን ብቐሊሉ ይስበርን እዩ። እዚ ድማ ንምልኣኽን ንምዕሻግን ዝያዳ ዋጋ ይኸፍሎም። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ቀለልቲ እኳ እንተኾኑ፡ ከም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ግን ዳግማይ ኣይጥቀሙን እዮም።

ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ጽቡቕ ጌሮም ይደራረቡን ተወሳኺ ምዕሻግ ኣየድልዮምን እዩ። እዚ ድማ ንነዊሕ መገሻታት ጽቡቓት ይገብሮም። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ምልቃም ብከላን ወጻኢታት መስተኻን ንምንካይ ይሕግዝ።

ደረጃታት ዳግመ-ምጥቃም

ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ብተደጋጋሚ ዳግማይ ክጥቀመሉ ይኽእል። ጽሬት ከየጥፍአ ብዙሕ ግዜ ክትፈስሶምን ዳግማይ ክትጥቀመሎምን ትኽእል ኢኻ። ዳርጋ 75% ካብ ኩሉ ዝተሰርሐ ኣሉሚንየም ሎሚ ውን ኣብ ጥቕሚ ይውዕል ኣሎ ። እዚ ድማ እቲ ስርዓት ዳግመ-ምጥቃም ንኣሉሚንየም ቆርቆሮ ክሳብ ክንደይ ሓያል ምዃኑ ዘርኢ እዩ። ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ቆርቆሮ ዝርከብ ማእከላይ ዳግመ-ምጥቃም ትሕዝቶ 71% እዩ። እዚ ካብ ብርጭቆ ወይ ፕላስቲክ ጥርሙዝ ኣዝዩ ዝለዓለ እዩ።

ንዝተፈላለዩ ዓይነታት መዐሸጊ ደረጃታት ዳግመ-ምጥቃም ዘርኢ ሰንጠረዥ ኣብዚ ኣሎ :

እቲ ንኣሉሚንየም ቆርቆሮ ዝኸውን ስርዓት ዳግመ-ምጥቃም ኣዝዩ ጽቡቕ ይሰርሕ። ኣስታት 96.7% ካብቲ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ኣሉሚንየም ሓድሽ ቆርቆሮ ይኸውን። እዚ ድማ ነቲ ንብረት ካብ መጉሓፊ ጐሓፍ ንኸይወጽእ ይገብሮ። ኣሉሚንየም ዋጋ ስለ ዘለዎ፡ ሰባት ዳግማይ ክጥቀሙሉ ይደልዩ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ክትለቅም ከለኻ፡ ንጽሬት ፕላኔት ክትሕሉ ትሕግዝን ዳግመ-ምጥቃም ትድግፍን።

መወዳእታ ህይወት

መስተ ምስ ወዳእካ፡ ድሕሪኡ እንታይ ከም ዝኸውን ኣገዳሲ እዩ። ድሕሪ ምጥቃም መትሓዚታት እንሕዞ ኣገባብ ንመሬት ይጸልዎ። ምስ ዝድርበ ወይ ዳግማይ ክጥቀመሉ ከሎ ንተፈጥሮ ዘይጎድእ መዐሸጊ ምልቃም ዝበለጸ እዩ።

• ጥርሙዝ ብርጭቆ ካብ ጥርሙዝ ፕላስቲክ ንላዕሊ ንኣከባቢ ይጎድእ . ከበድቲ ስለዝኾኑ ንምስራሕን ዳግማይ ንምጥቃምን ብዙሕ ጸዓት የድልዮም።

• ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ንፊዚ መስተታት ዝበለጸ ምርጫ እዩ። ውሑድ ጸዓት ዝጥቀሙን ብዙሕ ግዜ ዳግማይ ክጥቀሙሉ ዝኽእሉን እዮም።

• ጥርሙዝ ፕላስቲክ ኣብ ኩሉ ቦታታት ይጥቀሙ እዮም፡ እንተኾነ ግን ብዙሕ ጐሓፍን ብከላን ይፈጥሩ። ብዙሓት ኣብ ውቅያኖስ ከም ማይክሮፕላስቲክ ዝበሃሉ ደቀቕቲ ቁራጽ ኮይኖም ይውድኡ።

• መጽናዕትታት ከም ዝሕብርዎ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ካብ ብርጭቆ ወይ ፕላስቲክ ዝነኣሰ ናይ መወዳእታ ዕድመ ጽልዋ ኣለዎም። ቀለልቲ እዮም፣ ውሑድ ጸዓት ዝጥቀሙ፣ ሓደስቲ ንምስራሕ ዘድሊ ጸዓት ኣስታት 5% ጥራይ ሒዞም ንዘልኣለም ዳግማይ ክጥቀሙ ይኽእሉ።

• ጥርሙዝ ብርጭቆ ዋላ ዳግማይ እንተተጠቒምካሉ ግን ብዙሕ ጸዓት ይጥቀምን ከበድቲ ስለዝኾነ ዝያዳ ብከላ ይፈጥርን።

• ጥርሙዝ ፕላስቲክ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዳግማይ ክጥቀሙሉ ከለዉ ጽሬት ይስእኑ። ብዙሓት ኣብ መጉሓፊ ወይ ውቅያኖሳት ንኣማኢት ዓመታት ይጸንሑ።

• ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ካብ ዕደና ገለ ሓደጋታት ኣለዎም፡ እንተኾነ ግን ገና ኣብ መወዳእታ ዕድሚኦም ካብ ብርጭቆ ወይ ፕላስቲክ ዝወሓደ ጉድኣት ኣለዎም።

• ንምድሪ ንምሕጋዝ እቲ ዝበለጸ መገዲ፡ ካብ ምንታይ ከም ዝተሰርሐ ብዘየገድስ፡ ንሓደ ግዜ ጥራይ ዝጥቀመሉ መዐሸጊ ምጥቃም እዩ።

ኣብ ከም ምዕራብ ኤውሮጳ ዝኣመሰሉ ቦታታት፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዝወሓደ ጽልዋ ክሊማ ኣለዎም። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ጽሩይ ጸዓት ስለዝጥቀሙን ብዙሕ ዳግማይ ስለዝጥቀሙን እዩ። ኣብ ካልእ ቦታታት ከም ቻይና፡ ኣሉሚንየም ምስራሕ፡ ከሰል ንጸዓት እንተተጠቒምካሉ ዝያዳ ብከላ ከስዕብ ይኽእል። ዳግመ-ምጥቃም ንኽልቲኡ ኣሉሚንየምን ብርጭቆን ብከላ ንምንካይ ይሕግዝ፡ ንፕላስቲክ ግን ከምኡ ኣይኮነን።

ረብሓታት ምግዛእ ዘላቒ ኣሉሚንየም ቆርቆሮ ንኣፍረይቲ መስተ

ንመስተኻ ዘላቒ ኣሉሚንየም ቆርቆሮ ክትመርጽ ከለኻ ብዙሕ ጽቡቕ ነገራት ትረክብ። እዞም ጥቕምታት እዚኦም ንንግድኻን ዓማዊልካን ንመሬትን ይሕግዙ።

ምድብ ጥቕሚ	ብዝሒ ዘለዎ ረብሓ
ስራሕ ምፍጣር	ልዕሊ 100 ሽሕ ስራሕቲ ኣብ ምእካብ፣ ምፍላይ፣ ዳግመ ምምስራሕ
ወሰኽ ደሞዝ	$2.1–$5 ቢልዮን ዓመታዊ ወሰኽ ደሞዝ ኢንዱስትሪ
ምጉዳል ጎሓፍ	ኣብ ዓመት 1.3 ሚልዮን ቶን ኣሉሚንየም ካብ መጉሓፊ ጐሓፍ ወጻኢ ይቕመጥ
ቁጠባዊ ንጥፈት ካብ መሸጣ	ዓመታዊ መሸጣ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ኣሉሚንየም 1.6 ቢልዮን ዶላር
ምቑጣብ ጸዓት	ንሓደ ዓመት ን1.5 ሚልዮን ኣባይቲ ሓይሊ ንምሃብ እኹል ጸዓት ይቑጠብ
ምጉዳል ልቀት ጋዝ ምድረበዳ	ኣብ ዓመት 12.1 ሚልዮን ሜትሪክ ቶን CO2e ይቑረጽ (ከም ምእላይ 2.6 ሚልዮን መካይን)

ብተወሳኺ ደጋጊምካ ዳግማይ ክጥቀሙሉ ዝኽእሉ ቆርቆሮታት ብምጥቃም ንምድሪ ትሕግዛ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም ብኣስታት 95% ዝወሓደ ጸዓት ይጥቀም ። ካብ ሓደስቲ ምግባር እዚ ድማ ገንዘብ ይቑጥብን ኣሰር ካርቦንካ የጉድልን እዩ። ንኣፍረይቲ መስተ ዘላቒ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ምዕዳግ ዘለዎ ረብሓታት ዝለዓለ መጠን ዳግመ-ምጥቃምን ውሑድ ጎሓፍን የጠቓልል። ኣብ ኣሜሪካ ኣስታት 45% ቆርቆሮ ዳግማይ ዝጥቀሙሉ ኮይኖም ኣብ ከም ብራዚልን ጀርመንን ዝኣመሰሉ ቦታታት ግን ዳርጋ 100% እዩ። ዝያዳ ሪሳይክል እንተ ጌርካ ከምዘን ላዕለዎት ሃገራት ክትከውን ትኽእል ኢኻ።

ንኣፍረይቲ መስተ ዘላቒ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ምግዛእ ዘለዎ ረብሓ ብዛዕባ መሬት ጥራይ ኣይኮነን። ስራሕ ንምፍጣር ትሕግዝ፣ ደሞዝ ትውስኽ፣ ካብ ነፍሲ ወከፍ ቆርቆሮ ድማ ዝያዳ ዋጋ ትረክብ። ብዛዕባ እታ ፕላኔት ከም እትግደስ እውን ንዓማዊልካ ተርእዮም። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ክትመርጽ ከለኻ፡ ንኹሉ ሰብ ዝጸረየትን ሓምላይን ዓለም ክትሰርሕ ትሕግዝ።

ጥርሙዝ ብርጭቆ

ምህርቲ

ጥርሙዝ ብርጭቆ ጽቡቕ ይመስልን ድልዱል ኮይኑ ይስምዓካን። ብዙሓት ሰባት ንመስተ ጽቡቕ ምርጫ ዝመስሎም እዩ። ጥርሙዝ ብርጭቆ ምስራሕ ግን ብዙሕ ጸዓትን ጥረ ነገራትን ይጥቀም። ፋብሪካታት ብርጭቆ ንምስራሕ ሑጻን ማዕድናትን ኣብ ኣዝዩ ልዑል ሙቐት ከቕልጡ ኣለዎም። እዚ ካብ ምስራሕ ጥርሙዝ ፕላስቲክ ወይ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዝያዳ ጸዓት ይሓትት። ንኣብነት ንቢራ ዝኸውን ጥርሙዝ ብርጭቆ ምግባር ብዛዕባ... 17.5 ሜጋጆውል ጸዓት ። ንነፍሲ ወከፍ ሊትሮ ብተወሳኺ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሊትሮ ኣስታት 842 ግራም ካርቦን ዳይኦክሳይድ ይሰርሕ። እዚ ካብ ካልኦት ዓይነታት መዐሸጊ ኣዝዩ ዝዛይድ እዩ።

ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ብርጭቆ ምጥቃም ጸዓት ንምቑጣብ ይሕግዝ። 10% ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ብርጭቆ እንተ ወሲኽካ፡ ልቀት ብኣስታት 5% ትቖርጾ። ገና ግን ጥርሙዝ ብርጭቆ ካብ ካልእ መዐሸጊታት ይኸብድ። ንነፍሲ ወከፍ ጥርሙዝ ዝያዳ ንብረት የድልየካ። ሰባት ብርጭቆ ዝፈትዉሉ ምኽንያት ውሑስን ብዙሕ ግዜ ዳግማይ ክጥቀመሉ ስለ ዝኽእልን እዩ። ቀሊል መዐሸጊ ግን ከም ካርቶንን ፕላስቲክ ጥርሙዝን ውሑድ ጸዓትን ውሑድ ጸጋታትን ይጥቀም።

ዓይነት መዐሸጊ	ኣጠቓቕማ ጸዓት (MJ/l)	ልቀት CO2 (g CO2 eq/l) 1.1.	ደረጃ ዳግመ-ምጥቃም (US/EU/UK)
ጥርሙዝ ብርጭቆ	17.5	842	31.3% / 80.1% / 74.2%
ኣሉሚንየም ቆርቆሮ	11.3	574	67% (ኣሜሪካ)
ካርቶናት/ፒኢቲ/ቦርሳታት	ታሕተዋይ	ታሕተዋይ	N/A

መተሓሳሰቢ፡ ሓደ መጽናዕቲ ከም ዝሕብሮ፡ ጥርሙዝ ብርጭቆ ንወይኒ ዝወሓደ ዘላቒነት ኣለዎ። ዝበዝሐ ንዋትን ጸዓትን እዮም ዝጥቀሙ።

መጓዓዝያ

ጥርሙዝ ብርጭቆ ምልኣኽ ከቢድ እዩ። ብርጭቆ ካብ ፕላስቲክ ወይ ኣሉሚንየም ኣዝዩ ዝኸበደ እዩ። ሓደ ብርጭቆ ዕትሮ ክሳብ 6.3 ፕላስቲክ ዕትሮ ይምዘን። እዚ ተወሳኺ ክብደት እዚ ማለት ናይ ጽዕነት መካይን ንጥርሙዝ ብርጭቆ ንምንቅስቓስ ዝያዳ ነዳዲ ይጥቀማ ማለት እዩ። ብርጭቆ ከይስበር ተወሳኺ መዐሸጊ እውን የድልየካ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ናይ ጽዕነት መኪና ዝወሓደ ጥርሙዝ ብርጭቆ ይኣቱ። እዚ ድማ ወጻኢታት መርከብን ብከላን ይውስኽ።

• ጥርሙዝ ብርጭቆ ከበድትን ብቐሊሉ ይስበርን እዩ።

• ናይ ጽዕነት መካይን ንምንቅስቓሶም ዝያዳ ነዳዲ ይጥቀማ።

• ውሑስ ንኽኾኑ ተወሳኺ መዐሸጊ የድሊ።

• ኣብ ነፍሲ ወከፍ ናይ ጽዕነት መኪና ዝኣቱ ውሑድ ጥርሙዝ እዩ፣ ስለዚ ወጻኢታት ይውስኽ።

• ዝያዳ ነዳዲ ምጥቃም ማለት ዝያዳ ልቀት ካርቦን ማለት እዩ።.

እቲ ብርጭቆ ኣበይ ከም እትሰርሖ እውን ኣገዳሲ እዩ። እቲ ፋብሪካ ከሰል ወይ ረሳሕ ጸዓት እንተተጠቒሙ እቲ ጽልዋ ዝገደደ እዩ። ዝያዳ ብርጭቆ እናተሰርሐ ምስ ከደ፡ ልቀትን ኣጠቓቕማ ሃብትን እውን ይውስኽ።

ዳግመ-ምጥቃም

ጥርሙዝ ብርጭቆ ጽሬት ከየጥፍአ ደጋጊምካ ዳግማይ ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ኣሜሪካ፡ ኣስታት 30% ጥራይ ካብ ጥርሙዝ ብርጭቆ ዳግማይ ይጥቀሙ . እዚ እዩ ካብቲ ኣብ ኤውሮጳ ኣዝዩ ዝተሓተ ’ ዩ ። ገለ ሃገራት ኤውሮጳ ልዕሊ 85% ብርጭቆአን ዳግማይ ይጥቀማሉ። ኣመሪካ ከም ዝተሰብረ ብርጭቆ፡ ረሳሕ ዳግመ-ምጥቃም፡ ከምኡ’ውን ድኹም ስርዓተ ዳግመ-ምጥቃም ዝኣመሰሉ ጸገማት ኣለዋ። ገለ መደባት ምምላስ ተቐማጢ ገንዘብ ዘለወን ግዝኣታት ዝሓሸ ውጽኢት ይረኽባ። ብዙሓት ጥርሙዝ ግን ክሳብ ሕጂ ኣብ መጉሓፊ ጐሓፍ ይውድኡ።

• ኣብ ኣሜሪካ ኣብ 2021 ኣስታት 35 ቢልዮን ጥርሙዝ ብርጭቆ ተሸይጡ።

• 72% ካብዞም ጥርሙዝ ዝተደርበዩ እምበር ዳግማይ ዝተጠቕሙ ኣይኮኑን።

• ከም በዓል ቤልጅየምን ሽወደንን ዝኣመሰላ ሃገራት ልዕሊ 90% ብርጭቆአን ዳግማይ ይጥቀማሉ።

• ዝሓሸ መደባት ዳግመ-ምጥቃምን ንጹር ምልክታትን ንመጠን ዳግመ-ምጥቃም ንምዕባይ ይሕግዝ።

• ብጽቡቕ ዳግማይ እንተተጠቒምካሉ፡ ብርጭቆ ክሳብ 95% ካብ ሓደስቲ ጥርሙዝ ክኸውን ይኽእል።

ምኽሪ፦ ንናይ ተቐማጢ ገንዘብ ምምላስ ስርዓታትን ዝሓሸ ምልክታትን ብምድጋፍ ዳግመ-ምጥቃም ክትሕግዝ ትኽእል ኢኻ።

መወዳእታ ህይወት

ኣብ ጥርሙዝ ብርጭቆ መስተ ምስ ወዳእካ፡ እቲ ድሕሪኡ ዝፍጸም ንምድሪ ኣገዳሲ እዩ። ጥርሙዝ ብርጭቆ ዳግማይ ክጥቀመሉ፡ ዳግማይ ክጥቀመሉ ወይ ኣብ መጉሓፊ ክድርበ ይኽእል። ነፍሲ ወከፍ ምርጫ ነታ ፕላኔት ብዝተፈላለየ መንገዲ ይጸልዋ።

ገለ ሰባት ብርጭቆ ተፈጥሮኣዊ ስለዝኾነን ዳግማይ ክጥቀመሉ ስለዝኽእልን ኩሉ ግዜ ዝበለጸ ይመስሎም። ግን ክንድኡ ቀሊል ኣይኮነን። ድሕሪ ምጥቃምካ ብጥርሙዝ ብርጭቆ እንታይ እትገብሮ፡ ንኣከባቢ ብኸመይ ከም ዝጸልዎ ይቕይሮ።

• ጥርሙዝ ብርጭቆ ምስ ዝድርበ ካብ ጥርሙዝ ፕላስቲክ ንላዕሊ ንመሬት ይጎድኣ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ዳግመ-ምጥቃም ብርጭቆ ንምፍሳስ ብዙሕ ጸዓት ስለ ዝጥቀም እዩ።

• እንደገና ጥርሙዝ ብርጭቆ እንተተጠቒምካ ንምድሪ ትሕግዝ። ተወሳኺ ሓደ ግዜ ጥራይ ምጥቃም ጽልዋኡ ብኣስታት... 40% . ብዙሕ ግዜ ድሕሪ ምጥቃም ግን እቲ ጽቡቕ ውጽኢት ይዝሕትል። ምሕጻብን ምንቅስቓስን ጥርሙዝ እውን ጸዓት ይጥቀም።

• ከምቲ ናይ ፕላስቲክ (PET) ጥርሙዝ ጽልዋ ንኽህልዎ፡ ንሓደ ብርጭቆ ጥርሙዝ ካብ 7 ክሳብ 30 ግዜ ዳግማይ ክትጥቀመሉ ኣለካ። እቲ ቁጽሪ ኣብቲ ትዕቅኖ ዘለኻ ይምርኮስ።

• ብርጭቆ ዳግማይ ምጥቃም ከም ሑጻ፡ ሓሙኽሽቲ ሶዳን ኖራን ዝኣመሰሉ ነገራት የድሕን። ብተወሳኺ ውሑድ ጸዓት ይጥቀምን ውሑድ ጋዝ ምድረበዳ ይፈጥርን። ኣብ ነፍሲ ወከፍ 10% ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ብርጭቆ (cullet ዝበሃል) ፋብሪካታት ካብ 2-3% ዝወሓደ ጸዓት ይጥቀማ።

• ኣብ ኣመሪካ ፡ ብዛዕባ... 31% ካብ ጥርሙዝ ብርጭቆ ዳግማይ ዝጥቀሙሉ እዮም። ገለ ቦታታት ከም ካሊፎርንያ ልዕሊ 80% ዳግማይ ይጥቀሙ። ብርጭቆ ዳግማይ ክትጥቀመሉ ከለኻ፡ ንነፍሲ ​​ወከፍ ቶን ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ልዕሊ ሓደ ቶን ተፈጥሮኣዊ ጸጋታት ትቑጥብ።

• ዳግመ-ምጥቃም ብርጭቆ ዕጹው ስርዓት እዩ። እዚ ማለት ኣረጊት ጥርሙዝ ናብ ሓድሽ ጥርሙዝ ይቕየር፣ ተወሳኺ ብኽነት የብሉን።

• ብርጭቆ ዳግማይ ምጥቃም ንፋብሪካታት እውን ይሕግዝ እዩ። ብርጭቆ ንምፍሳስ ዘድሊ ሙቐት የጉድልን እቶናት ንነዊሕ እዋን ክጸንሑ ይሕግዝን።

• ኩሉ ኣብ ሓደ ሳንዱቕ ዝኸይድ ብሓደ ውሕጅ ዝግበር ዳግመ-ምጥቃም ጸገም ከስዕብ ይኽእል። ካልእ ጐሓፍ ክሕወስን ብርጭቆ ዳግማይ ንምጥቃም ኣጸጋሚ ክገብሮን ይኽእል። ሓደ ሓደ ግዜ፡ ዳግማይ ክጥቀሙሉ ዘይክእሉ ነገራት ኣብቲ ሳንዱቕ ይውድኡ። እዚ 'wish-cycling' ይበሃል እሞ ዳግመ-ምጥቃም ጽቡቕ ስራሕ ከምዘይሰርሕ ይገብሮ።

መተሓሳሰቢ ፡ ዋላ’ውን ጥርሙዝ ብርጭቆ ዳግማይ እንተተጠቒምካሉ ወይ ዳግማይ እንተተጠቒምካሉ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ጥርሙዝ ፕላስቲክ ንላዕሊ ንመሬት ይጎድእ እዩ። ዝያዳ ጸዓትን ማይን ይጥቀሙን ዝያዳ ጋዝ ምድረበዳ ይሰርሑን።

ንምድሪ ክትሕግዝ እንተደሊኻ፡ ኣብ ዝከኣለካ እዋን ዳግማይ ንኽትጥቀመሉ ወይ ዳግማይ ንኽትጥቀመሉ ጥርሙዝ ብርጭቆ ክትመልሶ ፈትን። ኣብ ከባቢኻ ንዘሎ መደባት ምምላስ ተቐማጢ ገንዘብ ምድጋፍ። እዞም መደባት እዚኦም ጥርሙዝ ካብ መጉሓፊ ንኸይወጽእን ዳግመ-ምጥቃም ዝሓሸ ስራሕ ንኽሰርሕን ይሕግዙ። ንሓደ ጥርሙዝ ብርጭቆ ዳግማይ ኣብ እትጥቀመሉ ወይ ዳግማይ ኣብ እትጥቀመሉ እዋን፡ ጸዓትን ጸጋታትን ንምቑጣብ ከም እትሕግዝ ኣይትረስዕ።

ፕላስቲክ ጥርሙዝ

ምህርቲ

ጥርሙዝ ፕላስቲክ ኣብ ኩሉ ትጥምቶ ቦታ ኣሎ። ርካሽን ንምስራሕ ቀለልትን እዮም። መብዛሕትኡ ካብ ነዳድን ጋዝን ዝመጽእ ፒኢቲ ዝስራሕ እዩ። ፋብሪካታት ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ጥርሙዝ ኣዝዩ ቅልጡፍ ክሰርሑ ይኽእሉ። እዚ ጥርሙዝ ንምስራሕ ጽቡቕ መገዲ ድዩ ኢልካ ክትሓስብ ትኽእል ኢኻ። ገለ ኣገደስቲ ሓቅታት ብዛዕባ ምስራሕ ጥርሙዝ ፕላስቲክ ዘርኢ ሰሌዳ ኣብዚ ኣሎ፤

ሜትሪክ ስም	ኣገላልፃ	መዐቀኒ ኢንዱስትሪ (ኣሜሪካ)	ጥቕምታት	ድሩትነት
ብቕዓት ኣጠቓቕማ ማይ	ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዝፈረየ ጥርሙዝ ዝጥቀመሉ ማይ	8-12 ጋሎን/ጥርሙዝ (ልሙድ)	ማይ ይቑጥብ፣ ወጻኢታት የጉድል	ምንጪ ማይ ኣየርእን እዩ።
ሃልኪ ጸዓት ኣብ ሓደ ኣሃዱ	ሓደ ጥርሙዝ ንምስራሕ ዝጥቀሙሉ ጸዓት	1.5-2.5 ኪሎ ዋት ሰዓት/ጥርሙዝ (ልሙድ)	ወጻኢታት ይቕንስ፣ ንኣከባቢ ይሕግዝ	ቀጻሊ ክትትል የድልዮ
ደረጃ ጉድለት ዘለዎም ፍርያት	ቅድሚ ምልኣኾም ጉድለት ዘለዎም ጥርሙዝ ብሚእታዊት።	0.5-1% (ልሙድ)	ፅሬት ልዑል ይገብር፣ ንብራንድካ ይከላኸል	ድሕሪ ምልኣኽ ጉድለት ክስእን ይኽእል።
ሚእታዊት ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ንብረት	መጠን ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ንብረት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ጥርሙዝ	20-30% (ልሙድ)	ውሑድ ሓድሽ ፕላስቲክ ይጥቀም፣ ዘላቕነት የመሓይሽ	ብቐረብን ወጻኢታትን ዳግመ-ምጥቃም ንብረት ዝተሓጽረ
ደረጃ ምብስባስ ባዮ	ጥርሙዝ ኣብ ከባቢ ክንደይ ቅልጡፍ ምብትታን እዩ።	ካብ 20-40% ኣብ 6 ወርሒ (ልሙድ)	ከባብያዊ ሓላፍነት ዘርኢ እዩ።	ምስ ኩነታት ይቕየር
ኣሰር ካርቦን ኣብ ሓደ ጥርሙዝ	ንነፍሲ ወከፍ ዝተሰርሐ ጥርሙዝ ዝፍኖ ልቀት ካርቦን።	0.4-0.6 ኪሎ ግራም/ጥርሙዝ (ልሙድ)	ንልቀት ትኪ ንምንካይ ይሕግዝ፣ ንከባቢ ዝምችኡ ዓደግቲ ይስሕብ	ንካርቦን ጥራይ እምበር ንኹሉ ጽልዋታት ኣይሽፍንን።

ጥርሙዝ ፕላስቲክ ብዙሕ ማይን ጸዓትን ይጥቀሙ። ገለ ኩባንያታት ንምድሪ ንምሕጋዝ ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ንብረት ይውስኻ። መብዛሕትኦም ጥርሙዝ ግን ክሳብ ሕጂ ካብ ሓድሽ ፕላስቲክ ዝተሰርሑ እዮም። ኣሰር ካርቦን ካብ ጥርሙዝ ብርጭቆ ዝወሓደ እዩ። ካብ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ግን ዝለዓለ እዩ።

መጓዓዝያ

ጥርሙዝ ፕላስቲክ ንመስተታት ንምንቅስቓስ ብሉጽ እዩ። ቀለልትን ሓያላትን እዮም። እዚ ድማ ገንዘብን ጸዓትን ይቑጥብ። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ንመጓዓዝያ ጽቡቕ ዝኾነሉ ገለ ምኽንያታት እዞም ዝስዕቡ እዮም፤

• ጥርሙዝ ፒኢቲ ካብ ጥርሙዝ ብርጭቆ ኣዝዩ ቀሊል እዩ። ሓደ ፕላስቲክ ጥርሙዝ ኣስታት 20-30 ግራም ይምዘን። ሓደ ጥርሙዝ ብርጭቆ 200 ግራም ክምዘን ይኽእል።

• ናይ ጽዕነት መካይን ንጥርሙዝ ፕላስቲክ ንምንቅስቓስ ዝወሓደ ነዳዲ ይጥቀማ።

• ጥርሙዝ ፕላስቲክ ብቐሊሉ ኣይስበርን እዩ። እዚ ማለት ኣብ እዋን ምልኣኽ ውሑድ ጥርሙዝ ይጠፍእ ማለት እዩ።

• ጥርሙዝ ፕላስቲክ ምግባርን ምንቅስቓስን ካብ ብርጭቆ ዝወሓደ ጸዓት እዩ ዝጥቀም። እዚ ድማ ኩባንያታት ገንዘብ ንኽቑጥባ ይሕግዝ።

ኣብ ነፍሲ ወከፍ ናይ ጽዕነት መኪና ዝያዳ ፕላስቲክ ጥርሙዝ ከተእቱ ትኽእል ኢኻ። እዚ ድማ ቦታን ገንዘብን ይቑጥብ። ውሑስ ንኽኾኑ ተወሳኺ መዐሸጊ ኣየድልየካን እዩ። እዞም ነገራት እዚኦም ንጥርሙዝ ፕላስቲክ ነቶም ውሑድ ወጻኢታት ክገብሩ ዝደልዩ ኩባንያታት ጽቡቕ ምርጫ ይገብርዎ።

ዳግመ-ምጥቃም

ጥርሙዝ ፕላስቲክ ዳግማይ ምጥቃም ቀሊል እዩ ኢልካ ትሓስብ ትኸውን። ቀሊል ግን ኣይኮነን። ካብ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ወይ ብርጭቆ ንላዕሊ ውሑዳት ጥርሙዝ ፕላስቲክ ዳግማይ ዝጥቀሙ። ብዙሓት ፕላስቲክ ጥርሙዝ ኣብ መወዳእታ ኣብ መጉሓፊ ወይ ውቅያኖስ ይውድኡ። ገለ ሓቅታትን ጸገማትን ዳግመ-ምጥቃም ጥርሙዝ ፕላስቲክ ዘርኢ ሰሌዳ ኣብዚ ኣሎ፤

መዐቀኒ / ገጽታ	ዝርዝር / ኣሃዛት።
ደረጃ ዳግመ-ምጥቃም ጥርሙዝ ፒኢቲ (ኣውስትራልያ)	74% ምስ ዲፖዚት ስኬም , 36% ምስ ቀርብሳይድ ምእካብ
ጽሩይ ዕቋር ልቀት GHG (PET) .	ኣብ ሓደ ቶን ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ፒኢቲ ኣስታት 1.5 ቶን CO2-e ይቑጠብ
ዑደት ህይወት ምጉዳል ልቀት ልቀት (ጥርሙዝ ፒኢቲ)	100% ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ፒኢቲ ብምጥቃም ምስ ሓድሽ ፒኢቲ ክነጻጸር እንከሎ ብ27% ዝወሓደ CO2
ጽሩይ ረብሓ ንሕውስዋስ ፕላስቲክ ዳግመ-ምጥቃም	ኣብ ሓደ ቶን ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ኣስታት 0.5 ቶን CO2-e ይቑጠብ
ብድሆታት ኣብ ዳግመ-ምጥቃም	ናይ ምፍላይ ጸገማት፣ ብከላ፣ ብዙሕ ዓይነት ፕላስቲክ፣ ናይ ወጻኢታት ጉዳያት
ዕጹው-ሉፕ ዳግመ-ምጥቃም ተግባራዊነት	ንንጹር ፒኢቲን ገለ ጥርሙዝ ኤችዲፒኢን ዝበለጸ ይሰርሕ
ጽልዋ ፖሊሲ	መደባት ምምላስ ተቐማጢ ገንዘብ ንመጠን ምእካብ ይውስኽን ጐሓፍ ይቖርጽን።
ድሩትነት መሳለጥያ ምሕዋይ ንብረት	ንምፍላይ ኣጸጋሚ ተዓጻጻፊ መዐሸጊ፣ ኩሉ ግዜ ውጽኢታዊ ኣይኮነን።
ለበዋታት	ውሑድ ዓይነታት ፕላስቲክ ምጥቃም፣ ምፍላይ ምምሕያሽ፣ ዕዳጋታት ዳግመ-ምጥቃም ፕላስቲክ ምዕባይ

ንናይ ተቐማጢ ገንዘብ-ምምላስ መደባት ብምድጋፍ ክትሕግዙ ትኽእሉ ኢኹም። ካብ ንጹር ፒኢቲ ዝተሰርሑ ጥርሙዝ ምጥቃም እውን ይሕግዝ። እዞም ስጉምትታት እዚኦም ንመጠን ዳግመ-ምጥቃም የዕብዩን ንጋዛት ምድረበዳ የጉድሉን። ምፍላይን ብከላን ግን ክሳብ ሕጂ ዓበይቲ ጸገማት እዮም። መብዛሕትኡ ፕላስቲክ ጥርሙዝ ናብ ሓድሽ ጥርሙዝ ኣይቅየርን እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ትሑት ጽሬት ዘለዎም ፍርያት ወይ ጐሓፍ ጥራይ ይዀኑ።

ምኽሪ፦ ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ዘለዎም ጥርሙዝ ምረጽ። ኣብ ከባቢኻ ዝሓሸ ዳግመ-ምጥቃም ምድጋፍ። እዚ ድማ ፕላስቲክ ካብ መጉሓፊ ጐሓፍን ውቅያኖስን ንኸይወጽእ ይሕግዝ።

መወዳእታ ህይወት

ኣብ ፕላስቲክ ጥርሙዝ መስተ ምስ ወዳእካ፡ ድሕሪኡ ዝፍጸም ንምድሪ ኣገዳሲ እዩ። መብዛሕትኦም ጥርሙዝ ፕላስቲክ ካብ ሰለስተ መንገድታት ሓደ ይኸዱ፡ ዳግማይ ይጥቀሙሉ፡ ይቃጸሉ ወይ ኣብ መጉሓፊ ይቕመጡ። ኣብ ገለ ቦታታት ከም ኤውሮጳ፡ ዝያዳ ጥርሙዝ ዳግማይ ይጥቀሙሉ ወይ ይቃጸሉ ጸዓት ይሰርሑ። ኣብ ካልእ ቦታታት ድማ ጥርሙዝ ኣብ ደገ ክድርበ ወይ ኣብ ቅሉዕ ኣየር ክቃጸል ይኽእል።

ዳግመ-ምጥቃም ኩሉ ግዜ ዝበለጸ እዩ ኢልካ ትሓስብ ትኸውን፡ ግን ክንድኡ ቀሊል ኣይኮነን። ድሕሪ ምጥቃምካ ኣብ ፕላስቲክ ጥርሙዝ እንታይ ከም ዘጋጥም ክትፈልጦም ዘለካ ቀንዲ ነገራት እዞም ዝስዕቡ እዮም፤

• መብዛሕትኡ ግዜ ዳግማይ ዝተጠቕሙ ጥርሙዝ ፒኢቲ ካብቲ ደጋጊምካ እትጥቀመሉ ጥርሙዝ ብርጭቆ ንላዕሊ ንመሬት ዝወሓደ ይጎድኣ። እዚ ኸኣ ከበድቲ ጥርሙዝ ብርጭቆ ንርሑቕ ንምግዓዝ ክንደይ ጸዓት ከም ዝሓትት ክትሓስብ ከለኻ ሓቂ እዩ።

• ጥርሙዝ ብርጭቆ ዳግማይ ንምጥቃም ምሕጻብን ምጽራይን ብዙሕ ሓይሊ ኤሌክትሪክ፡ ውዑይ ማይን ኬሚካላትን የድልዮ። እዚ ድማ ዝያዳ ብከላ ይገብር።

• ስርዓታት ምምላስ ተቐማጢ ገንዘብ (DRS) ንዳግመ-ምጥቃም ዝኸውን ዝያዳ ፕላስቲክ ጥርሙዝ ንምእካብ ይሕግዝ። እዞም መደባት እዚኦም ባዶ ጥርሙዝ ክትመልሱ ይሓቱኻ። ንመጠን ዳግመ-ምጥቃም ንምዕባይን ጐሓፍ ንምንካይን ክሕግዙ ይኽእሉ።

• ኣብ ሓደስቲ ጥርሙዝ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ፕላስቲክ ምጥቃም ንምድሪ ንምሕጋዝ ዓቢ ዕድል ’ ዩ ። ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ፒኢቲ እንተተጠቒምካ፡ ብከላ ትውሕድን ጸጋታት ትቑጥብን።

• ፕላስቲክ ምስ ከም ኣሉሚንየም ዝኣመሰሉ ብረት ከተነጻጽሮ ከለኻ፡ እቲ መልሲ ኣብቲ ንጐሓፍ ብኸመይ ከም እትሕዞ መሰረት ይቕየር። ኩሉ ግዜ ንጹር ተዓዋቲ የለን።

• ጥርሙዝ ክሳብ ክንደይ ከም እተግዕዞ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ቀረባ ገዛ ዝርከብ ጥርሙዝ ብርጭቆ ዳግማይ እንተተጠቒምካሉ ዝሓሸ እዩ። ርሑቕ እንተሰዲድካዮም እቲ ከቢድ ክብደት ዝያዳ ብከላ ይፈጥር።

ኣብ መወዳእታ ዕድመ ዝርከቡ ምርጫታት ብኸመይ ከም ዝወዳደሩ ንምርኣይ ዝሕግዘካ ሰሌዳ ኣብዚ ኣሎ፤

ናይ መወዳእታ ዕድመ ኣማራጺ	ቀንዲ ረቛሒታት ጽልዋ	ከባብያዊ መዘኻኸሪታት
ዳግመ-ምጥቃም (PET)	ንመፍላይን መስርሕን ዝኸውን ጸዓት	ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ልዑል እንተኾይኑ ጽልዋ ምጉዳል
ምሕራር (ብጸዓት) .	ብከላ ኣየር፡ ምሕዋይ ጸዓት	ካብ መጉሓፊ ጐሓፍ ዝሓሸ፡ ግን ከኣ ገና ብከላ
መጉሓፊ ጐሓፍ	ኣጠቓቕማ ቦታ፡ ቀስ ኢልካ ምብትታን፡ ምፍሳስ	ዝኸፍአ ንኣከባቢ
ክፉት ምንዳድ	ብከላ ኣየር፡ መርዛም ትኪ	ብጣዕሚ ጎዳኢ እምበር ኣይምከርን።
ዳግማይ ምጥቃም (ብርጭቆ)	ምሕጻብ፡ ምጉዕዓዝ፡ ምብታኽ	ናይ ከባቢ እንተኾይኑ ጽቡቕ፡ ኣጠቓቕማ ጸዓት ግን ልዑል እዩ።

ምኽሪ፦ ብዝተመልሰ ፕላስቲክ ዝተሰርሑ ጥርሙዝ ብምልቃምን ብመደባት ምቕማጥ ገንዘብ ኣቢልካ ጥርሙዝ ብምምላስን ክትሕግዙ ትኽእሉ ኢኹም። እዞም ስጉምትታት ዳግመ-ምጥቃም ይሕግዙን ውሑድ ብኽነት ይገብሩን።

ኣብ ፕላስቲክ ጥርሙዝ እንታይ ከም ዝኸውን ንምውሳን ክትሕግዙ ትኽእሉ ኢኹም። ጥርሙዝካ ዳግማይ ክትጥቀመሉ ወይ ክትመልሶ ከለኻ፡ ፕላስቲክ ካብ መጉሓፊ ጐሓፍን ውቅያኖስን ንኸይወጽእ ትገብር። ጸዓት ንምቑጣብን ብከላ ንምንካይን እውን ትሕግዝ። ኩሉ ዳግማይ እትጥቀመሉ ጥርሙዝ ንመሬት ይሕግዝ።

ዘላቕነት ናብ ዝለዓለ ደረጃ ምብጻሕ

ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ

ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ዘለዎ መዐሸጊ ብምምራጽ ነዛ ፕላኔት ክትሕግዛ ትኽእል ኢኻ። ዳግማይ ዝተጠቕሙ ንብረታት ምጥቃም ጸዓት ይቑጥብን ጐሓፍ ይቕንስን እዩ። ብዙሓት ዓበይቲ ኩባንያታት መስተ ሕጂ ኣብ ጥርሙዛተን ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ፕላስቲክ ክጥቀማ ዕላማ ኣለወን። ንኣብነት ኮካ-ኮላ ተጠቒሙ 13% ኣብ 2021 ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ፒኢቲ ኣብ 2023 ድማ 17% . ክሳብ 2030 50% ክበጽሑ ይደልዩ።ካልኦት ትካላት ከም Keurig Dr Pepper እውን ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ፕላስቲክ ይጥቀሙ ኣለዉ። ገለ ፍርያት ካብ 100% ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ፒኢቲ ዝተሰርሑ ጥርሙዝ ከይተረፉ ይጥቀሙ።

ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ፒኢቲ ብኸመይ ከም ዝተቐየረ ዘርኢ ሰሌዳ ኣብዚ ኣሎ፤

ዓመት	ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ፒኢቲ (%)	ዒላማ (%)
2021	13
2022	15
2023	17
2030		50

ኩባንያታት መስተ ኣብ ዓመት ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ይጥቀማ ከምዘለዋ ክትዕዘብ ትኽእል ኢኻ። እዚ ማለት ውሑድ ሓድሽ ፕላስቲክ የድሊ ማለት እዩ። ክቢ ቁጠባ ንምፍጣር እውን ይሕግዝ። ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ንብረት ዘለዎም ፍርያት ክትገዝእ ከለኻ፡ ንምድሪ ትሕግዝን ንኹባንያታት ከም እትግደሰሎም ተርኢን።

ምኽሪ፦ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ሚእታዊት ንምርካብ ኣብ ምልክታት መርምሩ። እዚ ድማ ንኣከባቢ ዝሓሸ መዐሸጊ ክትመርጽ ይሕግዘካ።

ስርዓታት ዳግመ-ምጥቃም

ጽቡቕ ናይ ዳግመ-ምጥቃም መደባት ንምድሪ ኣገዳሲ እዩ። ነዞም መደባት ክትድግፎም ከለኻ፡ ጠቓሚ ንብረት ካብ መጉሓፊ ንኸይወጽእ ትሕግዝ። ሕጂ ብዙሓት ቦታታት ንጥርሙዝ ዝኸውን ናይ ተቐማጢ ገንዘብ ምምላስ ስርዓት ኣለዎም። እዞም መደባት እዚኦም ባዶ ጥርሙዝ ምስ ተመለስካ ገንዘብ ይመልሱኻ። ኣብ ገለ ሃገራት ሰባት ልዕሊ 90% ጥርሙዝ ይመልሱ። እዚ ማለት ጐሓፍን ጐሓፍን ይውሕድ ማለት እዩ።

ዳግማይ ክጥቀመሉ ዝኽእል መዐሸጊ እውን ሓጋዚ እዩ። ገለ ትካላት ክጽረግን ዳግማይ ክጥቀመሉን ዝኽእል ካርቶን ወይ በርሚል ይጥቀማ። እዚ ድማ ብኽነት የጉድልን ምስ ግዜ ገንዘብ ይቑጥብን። ሓድሽ ቴክኖሎጂ፡ ኩባንያታት ካብ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ወረቐት ድልዱል ካርቶናት ክሰርሑ የኽእሎም። እዞም ካርቶናት ንጸባን ጽማቝን ጽቡቓት ኮይኖም ካብ ፕላስቲክ ዝነኣሰ ኣሰር ካርቦን ኣለዎም።

ከም ትኽክለኛ ዓቐን ምዕሻግን ዲጂታላዊ ሕትመትን ዝኣመሰሉ ሓደስቲ ሓሳባት እውን ኣለዉ። እዚ ለውጥታት እዚ ውሑድ ንብረት ይጥቀምን ምልኣኽ ቀሊል ይገብሮን። ነዞም ስርዓታት ክትድግፎም ከለኻ፡ ኣብ መጻኢ ብኽነት መዐሸጊ ንምንካይ ትሕግዝ።

ዳግማይ ክምላኡ ዝኽእሉ ኣማራጺታት

ዳግማይ ክምላእ ዝኽእል መዐሸጊ ንምድሪ ንምሕጋዝ ዝሕግዝ ብልሒ እዩ። ጥርሙዝ ወይ መትሓዚ ካብ ሓደ ግዜ ንላዕሊ ምጥቃም ጸጋታት ይቑጥብን ጎሓፍ ይቖርጽን። ገለ ሃገራት ድልዱል ዳግማይ ዝመልእ ስርዓት ኣለወን። ኣብ ጀርመን 82% ቢራ ኣብ ዳግማይ ክምላእ ዝኽእል ጥርሙዝ ይሽየጥ፡ ዳርጋ ኩሉ ድማ ይምለስ። ካናዳ ከተማ ኦንታርዮ እውን ልዑል መጠን ዳግመ-ምምላእ ቢራ ኣለዋ። ኣብ ፊሊፒንስ 59% መስተታት ኣብ ዳግማይ ክምላእ ዝኽእል ጥርሙዝ ይሽየጥ።

ገለ ትካላት ሕጂ መስተታት ኣብ ዳግማይ ዝዕጾ ጥርሙዝ ኣሉሚንየም ይሸጡ። እዞም ጥርሙዝ ዳግማይ ኣብ ጥቕሚ ክውዕሉ ዝኽእሉ ኮይኖም ጐሓፍ ፕላስቲክ ንምቑራጽ ይሕግዙ። ንቢራን ካልእ መስተታትን ዝኸውን ካብ ዘይተበላሸወ ሓጺን ዝተሰርሐ በርሚል ብዙሕ ግዜ ይጽረግን ይምላእን እዩ። እዚ ድማ ንመዐሸጊ ካብ መጉሓፊ ጐሓፍ ወጻኢ ይገብሮን ነቲ ክቢ ቀረብ ሰንሰለት ይሕግዝን።

መተሓሳሰቢ፡ ጥርሙዝን መትሓዚታትን ክትመልስ ከለኻ፡ ናይ ምቕማጥ-ምምላስን ዳግማይ ምምላእን ስርዓታት ዝበለጸ ይሰርሕ። እዚ ድማ ነቲ ስርዓት ድልዱል ይገብሮን ኩሉ ሰብ ዝያዳ ዘላቒ ክኸውን ይሕግዝን።

ምህዞታት

ብዛዕባ ሓደስቲ ሓሳባት ብምፍላጥ መስተታት ብኸመይ ከም ዝዕሸጉ ንምቕያር ክትሕግዙ ትኽእሉ ኢኹም። ኩባንያታት ብሓድሽ ንብረትን ስማርት ዲዛይናትን ንመዐሸጊ ንምድሪ ዝሓሸ ይገብራ ኣለዋ። እዚ ለውጥታት እዚ ውሑድ ጐሓፍ ክትገብር፡ ጸዓት ክትቆጥብን ተፈጥሮ ክትከላኸልን ይሕግዘካ።

ኣብዚ እዋን ብዙሓት ትካላት ምልክት (brand) ብባዮሎጂ ዝበላሸዉን ክሕጸቡ ዝኽእሉን ንብረታት ይጥቀሙ። ገለ ጥርሙዝ ፒኤልኤ ዝበሃል ካብ ንቡር ፕላስቲክ ብዝቐልጠፈ ዝበታተን ካብ ተኽሊ ዝተመስረተ ፕላስቲክ ይጥቀሙ። መዐሸጊ ዕፉንን ፊልምታት ዕንባባ ባሕርን እውን ንኣከባቢ ጽቡቕ እዩ። እዞም ንዋት እዚኦም ቅሪተ-ኣካላት ነዳዲ ስለዘይጥቀሙ ዝሓሸ መንገዲ ንምድርባይ ይህቡኻ።

ገለ ትካላት ካብ ወረቐት ጥርሙዝ ይሰርሓ። ናይ ካርልስበርግ ግሪን ፋይበር ጥርሙዝን ናይ ዲያጅዮ ጆኒ ዎከር ናይ ወረቐት ጥርሙዝን ከመይ ጌርካ ውሑድ ፕላስቲክ ክትጥቀም ከም እትኽእል ዘርኢ እዩ። እዞም ጥርሙዝ እዚኦም ዝበታተኑን ኣሰር ካርቦንካ ንምንካይ ዝሕግዙን ቅርፊት ኣለዎም።

ሕጂ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ንፕላኔትና ዝያዳ ዝሓሸ ኮይኑ ኣሎ። ከም ኮካ-ኮላን ኮሮናን ዝኣመሰሉ ትካላት ዝያዳ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ንብረት ዘለዎም ቆርቆሮታት ይጥቀሙ። ኣሉሚንየም ብዙሕ ግዜ ዳግማይ ክጥቀመሉ ዝኽእልን ጽሬት ኣይስእንን እዩ። እዚ ድማ ጸዓት ይቑጥብን ኣገደስቲ ንብረታት ኣብ ጥቕሚ ይጸንሑን።

ተወሳኺ ዳግማይ ክምላእን ዳግማይ ክጥቀመሉ ዝኽእልን መዐሸጊ እውን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ስታርባክስ ናይ ገዛእ ርእስኻ ኩባያ እንተ ኣምጺእካ ቅናሽ ይህበካ። ሉፕ ንብዙሓት ፍርያት መዐሸጊ ዳግማይ ክትጥቀመሉ የኽእለካ። እዞም መደባት እዚኦም ውሑድ ጓሓፍ ክትገብርን ዜሮ ብኽነት ዘለዎ ዕድመ ክትድግፉን ይሕግዙኻ።

ስማርት ምዕሻግ ካልእ ዓቢ ስጉምቲ እዩ። ገለ ጥርሙዝን ቆርቆሮን ፍረሽነት ሴንሰር ወይ RFID መለለዪ ኣለዎም። እዞም መሳርሒታት እዚኣቶም መስተታት ንምክትታል፡ ፍሩያት ኮይኖም ንኽጸንሑን ብኽነት መግቢ ንምንካይን ይሕግዙ። ኣብ ሓደ እዋን ዝሓሸ መስተን ዝወሓደ ብኽነትን ትረክብ።

ምናልባሽ ዲዛይን መዐሸጊ እውን ኣገዳሲ እዩ። ኩባንያታት ውሑድ ንብረት ይጥቀማን ቀለልቲ ዕሹጋት ይሰርሓን። እዚ ማለት ውሑድ ጸጋታት ትጥቀምን ውሑድ ትኸፍልን ንምልኣኽ። ቀለልቲ ዲዛይናት ሕጂ’ውን መስተታትካ ውሑስን ፍሩይን ይገብሩ።

ነዞም ሓደስቲ ሓሳባት ክትጥቀሙ ምስ እትደልዩ ገለ ቅልጡፋት ምኽርታት እነሆ፤

• ብዙሕ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ዘለዎም ንብረታት ምረጽ።

• ውሑስ ንኽትከውን ካብ BPA ነጻ ዝኾኑ ሽፋን ምረጽ።

• ዓማዊል ከመይ ጌሮም መዐሸጊ ዳግማይ ከም ዝጥቀሙሉ ወይ ዳግማይ ከም ዝጥቀሙ ምምሃር።

• ብዝተኻእለ መጠን ብውሑድ ንብረት ዕሹጋት ምግባር ግን ከኣ ድልዱል ይኹን።

ምኽሪ፦ ነዞም ሓደስቲ ሓሳባት ክትድግፎም ከለኻ፡ ኢንዱስትሪ መስተ ዝያዳ ዘላቒ ንኽኸውን ትሕግዝ። ኩሉ ንእሽቶ ለውጢ ንመጻኢ ጽሩይን ሓምላይን ንኽኸውን ይሕግዝ።

ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ንከባቢ ዝምችእ ብምዃኑ ዝለዓለ ምርጫ እዩ። ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም ካብ ሓደስቲ ቆርቆሮታት ምግባር ኣዝዩ ዝወሓደ ጸዓት ይጥቀም። ብዙሕ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ንብረት ዘለዎ ቆርቆሮ ክትመርጽ ከለኻ ንተፈጥሮ ትሕግዝ። ኣብ ገለ ቦታታት ልዕሊ 70% ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዳግማይ ይጥቀሙሉ። እዞም ቆርቆሮታት ብዙሕ ግዜ ዳግማይ ክጥቀሙ ይኽእሉ እዮም፡ ሕጂ’ውን ድልዱላት ኮይኖም ይጸንሑ። ዝኾነ ፓኬጅ ፍጹም ኣይኮነን፡ ግን ኩሉ ግዜ ዝሓሸ ክንገብር ንኽእል ኢና። ዝያዳ ዳግመ-ምጥቃም ብምግባር፡ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ኣሉሚንየም ዘለዎም ቆርቆሮታት ብምጥቃም፡ ከምኡ’ውን ዳግማይ ዝመልኡ ወይ ሓደስቲ ሓሳባት ብምፍታን ክትሕግዙ ትኽእሉ ኢኹም።

• ኣብ ኣሜሪካ ሰባት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ደቒቕ ልዕሊ 100 ሽሕ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዳግማይ ይጥቀሙሉ።

• ዝሓሸ ዳግመ-ምጥቃም ብሰንኪ ሓድሽ ቴክኖሎጅን ሓድሽ ሕግታትን እዩ ዝፍጸም።

FAQ

ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ካብ ብርጭቆ ወይ ፕላስቲክ ጥርሙዝ ዝያዳ ዘላቒ ዝገብሮ እንታይ እዩ?

ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ብዙሕ ግዜ ዳግማይ ክጥቀመሉን ድልዱል ኮይኑ ክጸንሕን ይኽእል። ንምስራሕን ንምንቅስቓስን ዝወሓደ ጸዓት ይጥቀሙ። መብዛሕትኦም ቆርቆሮታት ኣብ ውሽጦም ብዙሕ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ንብረት ኣለዎም። እዚ ድማ ብከላ ንምንካይን ብኽነት ንምንካይን ይሕግዝ።

ጥርሙዝ ብርጭቆን ጥርሙዝ ፕላስቲክን ክንዲ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዳግማይ ክትጥቀመሉ ትኽእል ዲኻ?

ጥርሙዝ ብርጭቆ ብዙሕ ግዜ ዳግማይ ክጥቀመሉ ይኽእል እዩ፡ እንተኾነ ግን ዝያዳ ጸዓት ይሓትት። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዳግማይ ክጥቀሙሉ ከለዉ ጽሬት ይስእኑ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዳግማይ ክትጥቀመሉ ከለኻ ሓይሎም ይሕልዉ።

ስለምንታይ እዮም ገለ ትካላት ክሳብ ሕጂ ጥርሙዝ ብርጭቆ ዝጥቀማ?

ገለ ትካላት ጥርሙዝ ብርጭቆ ዝመርጻ፡ ፋንሳዊ ስለ ዝመስልን ድልዱል ኮይኑ ስለ ዝስምዓን እዩ። ብርጭቆ ንናይ ውሽጢ ዓዲ መሸጣን ዳግማይ ምምላእን መደባት ጽቡቕ ይሰርሕ። ገለ መስተታት ምስቲ ፍርያት ርክብ ስለዘይህብ ብርጭቆ የድልዮም።

ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ትሕዝቶ ምጥቃም ንኣከባቢ ብኸመይ ይሕግዞ?

ዳግማይ ዝተጠቕሙ ንብረታት ምጥቃም ጸዓትን ተፈጥሮኣዊ ሃብትን ይቑጥብ። ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ኣሉሚንየም ወይ ፕላስቲክ ብከላ ኣየር ይውሕድ። ጠቐምቲ ንብረታት ካብ መጉሓፊ ጐሓፍ ንኸይወጹ እውን ይገብር።

ቆርቆሮ ኣሉሚንየም፡ ብርጭቆ ወይ ፕላስቲክ ጥርሙዝ ኣብ ጐሓፍ እንተደርቢኻዮ እንታይ ይኸውን?

ነዞም ኣቑሑት እንተደርቢኻዮም መብዛሕትኡ ግዜ ናብ መጉሓፊ ጐሓፍ ይኸዱ። ቆርቆሮ ኣሉሚንየምን ብርጭቆን ንኽፈርስ ኣማኢት ዓመታት ይወስድ። ጥርሙዝ ፕላስቲክ ካብዚ ንላዕሊ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕን ንመሬትን ማይን ክብክሎ ይኽእል እዩ።

ዳግማይ ክምላእ ዝኽእል ጥርሙዝ ንኣከባቢ ዝሓሸ ድዩ?

ዳግማይ ክምላእ ዝኽእል ጥርሙዝ ንፕላኔትና ጸዓት ብምቑጣብን ጎሓፍ ብምቑራጽን ይሕግዝዋ። ገለ ሃገራት ጥርሙዝ ንነዊሕ እዋን ኣብ ጥቕሚ ዝጸንሕ ጽቡቕ ናይ ምምላእ ስርዓት ኣለወን።

ከመይ ጌርካ ኢኻ ንመዐሸጊ መስተኻ ዝያዳ ዘላቒ ክትገብሮ እትኽእል?

ብዙሕ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ንብረት ዘለዎ መዐሸጊ ምረጽ። ጥርሙዝ ንምምላስ ዝኸፍሉኻ መደባት ምድጋፍ። ሰባት ከመይ ጌሮም ዳግመ-ምጥቃም ከም ዝገብሩ ምሃር። ዳግማይ ክምላእ ወይ ዳግማይ ክጥቀመሉ ዝኽእል ጥርሙዝ ፈትን። ብከላ ምልኣኽ ንምንካይ ቀለልቲ ዕሹጋት ምረጽ።

ዳግመ-ምጥቃም ብሓቂ ጸዓት ይቑጥብ ድዩ?

እወ! ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም ዳርጋ ሓደስቲ ንምስራሕ ዘድሊ ጸዓት ይቑጥብ። ብርጭቆን ፕላስቲክን ዳግማይ ምጥቃም እውን ጸዓት ይቑጥብ፡ ግን ከም ኣሉሚንየም ኣይኮነን። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዳግመ-ምጥቃም ኣብ እትገብረሉ እዋን፡ ብከላ ንምንካይ ትሕግዝ።