ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣብ ኩሉ ቦታታት ዝርከብ ኣካል ኢንዱስትሪ መስተ እዩ። ካብ ሶዳ ክሳብ ቢራ፡ ከምኡ’ውን ጸዓት ዝህብ መስተ ክሳብ ጽማቝ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ከም ተመራጺ መዐሸጊ የገልግል። ሓይሎም፣ ቀሊል ባህርያቶምን ዳግመ-ምጥቃም ዝኽእሉሉን ኣብ መላእ ዓለም ንዝርከቡ ኣፍረይቲ ዝኸድዎ ምርጫ ገይርዎም ኣሎ። ግን ነዞም ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣብ ምስራሕ እንታይ ከም ዝኣቱ ሓሲብኩም ትፈልጡ ዶ?
ኣብዚ ጽሑፍ እዚ፡ ካብ ጥረ ነገራት ክሳብ እቲ ውዱእ ፍርያት፡ ንኹሉ መስርሕ ምፍራይ ቆርቆሮ መስተ ኣሉሚንየም ክንድህስስ፡ ኣሉሚንየም ንመዐሸጊ መስተ ምቹእ ንብረት ዝኾነሉ ምኽንያት ክንገልጽ ኢና።
ኣሉሚንየም ንዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ዝተፈላለዩ ኢንዱስትሪታት ኣብ ጥቕሚ ዝውዕል ፍሉይ ንብረት እዩ። እቲ ዘደንቕ ባህርያቱ ኣብ ቆርቆሮ መስተ ንኽትጥቀመሉ ምቹእ ይገብሮ።
ሓደ ካብቲ ኣገዳሲ ባህርያት ኣሉሚንየም፡ ምትእስሳር ሓይሊን ክብደትን እዩ። ኣሉሚንየም ቀሊል ብምዃኑ፡ ንምሓዝ፡ ንምኽዛንን ንምጉዕዓዝን ቀሊል ይገብሮ፡ እንተኾነ ግን ነቲ ካብ ካርቦን ዘለዎም መስተታት ዝመጽእ ውሽጣዊ ጸቕጢ ከይተጠውየ ወይ ከይተበላሸወ ክጻወር ዝኽእል ሓያል እዩ። እቲ ንብረት ኣብ ትሕቲ ጸቕጢ መዋቕራዊ ምሉእነቱ ናይ ምዕቃብ ዓቕሙ፡ ሓደ ካብቲ ንካርቦን ዘለዎ መስተታት ዝሕዙ ቆርቆሮታት ፍጹም ዝኾነሉ ምኽንያት እዩ።
ኣሉሚንየም ካብ ጥንካረ ብተወሳኺ ንመሕረሪ ባህርያዊ ተጻዋርነት ኣለዎ። ኣብ ልዕሊ ኣሉሚንየም ዝፍጠር ተፈጥሮኣዊ ንጣብ ኦክሳይድ ምስ ማይ ወይ ኣየር ርክብ ከይገብር ይኽልክሎ፣ እዚ ድማ ትሕዝቶኡ ካብ ግዳማዊ ብከላታት ብምክልኻል ፍረሽነት መስተ ኣብ ምዕቃብ ኣዝዩ ውጽኢታዊ ይገብሮ።
ካልእ ቁልፊ ብልጫ ኣሉሚንየም ዳግማይ ምጥቃም ዝከኣል ምዃኑ እዩ። ኣሉሚንየም ዘይከም ብዙሓት ካልኦት ንብረታት ንብረቱ ከይሰኣነ ንዘይተወሰነ ግዜ ዳግማይ ክጥቀመሉ ይኽእል። ብሓቂ ክርአ ከሎ፡ ዳግመ-ምጥቃም ኣሉሚንየም ካብ ጥረ ቦክሳይት ሓድሽ ኣሉሚንየም ካብ ምፍጣር ብ95% ዝወሓደ ጸዓት ስለዝጥቀም፡ ንከባቢ ዝምችእ ንብረት ይገብሮ። እቲ ዕጹው ዝኾነ ስርዓተ ዳግመ-ምጥቃም፡ ሓደ ቆርቆሮ ኣብ መወዳእታ ዑደት ዕድሚኡ ምስ በጽሐ፡ ሓደስቲ ቆርቆሮ ንምፍጣር ዳግማይ ክጥቀመሉ ከም ዝኽእል የረጋግጽ።
ምፍራይ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣዝዩ ውጽኢታውን ልክዕን መስርሕ እዩ። ኣብ ታሕቲ፡ ኣሉሚንየም ናብቲ ኣብ መደርደሪታት ድኳናት እትርእይዎ ውዱእ ፍርያት ንምቕያር ዝሕግዙ ዝተፈላለዩ መድረኻት ክንሕብረኩም ኢና።
እቲ መስርሕ ብኣሉሚንየም ሸት ወይ ኮይል ዝጅምር ኮይኑ፡ እዚኦም ድማ ንመፍረ ቆርቆሮ መስተ ዝውዕሉ ቀንዲ ጥረ ነገራት እዮም። እዞም ኣሉሚንየም ኮይላት ብተለምዶ ካብ ዳግማይ ዝተጠቕመሉ ኣሉሚንየም ዝመጹ እዮም። እዚ ድማ ጥረ ነገራት ምውጻእ ዘስዕቦ ጽልዋ ከባብያዊ ንምንካይ ዝሕግዝ ኮይኑ፡ ንፍርያት ቆርቆሮ ዝውዕል ንብረት ዘላቒ ምዃኑ የረጋግጽ።
ብድሕሪኡ እቶም ኣሉሚንየም ኮይላት ናብ ማሽናት ይምገቡ እሞ ነቲ ንብረት ቆሪጾም ናብ ዲስክ ይቐርጽዎ። እዞም ዲስክታት እዚኣቶም ድሒሮም ናብ ኣካል ናይቲ ቆርቆሮ ይቕየሩ። እቲ መስርሕ ብዓሚቕ ናይ ስእሊ ሜላ ብምጥቃም ይጅምር፣ ኣብኡ እቲ ኣሉሚንየም ናብ ዓሚቝ ዘይኮነ ኩባያታት ይስሓብ። እዞም ኩባያታት እዚኦም ብድሕሪኡ ብሓጺን (ዝተዘርግሑ) ምሉእ ቁመትን ርጉድን ናይቲ መስተ ቆርቆሮ ይፈጥሩ።
መስርሕ ምብስባስ እቶም ቆርቆሮታት ናብቲ ዝድለ ዓቐን እናተዘርግሑ ሓደ ዓይነት ርጉድና ከም ዝሕዙ የረጋግጽ። ኣብዚ ስጉምቲ ዝጥቀመሉ ኣሉሚንየም ቅይሕ ብተለምዶ 3004 ወይ 5182 ቅይሕ ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ብፍሉይ ብሓይሎምን ናብ ቀጢን ግን ከኣ ነዊሕ ዝጸንሕ መንደቕ ናይ ምፍጣር ዓቕሞምን ዝተመርጹ እዮም።
እቲ ኣሉሚንየም ናብ ኣካል እቲ ቆርቆሮ ምስ ተቐረጸ፡ ድሕሪኡ ይሕጸብ። እዚ ድማ ነቲ ኣሉሚንየም ናብ ፍሉይ ሙቐት ምውዓይ ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ክዝሕልን ኣብ መስርሕ ቅርጺ ምቕራጽ ዝፍጠር ዝኾነ ይኹን ውሽጣዊ ጸቕጢ ከቃልልን የኽእሎ። ምሕራር ነቲ ኣሉሚንየም ዝያዳ ምልስላስ ይገብሮ፣ እዚ ድማ እቲ ቆርቆሮ ዝያዳ እናተሰርሐ ምስ ከደ ንሓደጋ ስንጥቆታትን ጉድለታትን ንምንካይ ይሕግዝ።
እቲ ቆርቆሮ ቅርጺ ምስ ተዋህቦ፡ ዝኾነ ልዕሊ ዓቐን ንብረት ንምእላይ እቲ ላዕለዋይ ጫፍ ይቑረጽ። እቲ ብክሳድ ዝፍለጥ መስርሕ፡ ላዕለዋይ ክፋል ናይቲ ቆርቆሮ ተጸቢቡ ክሳድ ዝፈጥር ኮይኑ፡ እዚ ድማ ድሒሩ ንመኽደኒ ቆርቆሮ ንምትእስሳር ኣድላዪ እዩ። እቲ መስርሕ ክሳድ ንመኽደኒ ቅኑዕ ምትእስሳር ንምርካብ ወሳኒ እዩ።
መኽደኒ ናይቲ ቆርቆሮ ብፍሉይ ይፍጠር እሞ ድሕሪኡ ኣብ ላዕሊ ናይቲ ቆርቆሮ ይተሓሓዝ። እቲ መኽደኒ ብተለምዶ ካብ ዝተፈላለየ ቅይሕ ዝስራሕ ኮይኑ ንዝለዓለ ሓይሊን ንትሕዝቶ ናይቲ ቆርቆሮ ብውሑስ መንገዲ ናይ ምሓዝ ዓቕምን እዩ። እቲ መኽደኒ ምስ ተተሓሓዘ፡ ዝኾነ ምፍሳስ ከምዘየለ ንምርግጋጽ ይዕሸግ።
እቲ ቆርቆሮ ምስ ተፈጥረን ምስ ተዓሸገን ንመጋየጺ ሕትመት ድሉው ይኸውን። እቲ ቆርቆሮ ብዝለዓለ ፍጥነት ብዘለዋ ማሽናት ሕትመት ይሓልፍ፣ እዚ ድማ ነቲ ምልክት፣ ስእልን ዲዛይናትን ኣብ ልዕሊ እቲ ቆርቆሮ ይትግብር። ዝጥቀሙሉ ልሙዳት ሜላታት ሕትመት፡ ዩቪ ሕትመት፡ ምቕራጽን ምቕራጽን ይርከብዎም። እዞም ሜላታት እዚኦም ትካላት ምልክት ንግዲ ኣርማታቶምን ካልእ ትሕዝቶ ዕዳጋን ብድሙቕ ሕብርታትን ልዑል ፅሬትን ንምርኣይ የኽእሉ።
እቲ መስርሕ ስልማት ኣብ ውሽጢ እቲ ቆርቆሮ መከላኸሊ ሽፋን ምውሳኽ እውን የጠቓልል፣ እዚ ድማ ንኸይበላሾን ጣዕሚ እቲ መስተ ንምዕቃብን እዩ። እቲ ሽፋን ኣብ ውሽጢ ዘሎ መስተ ምስቲ ብረት ርክብ ከምዘይገብር የረጋግጽ፣ እዚ ድማ ንነዊሕ ዕድመ ናይቲ ፍርያት ዝያዳ ይውስኽ።
እቶም ቆርቆሮታት ምስ ተሓተሙ፡ ዝኾነ ጉድለት ከምዘየለ ንምርግጋጽ ተኸታታሊ መርመራታት ምቁጽጻር ጽሬት ይግበረሎም። እዞም ፈተነታት እዚኦም ንመዋቕራዊ ምሉእነት፣ ምፍሳስን ቅኑዕ ምዕሻግ መኽደኒን ምፍታሽ የጠቓልሉ። መርመራ ዝሓልፉ ቆርቆሮታት ናብ ናይ መወዳእታ ደረጃ ክሰጋገሩ እንከለዉ፡ ጉድለት ዘለዎም ቆርቆሮታት ድማ ካብ መስመር ምፍራይ ይእለዩ።
ኣብ ምፍራይ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ክመጽእ ከሎ፡ እቲ መስርሕ ስሉጥ፡ ልዑል ጽሬት ዘለዎን ዘላቒን ኮይኑ ንኽቕጽል ኣብ ግምት ክኣትዉ ዘለዎም ሓያሎ ወሰንቲ ረቛሒታት ኣለዉ።
ምርግጋጽ ቅኑዕነትን ቅንዕናን ናይቶም ኣሉሚንየም ቆርቆሮታት ዝለዓለ ደረጃ ጽሬት ንምዕቃብ ወሳኒ እዩ። ኣፍረይቲ ኣብ ምሉእ መስርሕ ምፍራይ ብፍላይ ኣብ እዋን ምቕራጽን ምቑራጽን ጽኑዕ ስጉምትታት ቁጽጽር ጽሬት ከተግብሩ ይግባእ። ነፍሲ ወከፍ ቆርቆሮ ንብድሆታት መጓዓዝያን ኣተሓሕዛ ተጠቀምትን ክጻወር ከም ዝኽእል ንምርግጋጽ፡ ንሓይሊ፡ መልክዕን ጽንዓትን ዝምልከት ጽኑዕ ረቛሒታት ከማልእ ኣለዎ። እዚ ኣብ ጽሬት ዘተኮረ እንተዘይኮይኑ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ፍርያት ከምቲ ትጽቢት ዝግበረሉ ክሰርሕ ኣይክእልን እዩ።
ዳግመ-ምጥቃም ዘይነጻጸል ኣካል መስርሕ ምፍራይ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም እዩ። ንዘላቕነትን ውፅኢታዊ ዋጋን ትካላት ዳግም ዝተጠቐመሉ ኣሉሚንየም ብግቡእ ከምዝተኣከበ፣ ከምዝተፀረገን ኣብ መስርሕ ምፍራይ ዳግም ከምዝውዕልን ከረጋግፃ ኣለወን። እዚ ድማ ብኽነት ንምንካይ፣ ጽልዋ ከባቢ ንምንካይን ወጻኢታት ዕድጊ ጥረ ነገራት ንምንካይን ይሕግዝ። ዕጹው ዳግመ-ምጥቃም ምትግባር፡ ኣሉሚንየም ብቐጻሊ ዳግማይ ከም ዝጥቀመሉ የረጋግጽ፡ እዚ ድማ ኣድላይነት ሓደስቲ ጥረ ነገራት የጉድልን ሃልኪ ጸዓት ይንክይን፡ እዚ ድማ ብግዲኡ ኩባንያታት ከባብያዊ ሸቶታተን ንምዕዋት ይሕግዘን።
ምንጪ ልዑል ፅሬት ዘለዎ ኣሉሚንየም ንነዊሕ እዋን ዝፀንሕ ኣፈፃፅማ ናይቲ ናይ መወዳእታ ፍርያት ንምርግጋፅ ኣገዳሲ እዩ። ኣፍረይቲ ኣብ ዘላቒ ምንጪ ከተኩሩ ኣለዎም፣ ዓለምለኻዊ ደረጃታት ዘማልኡ ንብረታት ከም ISO ምስክር ወረቐትን FSC ምስክር ወረቐትን ክመርጹ ኣለዎም። እዚ ድማ እቲ ዝጥቀመሉ ኣሉሚንየም ንቆርቆሮታት ዝድለ ጽንዓትን ጥንካረን ዝህብ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ዘላቕነት መስርሕ ምፍራይ ኣበርክቶ ከምዘለዎ የረጋግጽ። ስነ-ምግባራውን ሓላፍነታውን ኣሰራርሓ ምንጪ ምድላይ እቶም ንዋት ኣብ ከባብያዊ ጉድኣት ኣበርክቶ ከምዘይገብሩን ዘላቒ ቀረብ ሰንሰለት ንምዕቃብ ዝሕግዙን እዮም።
ሕቶ፡- ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ዘላቒ ምርጫ መዐሸጊ ዝገብሮ እንታይ እዩ?
መልሲ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም 100% ዳግማይ ክጥቀሙሉ ዝኽእሉ ኮይኖም፡ ዳግማይ ምጥቃም ኣሉሚንየም ድማ ካብ ምፍራይ ሓድሽ ኣሉሚንየም ብ95% ዝወሓደ ጸዓት ስለዝጥቀም፡ ንመዐሸጊ መስተ ኣዝዩ ዘላቒ ኣማራጺ ይገብሮ።
ሕቶ፡ ኣሉሚንየም ኣብ ዓንኬላዊ ቁጠባ ብኸመይ ኣበርክቶ ኣለዎ?
መልሲ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣካል ናይቲ ዕጹው መስመር ዳግመ-ምጥቃም ስርዓት ኮይኑ፡ ንዘይተወሰነ ግዜ ጽሬት ከይከሰረ፡ ብኽነት ከይነከየን ጸጋታት ከይዓቀበን ዳግማይ ክጥቀመሉ ይኽእል።
ሕቶ፡- ኣፍረይቲ ጽሬት ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ብኸመይ የረጋግጹ?
መልሲ፡ ኣፍረይቲ ኣብ መስርሕ ምፍራይ ጽኑዕ ቁጽጽር ጽሬት የካይዱ፡ እዚ ድማ ቆርቆሮታት ነባሪ ምዃኖምን ደረጃታት ኢንዱስትሪ ከምዘማልኡን ንምርግጋጽ ጽንዓት፡ መልክዕን ምሉእነት ማሕተምን ምፍታሽ ሓዊሱ እዩ።
ሕቶ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ንብራንዲንግ ክዳሎ ይኽእል ድዩ?
መልሲ፡ እወ፡ ኣፍረይቲ ትካላት ምልክት ፍሉይ ዲዛይኖምን ትሕዝቶ ዕዳጋን ኣብ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ንኸርእዩ ከም ዝተፈላለየ ዓቐን፡ ቅርጽን ሜላታት ሕትመትን ዝኣመሰሉ ናይ ምምዕርራይ ኣማራጺታት የቕርቡ።
ሕቶ፡- ንብራንድ መስተይ ዝኸውን ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ኣበይ ክሰርሖ ይኽእል?
መልሲ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ብመንገዲ ሃይናን ሁር ኢንዱስትሪያል ኮ.
ኣሉሚንየም ብሰንኪ ቀሊል ክብደቱ፣ ጥንካረ፣ ንመበላሸዊ ዝፃወርን ብሉፅ ዳግመ-ምጥቃም ዝከኣልን ንብረት ቆርቆሮ መስተ ኮይኑ ቦታኡ ረኺቡ ኣሎ። መስርሕ ምፍራይ ቆርቆሮታት ነዊሕ ዝጸንሑ፣ ንከባቢ ዝምችኡን ዋጋ ዝቕንሱን ምዃኖም የረጋግጽ፣ እዚ ድማ ንመዐሸጊ መስተ ምቹእ ምርጫ ይገብሮም። ጠለብ ዘላቒ መዐሸጊ እናወሰኸ ምስ ከደ፡ ቆርቆሮ ኣሉሚንየም ቁልፊ ኣካል ናይቲ ፍታሕ ኮይኑ ክቕጽል እዩ፡ እዚ ድማ ንኽልቲኡ ቁጠባዊ ዕቋርን ዝያዳ ንከባቢ ዝምችእ መጻኢን ኣበርክቶ ክገብር እዩ።
