Itti fufiinsa qabu, istaayil, fi cimaa: maaliif qaruuraa aluminiyeemii gabaa dhugaatii lallaafaa ol’aantummaa qabu

Qaruuraa aluminiyeemii walakkaa jaarraa oliif furmaata dhugaatii addunyaa irratti baay'ee jaallatamu keessaa tokko ta'ee jira. Qarqara galaanaa irratti soodaa qabbanaawaa qabdee, mana daldalaa keessatti paakkii bishaan ibsaa fudhachaa, ykn dhugaatii humnaa dhuguu yoo ta'e, carraan konteenarri sun aluminiyeemii irraa hojjetamuu danda'a. Filannoon akka qaruuraa pilaastikii, meeshaalee geejjibaa, fi qaphxii waraqaa irratti hundaa’e ol ka’us, gabaa dhugaatii addunyaa keessatti qaruuraa dhugaatii lallaafaaf filannoo filatamaa ta’ee hafa.

Ol’aantummaan isaas akka tasaa miti. Qaruuraa aluminiyeemii itti fufiinsa hin qabne, eegumsa olaanaa mi’aa dhugaatii, adeemsa omishaa ga’umsa qabu, fi fayyadamtootaaf mijataa gaarii ta’e ni kennu. Maqaawwan dhugaatii lallaafaa mi’aa haaraa, qophii fayyaa irratti xiyyeeffate, fi dhugaatii kaarbooneetii qaban yeroo kalaqan, qaruuraa aluminiyeemii dizaayinii, caasaa fi raawwii naannoo keessatti guddachuu itti fufaniiru.

 

1. Industirii dhugaatii keessatti qaruuraa aluminiyeemii ol ka'uu .

Qaruuraa aluminiyeemii jalqaba bara 1960moota keessa bal’inaan itti fayyadamuu kan jalqabe yoo ta’u, qaruuraa sibiilaa ulfaataa fi baay’ee hin hojjenne bakka bu’e. Industiriin dhugaatii sadarkaa idil-addunyaatti babal’achaa dhufuun, oomishtoonni dhugaatii lallaafaa paakeejii madaalawaa, baasii xiqqaa, ulfaatina salphaa, fi hawwata fayyadamaa barbaadan. Aluminiyeemiin ulaagaalee kana hunda dafee guute.

Har’a ammoo waggaatti qaruuraa dhugaatii aluminiyeemii biliyoonaan lakkaa’amu ni oomisha. Keessattuu qaruuraa dhugaatii lallaafaa, walnyaatinsa gaarii ta’e kan xurii dandamachuu, kaarbooneeshinii qabachuu fi deebi’ee fayyadamuu danda’uu isaatiin aluminiyeemii irratti hirkata. Dambiiwwan naannoo ciccimoo fi fayyadamtoota irraa eegamuun, paakeejiin aluminiyeemii ejjennoo isaa cimsuu qofa.

 

2. Aluminiyeemiin qaruuraa dhugaatii lallaafaaf mijataa taasisa?

Qaruuraa aluminiyeemii humna, socho’uu danda’uu fi itti fufiinsa meeshaaleen qaphxii muraasni walsimsiisuu danda’an adda ta’e ni dhiyeessu. Industirii dhugaatii lallaafaa keessatti jaalatama ta’uun isaanii qabeenya meeshaa fi faayidaa qabatamaa oomishtoota, daldaltoota, fi fayyadamtoota walqixa ta’an irraa madda. Armaan gaditti, aluminiyeemiin qaruuraa dhugaatii lallaafaaf filannoo filatamaa ta’ee akka hafu fi amala isaa qulqullina dhugaatii, mijataa, fi itti gaafatamummaa naannoo akkamitti akka gumaachu qoranna.

Ulfaatina salphaa ta'us cimaa ta'e .

Reeshiyoon humnaa fi ulfaatina qaamaa aluminium's amaloota isaa keessaa isa tokko. Dhugaatii lallaafaa sadarkaa isaa eeggate tokko akkaataa idileetti giraama 12–15 qofa kan ulfaatu yoo ta’u, kunis qaruuraa geejjibaa wajjin wal bira qabamee yoo ilaalamu garmalee salphaa taasisa, kunis dachaa hedduu ulfaachuu danda’a. Ulfaatina gadi aanaa kana ta’us, qaruuraa aluminiyeemii dhiibbaa keessoo dhugaatii kaarbooneetiitiin uumamu dandamachuu danda’a, yeroo baay’ee 90 psi (pounds per square inch) ol ta’a. Dandeettiin kun dhugaatii lallaafaa kan akka koolaa, bishaan ibsaa, soodaa, ykn mi’aa seltzer keessatti kaarbooneeshinii eeguuf murteessaadha.

Uumamni salphaan aluminiyeemiis dhiyeessii sansalataa fayyadama. Konkolaattonni fe’umsaa, konteenaroota doonii, fi sirni raabsaa daldalaa filannoowwan ulfaatoo kanneen akka qaruuraa geejjibaa caalaa fe’umsa tokkoof baay’inaan geejjibuu danda’u, kunis baasii geejjibaa fi gadi lakkifamuu hir’isa. Fayyadamtootaaf, qaruuraa aluminiyeemii baay’ee, baaskitii piknikii, fi maashinii gurgurtaatiin baachuuf salphaa waan ta’eef, yeroo turtii hin miidhiin mijannaa guddisu.

Kana malees, aluminium's malleability oomishtoonni qulqullina caasaa eeguun qaruuraa furdina dallaa walfakkaatu qabu akka oomishaniif ni taasisa. Madaalliin dallaa haphii fi humna olaanaa gidduu jiru kun yeroo tuullaa, geejjibaa fi kuusaa qaruuraa jabaa ta’ee akka turu taasisa, ammas baasii meeshaa paakeejii waliigalaa hir’isuuf salphaadha.

Amaloota danqaa gaarii .

Sababoota ijoo maqaawwan dhugaatii lallaafaa qaruuraa aluminiyeemii irratti hirkatan keessaa tokko dandeettii dhugaatii dhiibbaa alaa mi’aa fi qulqullina isaa miidhuu danda’u irraa eeguu isaanii kan wal hin fakkaannedha. Dhugaatiiwwan lallaafaan kanneen akka:

• Saaxilamummaa oksijiinii, kan oksideeshinii fi manca’iinsa fiduu danda’u .

• Saaxilamummaa salphaa, kan dhamdhamaa gadi buusu danda’uu fi gara mi’aa alaatti geessuu danda’a .

• Faalama, dafqa, baakteeriyaa ykn keemikaala dabalatee .

• Carbonation dhabuu, kan fizziness fi afaan xiqqeessa .

Aluminiyeemiin elementoota kana irratti danqaa uumamaa kenna. Qaruuraa pilaastikii yeroon darbee gaasiidhaaf walakkaa olola ta’e irraa adda ta’ee, aluminiyeemiin ifaafi oksijiinii guutummaatti uggura. Dhugaatii kana caalaatti eeguuf, keessa qaruuraa dhugaatii lallaafaa irra caalaan isaanii epooksii ykn poliimarii sadarkaa nyaataa qabu haphiidhaan kan uffifame dha. Fooliin kun kallattiin sibiilaa fi dhugaatii gidduutti akka wal hin tuqne kan godhu yoo ta’u, mi’aa sibiilaa ykn walnyaatinsa keemikaalaa ta’uu danda’u irraa fagaachuudhaan tasgabbii mi’aa yeroo sheelfii qaruuraa keessatti argamu hunda mirkaneessa.

Dabalataanis, qaruuraa aluminiyeemii haala itti qabannaa idilee ta’een caccabsuuf kan hin dandeenye yoo ta’u, yeroo geejjibaa, agarsiisaa fi kuusaa dhugaatii kaarbooneetii ta’eef eegumsa dabalataa ni kenna.

100% deebi'ee fayyadamuu danda'uu .

Itti fufiinsi industirii dhugaatii keessatti qaruuraa aluminiyeemii itti fufiinsaan fayyadamuu waan oofudha. Aluminiyeemii daangaa hin qabne deebi’ee kan hojjetudha; Qaawwi itti fayyadame tokko qulqullina irratti osoo hin manca’in irra deddeebi’amee gara qaruuraa haaraatti haaromfamuu danda’a. Kun ammoo qaphxii pilaastikii irraa haalaan faallaadha, kunis akkaataa idileetti marsaa deebi’anii fayyadamuu tokko ykn lama booda qulqullina meeshaa dhaba.

Aluminiyeemii deebi’anii fayyadamuunis anniisaa kan qusatu yoo ta’u, aluminiyeemii haaraa baakaayitii raw irraa oomishuuf gara %95 gadi ta’a. Biyyoota hedduu keessatti reetiin deebi’ee fayyadamuu olaanaa ta’e, yeroo baay’ee qaruuraa dhugaatiif %70 ol ta’e-Alminiyeemiin maqaa dhugaatii lallaafaa fi fayyadamtootaaf filannoo naannootti itti gaafatamummaa qabu taasisa. Kana malees, aluminiyeemii deebi’ee fayyadame gaasiiwwan manaa albuuda baasuu, qulqulleessuu, fi oomisha jalqabaa waliin walqabatee jiru haalaan hir’isa, kunis indaastirii dhugaatiif kaarboonii gadi aanaa ta’eef gumaacha.

Geejjibaa fi qabachuuf gahumsa qaba .

Qaruuraa aluminiyeemii siliindarii fi walitti tuulamuu danda’u yoo ta’u, ga’umsa iddoo konteenaroota doonii, mankuusaa fi agarsiisa daldalaa keessatti guddisuudha. Uumamni isaanii salphaan yeroo geejjibaa fayyadama boba’aa hir’isa, kunis baasii loojistikii gadi bu’uu fi dhiibbaa naannoo fida. Oomishtoonni dhugaatii lallaafaas guddina sadarkaa isaa eeggate irraa fayyadamoo ta’u, kunis sirna ofumaan guutuu, paakkii fi raabsaa gahumsaan akka hojjetu ni taasisa.

Kana malees, qaruuraa aluminiyeemii sadarkaa fayyadamaa irratti salphaatti qabachuu danda’u. Isaanis kan socho’an, dafanii kan qabbanaa’an, akkasumas haala mijataa ta’een gatamuu ykn deebi’anii fayyadamuu ni danda’u. Fayyadamtoonni baay’een qaruuraa aluminiyeemii geejjibaa ykn pilaastikii irra kan filataniif waan dhangala’uu danda’an, itti fayyadama guyyaa guyyaa keessatti waan hin cabneef, yeroo baay’ee immoo akka paakeejii gatii olaanaa ykn naannoo irratti dammaqeetti fudhatamu.

 

3. Adeemsa omishaa qaruuraa dhugaatii lallaafaa aluminiyeemii .

Qaruuraa aluminiyeemii oomishuuf adeemsa ofumaan hojjetuu fi sirrii ta’ee fi qulqullina caasaa, hawwata ijaa, fi nageenya nyaataa mirkaneessu of keessatti qabata. Sararri oomishaa idilee daqiiqaa tokkotti qaruuraa kumaatamaan lakkaa’amu oomishuuf kan danda’u yoo ta’u, sadarkaalee ijoo kanneen akka:

Oomisha Sheet Aluminiyeemii .

Aloowwan aluminiyeemii qulqullina olaanaa qaban gara sheet haphiitti kan marfaman yoo ta’u, humna madaallii amaloota salphaa ta’aniin walmadaalu.

Uumamuu kooppii .

Diskiiwwan geengoo ta’an sheet aluminiyeemii irraa rukutamanii gara kooppiiwwan gadi fagootti harkifamu.

Qaama uumuu fi sibiilaa .

Kooppiiwwan diriiranii dallaa diriiranii fi qalla’an keessa darbu, kunis qaruuraa dheeraa fi siliindarii ta’e kan barame boca.

Cirrachaa fi morma .

Qarqarri gubbaa kan ciccirame yoo ta’u, banaan immoo qabiinsa golgaa istaandaardii ta’eef dhiphata.

Qulqulleessuu fi dibachuu .

Foolii keessaa dhugaatii kan eegu yoo ta’u, uffanni alaa ykn inkii dizaayinii maqaa fi faaya ni kenna.

erga guuttee booda lid seaming .

Qaruuraa dhugaatii lallaafaadhaan guutamee fi golgaa qilleensa hin galchineen cufamee, haaromsaa fi nageenya raabsaa fi fayyadama mirkaneessa.

Adeemsi kun hundi qaruuraa aluminiyeemii duuba jiru kan mul’isu yoo ta’u, dhugaatiiwwan dhugaatii lallaafaa warshaa irraa gara fayyadamaatti haaraa, nageenya, fi ijaan nama hawwatu akka ta’an mirkaneessa.

 

4. Maaliif maqaa dhugaatii lallaafaa qaruuraa aluminiyeemii filatan .

qabachuu kaarbooneeshinii olaanaa .

Dhugaatiiwwan kaarbooneetii qaban yeroo oksijiiniif saaxilaman ykn meeshaalee ce’umsaa keessatti yeroo kuufaman fiiz dhabu. Eegumsi danqaa guutuu aluminiyeemii kunuunsuuf gargaara:

• Haaraa dhuguu .

• Sadarkaa CO2 .

• Tasgabbii mi'aa .

Qaruuraa pilaastikii, faallaa kanaatiin, suuta suutaan gaaziin akka miliqu taasisa.

Fagoo qabbaneessaa yeroo dheeraadhaaf qorra ta'aa .

Aluminiyeemiin ho’a garmalee gaarii kan gaggeessu yoo ta’u, dhugaatiiwwan firijii ykn baaldiiwwan bubbee keessatti saffisaan akka qabbanaa’an taasisa. Fayyadamtoonni yeroo baayyee muuxannoo soodaa ykn bishaan ibsaa kallattiin qaruuraa aluminiyeemii qabbanaa’e irraa dhuguu filatu.

Carraa maqaa daldalaa baay'ee .

Qaruuraa aluminiyeemii guutummaa fuula isaanii irratti maxxansaa qulqullina olaanaa qabu ni hayyamu. Maqaawwan dhugaatii lallaafaa kana fayyadamu:

• Dizaayinoota waqtii .

• Maxxansa Daangeffame .

• Hojii aartii beeksisa .

• Maxxansa Walitti qabaa .

Dandeettiin gabaa dhugaatii dorgommii keessatti faayidaa guddaa qaba.

Ilaalcha fayyadamtootaa ikoo-fayyadamaa .

Fayyadamtoonni har’aa naannoo irratti hubannoon jiru dabalaa dhufeera. Qaruuraa aluminiyeemii yeroo baayyee sababa deebi’anii fayyadamuu isaanii fi kaarboonii gadi bu’uu isaaniitiin akka ikoo-fayyadamaa ta’anii fudhatamu. Maqaawwan pilaastikii irraa gara sibiilaatti ce’an yeroo baay’ee hayyama maamiltootaa olaanaa ta’e gabaasu.

 

5. Qaruuraa aluminiyeemii fi qaphxii dhugaatii biroo wajjin wal bira qabuu .

Aluminium vs Pilaastikiin .

Amala	Qaruuraa Aluminiyeemii .	Qaruuraa pilaastikii .
Deebi’ee kan itti fayyadamu ta’uu .	100%, daangaa hin qabne .	Daangeffame, qulqullina kan qabu diigamu .
Kaarbooneeshinii qabachuu .	Baay'ee gaarii	Giddugaleessa
Fakkii naannoo .	Baayyee pozaatiivii .	Yeroo baayyee negaatiivii .
Ulfaatina	Baayyee salphaa .	Ifa
Baasii	Xiqqoo olka'aa .	Yeroo baayyee gadi bu'aa .

Pilaastikiin qaruuraa gurguddaadhaaf mijataadha, garuu aluminiyeemiin qaruuraa dhugaatii lallaafaaf ga'umsa waliigalaa olaanaa ta'e ni kenna.

Aluminiyeemii vs geejjibaa .

Amala	Aluminium .	Fuullee
Ulfaatina	Garmalee salphaa .	Ulfaataa
Caccabuu danda'uu .	Kan hin cabne .	Salphaatti kan cabu
Gahumsa Geejjibaa .	Baay'ee gaarii	Gadi buusuu
Deebi’ee kan itti fayyadamu ta’uu .	Ol aanaa	Ol aanaa
anniisaa oomishaa .	Gadi bu'aa	Ol aanaa

Glass miira olaanaa dhiyeessa garuu paakeejii soodaa gabaa baay'eedhaaf mijataa hin ta'u.

 

6. Itti fufiinsa: Fuuldura qaruuraa dhugaatii lallaafaa aluminiyeemii .

Itti fufiinsi kalaqa guddaa teeknooloojii aluminium can irratti oofaa jira. Trends kanneen akka:

Saffisa deebi’ee fayyadamuu ol’aanaa .

Mootummoonni fi oomishtoonni dhugaatii karaa:

• Sirna Deebi’uu Kuufama .

• Maashiniiwwan gurgurtaa duubatti deebi’an .

• Sagantaa deebi’anii fayyadamuu hawaasaa .

Teeknooloojii salphaa ta'e .

Oomishtoonni humna eeguu, itti fayyadama meeshaa fi dhiibbaa naannoo gadi buusuun furdina dallaa hir’isuu itti fufaniiru.

BPA irraa bilisa ta'e fooliin isaa .

Nyaata-nageenya qabu poliimarii uffannaa guddachaa jira, kunis eegumsa mi’aa fooyya’aa ta’e kan dhiyeessu yoo ta’u, kunis dabalata keemikaalaa falmisiisaa ta’e malee.

Oomisha keessatti anniisaa haaromfamuu danda’u .

Baalsisni aluminiyeemii fi warshaaleen CAN hedduun amma anniisaa elektirikii bishaanii, aduu ykn qilleensaatiin kan hojjetan yoo ta’u, gadi lakkifama kaarboonii hir’isu.

Guddinni kun meeshaalee qaphxii gara fuula duraatiif qophaa’an keessaa tokko qaruuraa aluminiyeemii taasisa.

 

Goolaba

Qaruuraa aluminiyeemii humna addaa, caasaa salphaa, eegumsa mi’aa gaarii, deebi’ee fayyadamuu, fi mijannaa fayyadamtootaa irraa kan ka’e qaruuraa dhugaatii lallaafaaf furmaata wal hin fakkaanne ta’ee hafa. Itti fufinsi barbaachisaa ta’aa dhufuun, dandeettiin aluminiyeemii dhuma hin qabne deebi’ee fayyadamuu danda’u filannoowwan paakeejii naannoo itti gaafatamummaa qaban industirii dhugaatii keessatti ta’an keessaa tokko ta’ee kaa’a.

Dhaabbilee daldalaa amanamoo qorataniif, . Aluminiyeemii qulqullina olaanaa qabu kan danda’u—dhugaatii kaarbooneetii, dhugaatii hojiirra ooluu danda’u, ykn babal’ina gabaa haaraa ta’e, dhaabbileen oomisha CAN irratti adda ta’an ogummaa gatii guddaa qabu ni dhiyeessu. Waa’ee qaruuraa aluminiyeemii, ibsa paakeejii, ykn qajeelfama industirii caalaatti baruu yoo barbaaddan, Hainan Hiuier Industrial Co., Ltd daawwachuu yaaduu dandeessu. Gareen isaanii odeeffannoo dabalataa kennuu fi fedhii paakeejii dhugaatii keessaniif filannoowwan mijatoo ta’an irratti mari’achuu danda’u.