ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ሓደ ካብቶም ኣብ መላእ ዓለም ዝጥቀሙሉ ህቡባትን ዘላቒን መዐሸጊ ንብረት እዩ። ቀለልቲ፡ ሓያላትን ኣብ መጓዓዝያ ውጽኢታውያንን ብምዃኖም፡ ንመስተ፡ መግብን ካልእ ፍርያትን ዝኸዱሉ ምርጫ ይገብሮም። ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣብ ዓለም ዳግመ-ምጥቃም ፍሉይ ዝገብሮ ግን ደረት ኣልቦ ዳግመ-ምጥቃም ዓቕሞም እዩ። ሓደ ኣሉሚንየም ግን ክንደይ ግዜ ብሓቂ ዳግማይ ክጥቀመሉ ይኽእል?
ኣብዚ ጽሑፍ፡ መስርሕ ዳግመ-ምጥቃም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም፡ ከባብያውን ቁጠባውን ረብሓታቶምን ንዘላቒ መጻኢ ብኸመይ ኣበርክቶ ከምዘለዎምን ክንድህስስ ኢና።
ኣሉሚንየም ቀዋሚ ንብረት እዩ፣ ማለት ንዘይተወሰነ ግዜ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ክሳራ ፅሬት ዳግማይ ክጥቀመሉ ይኽእል። እዚ ምስቶም ከም ፕላስቲክ ዝኣመሰሉ ድሕሪ ነፍሲ ወከፍ መስርሕ ዳግመ-ምጥቃም ዝበላሸዉን ኣብ መወዳእታ ናብ ትሑት ጽሬት ዘለዎም ፍርያት ዝወርድን ንዋት ርኡይ ንጽጽር እዩ። ከም ሓቂ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ብተደጋጋሚ ዳግማይ ክጥቀመሉ ይኽእል እዩ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ እዋን ድማ ሓይሎምን ጽንዓትን መልክዖምን ይዕቅቡ።
ኣሉሚንየም ደረት ኣልቦ ዳግመ-ምጥቃም ዓቕሙ፡ ሓደ ካብቶም ንመዐሸጊ ዝቐርቡ ንከባቢ ዝምችኡ ንብረታት ምዃኑ ቀንዲ ምኽንያት እዩ። ኣሉሚንየም ዘይከም ካልኦት ከም ፕላስቲክ ዝኣመሰሉ ድሕሪ ብዙሕ ዑደታት ክድርበዩ ዘለዎም ንብረታት፡ ኣሉሚንየም ነቲ መበቆላዊ ባህርያቱ ስለ ዝዕቅብ፡ ንኽቢ ቁጠባ ምቹእ ይገብሮ።
ኣሉሚንየም ከም ብዙሓት ካልኦት ንብረታት ኣብ መስርሕ ዳግመ-ምጥቃም ቀንዲ ባህርያቱ ኣይስእንን እዩ። ኬሚካላዊ ኣቃውማ ኣሉሚንየም ንምእማኑ ዘጸግም ርጉእ እዩ፣ እዚ ማለት ድማ ፈሲሱ ንዘይተወሰነ ግዜ ዳግማይ ኣብ ጥቕሚ ክውዕል ይኽእል። እቲ ዝበለጸ ክፋል? ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም ኣዝዩ ዓቢ ጸዓት ይቑጥብ - ካብ ጥረ ነገራት ሓድሽ ኣሉሚንየም ካብ ምፍጣር ብ95% ዝወሓደ ጸዓት።
ናውቲ |
ዳግማይ ክጥቀመሉ ዝኽእል? |
ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ጽሬት |
ቁልፊ ረብሓታት |
ኣሉሚንየም |
እወ (ዘይውዳእ) |
ጽሬት ምጥፋእ የለን |
95% ዝወሓደ ኣጠቓቕማ ጸዓት፡ ደረት ኣልቦ ዳግመ-ምጥቃም |
ፕላስቲክ |
እወ (ውሱን) |
ዳውንሳይክል |
ቅድሚ ጽሬት ምጥፋኡ ውሑዳት ግዜ ጥራይ እዩ ዳግማይ ክጥቀመሉ ዝኽእል |
ብርጭቆ |
እወ (ውሱን) |
ጽሬት ምጥፋእ የለን |
ንዘይተወሰነ ግዜ ዳግማይ ክጥቀመሉ ይኽእል እዩ፣ ግን ዝኸበደ |
ወረቐት/ካርድቦርድ |
እወ (ውሱን) |
ጽሬት ምስ ግዜ ይንኪ |
ካብ 5-7 ግዜ ዳግማይ እንተተጠቒሙ፡ ጽሕግታት ይሓጽር |
ኣሉሚንየም ዋላ ድሕሪ ተደጋጋሚ ዳግመ-ምጥቃም ንብረቱ ናይ ምዕቃብ ዓቕሙ፡ ንመዐሸጊ ንብረት ዝበለጸ ዘላቒ ኣማራጺ ይገብሮ።
መስርሕ ዳግመ-ምጥቃም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ብብቕዓት ናብ ጥቕሚ ዝውዕል ንብረት ከም ዝምለሱ ዘረጋግጹ ሓያሎ ስጉምትታት ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ብኽነትን ሃልኪ ጸዓትን የጉድል።
1. ምእካብ፦ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓሉ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ካብ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዝእከቡ ኮይኖም፡ ኣብ ጎደናታት ዝርከቡ ናይ ዳግመ-ምጥቃም ሳንዱቕ፡ ማእከላት ዳግመ-ምጥቃም፡ ከምኡ’ውን ብተጠቀምቲ ዝምለሱ ናይ መስተ መትሓዚታት ይእከቡ።
2. ምፍላይ፦ እቶም ቆርቆሮ ካብ ካልኦት ንብረታት ከም ብርጭቆን ፕላስቲክን ይፍለዩ። እዚ ድማ ኣሉሚንየም ጥራሕ ዳግመ-ምጥቃም ንምርግጋፅ ብፍሉይ ቴክኖሎጂ ምፍላይ ዝፍፀም እዩ።
3. ምብትታን፦ እቲ ኣሉሚንየም መስርሕ ምቕላጥ ዝያዳ ውጽኢታዊ ንኽኸውን ኣብ ንኣሽቱ ቁራጽ ይቕንጠብ።
4. ምቕላጥን ምጽጋንን፦ እቲ ዝተቖርጸ ኣሉሚንየም ኣብ ልዑል ሙቐት ይፈስስ። እዚ መስርሕ እዚ ካብ ቦክሳይት ማዕድን ሓድሽ ኣሉሚንየም ካብ ምፍጣር ኣዝዩ ዝወሓደ ጸዓት ይሓትት።
5. ናብ ሓደሽቲ ፍርያት ምቕያር፦ እቲ ኣሉሚንየም ምስ ፈሰሰ ናብ ሓደሽቲ ፍርያት ከም ቆርቆሮ መስተ ኣሉሚንየም፣ ክፍልታት ነፋሪት ወይ ኣካላት መኪና ይቕየር። ብፍላይ ናይ ኣሉሚንየም መስተ ቆርቆሮ መብዛሕትኡ ግዜ ብቐጥታ ዳግማይ ናብ ዝያዳ ቆርቆሮ ይምለስ።
ሓደ ካብቲ ርኡይ ከባብያዊ ብልጫታት ዳግመ-ምጥቃም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም፡ ምጉዳል ሃልኪ ጸዓትን ልቀት ጋዝ ምድረበዳን እዩ። ካብ ከም ቦክሳይት ማዕድን ዝኣመሰሉ ጥረ ነገራት ሓድሽ ኣሉሚንየም ምፍጣር፡ ነቲ ብብዝሒ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ዝፍኑ ጥረ ነገራት ዕደናን ምጽራይን ዘጠቓልል ጸዓት ዝሓትት መስርሕ እዩ።
ብኣንጻሩ ዳግመ-ምጥቃም ኣሉሚንየም ካብ ባዶ ሓድሽ ኣሉሚንየም ንምፍጣር ካብቲ ዘድሊ ጸዓት 5% ጥራይ እዩ ዝጥቀም። እዚ ምጉዳል ሃልኪ ጸዓት ንልቀት ካርቦን ንምንካይ ይሕግዝ፡ እዚ ድማ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ሓደ ካብቶም ንከባቢ ዝምችኡ ኣማራጺታት መዐሸጊ ይገብሮ።
ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም፡ ሃልኪ ጸዓትን ልቀት ካርቦንን ንምንካይ ይሕግዝ። ኣሉሚንየም ዳግማይ ንምጥቃም ካብቲ ካብ ቦክሳይት ሓድሽ ኣሉሚንየም ንምፍራይ ዝወስድ ኣዝዩ ዝወሓደ ጸዓት ዝወስድ ኮይኑ፡ እዚ ድማ ሓደ ካብቶም ጸዓት ዝሓትት መስርሓት እዩ። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ዳግመ-ምጥቃም ኣሉሚንየም፡ መጠን ዘድሊ ቅሪተ-ኣካላት ነዳዲ ብምንካይ፡ ኣንጻር ለውጢ ክሊማ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ይሕግዝ።
ንኣብነት ንሓደ ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም ንሓንቲ ኣምፑል ን4 ሰዓታት ሓይሊ ንምሃብ እኹል ጸዓት ክቑጥብ ይኽእል። ኣብ ዓመት ብቢልዮናት ዝቑጸሩ ቆርቆሮታት ዳግማይ ምስ ዝጥቀሙሉ፡ እዚ ንኣሽቱ ዕቋር እዚ ተደሚሩ ኣብ ከባቢ ዓቢ ጽልዋ የሕድር።
ኣሉሚንየም ልዑል ዋጋ ዘለዎ ንብረት እዩ፣ ዳግማይ ምስ ዘይተጠቕመሉ ድማ ኣብ መወዳእታ ኣብ መጉሓፊ ጎሓፍ ይበጽሕ፣ እዚ ድማ ኣብ ምውህላል ጎሓፍ ኣበርክቶ ይገብር። ቆርቆሮ መስተታት ኣሉሚንየም ዳግመ-ምጥቃም ብምግባር፡ ኣብ ዓመት ሚልዮናት ቶናት ኣሉሚንየም ካብ መጉሓፊ ጐሓፍ ክንወጽእ ንኽእል ኢና፡ እዚ ድማ ብከላ ከባቢ ብምንካይን ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ ክንዕቅብን ንኽእል።
ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም ንኣከባቢ ጥራይ ኣይኮነን ዝጠቅም — ርኡይ ቁጠባዊ ብልጫታት እውን ይህብ። ከመይ ጌርና እንሆ፤
ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም ገንዘብን ጸጋታትን ይቑጥብ። ካብ ጥረ ነገራት ሓድሽ ኣሉሚንየም ምፍራይ ካብቲ ዝጸንሐ ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም ኣዝዩ ዝኸበረ እዩ። ዳግመ-ምጥቃም ብምግባር፡ ብቐንዱ ብሰንኪ ምቑጣብ ጸዓትን ምጉዳል ኣድላይነት ጥረ ነገራትን ዓመታዊ ቢልዮናት ዶላር ክንቆጥብ ንኽእል።
● ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ኣሉሚንየም ካብ ሓድሽ ኣሉሚንየም ንምፍራይ ኣዝዩ ዝወሓደ ወጻኢታት ኣለዎ።
● ኮሙናት ካብ መጉሓፊ ጐሓፍ ዝሓሰረ ስለዝኾነ፡ ዳግመ-ምጥቃም ገንዘብ ይቑጥባ።
ኢንዱስትሪ ዳግመ-ምጥቃም ኣሉሚንየም ኣብ ምእካብ፣ ምፍላይን ምምስራሕን ስራሕ እውን ይፈጥር፣ ንቁጠባታት ውሽጢ ዓዲ ብምድጋፍን ዘላቒ ዕድላት ስራሕ ይህብን። ካብዚ ሓሊፉ ጠለብ ዳግመ-ምጥቃም ኣሉሚንየም እናዓበየ ምስ ከደ ኣብ ዓውድታት ዳግመ-ምጥቃምን ማኑፋክቸሪንግን ዝያዳ ስራሕ ክፍጠር እዩ።
ዳግመ-ምጥቃም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣዝዩ ውጽኢታዊ እኳ እንተኾነ፡ ንኣድማዕነቱ ዝድርቱ ገለ ብድሆታት ግን ኣለዉ፤
1. ብከላ፦ ብመግቢ ወይ ካልእ ንብረት ዝተበከለ ቆርቆሮ ብግቡእ ዳግማይ ንምጥቃም ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል።
2. ትሑት መጠን ዳግመ-ምጥቃም ኣብ ገለ ከባቢታት፦ ኣብ ገለ ዞባታት መጠን ዳግመ-ምጥቃም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ትሕቲ እቲ ዝድለ 100% ስለዝወድቕ፡ ውጽኢቱ ድማ ምብኻን ዓቕሚ የስዕብ።
3. ንቕሓት ዘይምህላው፡- ዋላ እኳ ልዑል ዳግመ-ምጥቃም እንተሃለዎ፡ ብዙሓት ሰባት ብሰንኪ ሕጽረት ንቕሓት ወይ ምቹእ ምብጻሕ መደባት ዳግመ-ምጥቃም፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ብግቡእ ዳግማይ ኣይጥቀሙሉን እዮም።
● ትምህርትን ንቕሓትን፡- ብዛዕባ ረብሓታት ዳግመ-ምጥቃም ቆርቆሮ ኣሉሚንየምን ቆርቆሮ ብኸመይ ብግቡእ ከም ዝጉሓፍን ንቕሓት ህዝቢ ምዕባይ፡ ንመጠን ዳግመ-ምጥቃም ንምምሕያሽ ወሳኒ እዩ።
● ዝተሰፍሐ ትሕተ ቅርጺ ዳግመ-ምጥቃም፦ ዝያዳ ትካላት ዳግመ-ምጥቃም ምትግባርን ኣብ ህዝባዊ ቦታታት ዳግመ-ምጥቃም ሳንዱቕ ዝያዳ ተበጻሒ ምግባርን ሓፈሻዊ መጠን ዳግመ-ምጥቃም ንምምሕያሽ ክሕግዝ ይኽእል።
መጻኢ ዳግመ-ምጥቃም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ተስፋ ዘለዎ ኮይኑ፡ ነቲ መስርሕ ዝያዳ ውጽኢታዊ ዝገብሩ ሓያሎ ምህዞታት ኣብ ምድረበዳ ኣለዉ፤
● ኣውቶማቲክ ስርዓተ ምፍራይ፦ እዞም ስርዓታት እዚኣቶም ንኣሉሚንየም ካብ ካልእ ንብረት ብዝበለጸ ክፈልዩ ይኽእሉ እዮም፣ እዚ ድማ ብከላ ይቕንሱ።
● ዝተመሓየሸ ሜላታት ምቕላጥ፦ ኣሉሚንየም ንምፍሳስ ዝወሓደ ጸዓት ዝጥቀሙ ሓደስቲ ሜላታት፡ ዳግመ-ምጥቃም ዘስዕቦ ጽልዋ ኣብ ከባቢ ዝያዳ ከጉድሉ እዮም።
ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣብ ዓንኬላዊ ቁጠባ ልዑል ተራ ኣለዎም - ንብረት መወዳእታ ዘይብሉ ዳግማይ ዝጥቀሙሉን ዳግማይ ዝጥቀሙሉን ስርዓት፡ ብኽነት ዝቕንስን ጸጋታት ዝዕቅብን እዩ። ምስ ፈጠራዊ ቴክኖሎጂታት ዳግመ-ምጥቃምን ምውሳኽ ዓለማዊ ተሳትፎ ኣብ ዳግመ-ምጥቃምን፡ ኣሉሚንየም እምነ ኩርናዕ ዘላቒ መዐሸጊ ኮይኑ ክቕጽል እዩ።
ሕቶ፡- ሓደ ኣሉሚንየም ክንደይ ግዜ ዳግማይ ክጥቀመሉ ይኽእል?
መልሲ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ጽሬት ከይሰኣነ ንዘይተወሰነ ግዜ ዳግማይ ክጥቀሙሉ ይኽእሉ።
ሕቶ፡- ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዳግመ-ምጥቃም ከባብያዊ ረብሓታት እንታይ እዩ?
መልሲ፡- ዳግመ-ምጥቃም ኣሉሚንየም 95% ጸዓት ይቑጥብ፡ ልቀት ካርቦን ይንክዮ፡ ኣሉሚንየም ድማ ካብ መጉሓፊ ጐሓፍ ንኸይወጽእ ይገብሮ።
ሕቶ፡ ኣብ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም እንታይ ዓይነት መስተታት እዮም ዝዕሸጉ?
መልሲ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ንቢራ፡ ልስሉስ መስተ፡ ጽማቝን ጸዓት ዝህብ መስተታትን ይጥቀሙሉ።
ሕቶ፡ ንምንታይ እዩ ኣሉሚንየም ንመዐሸጊ መስተ ዝምረጽ?
መልሲ፡ ኣሉሚንየም ቀሊል፡ ነዊሕ ዝጸንሕ፡ 100% ዳግማይ ክጥቀመሉ ዝኽእል እዩ።
ሕቶ፡- መስርሕ ዳግመ-ምጥቃም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም እንታይ እዩ?
መልሲ፡ ቆርቆሮታት ተኣኪቦም፡ ይስርዑ፡ ይቕንጠጡን ይፈስሱን ሓደስቲ ቆርቆሮታት ንምፍጣር።
ሕቶ፡- ዳግመ-ምጥቃም ኣሉሚንየም ንቁጠባ ብኸመይ ይጠቅም?
መልሲ፡ ወጻኢታት ይቑጥብ፡ ስራሕ ይፈጥር፡ ሃልኪ ጸዓት ድማ ይቕንስ።
ኣብ መደምደምታ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ሓደ ካብቶም ኣብዚ እዋን’ዚ ዝርከቡ ዘላቒ መዐሸጊ ንብረት እዩ። ጽሬት ከይከሰሩ ንዘይተወሰነ እዋን ዳግማይ ክጥቀሙሉ ምኽኣሎም ንከባብያዊ ዘላቕነት ብሉጽ ምርጫ ይገብሮም። ዓለምለኻዊ ጻዕርታት ዳግመ-ምጥቃም ብምውሳኽ፡ ካብ ምቑጣብ ጸዓት ክሳብ ቁጠባዊ ዕብየት፡ ረብሓታት ዳግመ-ምጥቃም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ክንዓጽድ ንኽእል።
ንዝያዳ ዘላቒ መጻኢ ኣበርክቶ ንምግባር ሎሚ ንቆርቆሮ ኣሉሚንየምካ ዳግማይ ምጥቃም ጀምር። ኩሉ እቲ ዳግማይ ክትጥቀመሉ እትኽእል ዓቕሚ ጸዓት ንምቑጣብ፡ ልቀት ትኪ ንምንካይን ንመጻኢ ወለዶታት ፕላኔትና ጽርይቲ ክትከውንን ይሕግዝ።
